Yazılımı Yedeklemek ve Hatasını Düzeltmek Telif İhlali mi?

Programı hukuka uygun biçimde edinen kişinin programı yüklemesi, çalıştırması ve hatalarını düzeltmesi sözleşmeyle önlenemez. Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nun 38. maddesi, kullanım hakkı bulunan kişinin kullanım için gerekli olduğu sürece bir adet yedekleme kopyası yapmasının da sözleşmeyle yasaklanamayacağını belirtir. Bu izin, programı sınırsız çoğaltıp başka işletmelere dağıtma hakkı vermez.

Önce kullanım hakkı belirlenir

Programın hangi yolla edinildiği ve lisansın neyi kapsadığı önemlidir. Satın alma belgesi, lisans koşulları, kullanıcı veya cihaz sınırı ve varsa süre birlikte incelenir. Bir kişinin başka şirkete ait kurulum dosyasını bulması, onu hukuka uygun kullanıcı yapmaz. Kullanım hakkı sona ermişse yedekleme hükmü bağımsız ve süresiz bir kullanım yetkisi yaratmaz.

Kanun, sözleşmede belirleyici hüküm bulunmadığında, amaçlanan kullanım için gerekli çoğaltma ve işlemeyi hata düzeltme dahil serbest bırakır. Bunun yanında yükleme, çalıştırma, hata düzeltme ve gerekli bir yedek için sözleşmeyle önlenemeyen özel güvenceler koyar. Her değişiklik talebini bu güvencelerle aynı saymak doğru değildir; işlev eklemek ile mevcut işlevin hatasını gidermek farklı olabilir.

Yedek kopya yeni bir lisans değildir

Yedekleme, kullanımın devamlılığı için gerekli kopyanın hazırlanmasıdır. Yedeğin satışa çıkarılması veya ikinci bir işletmede eş zamanlı kullanılması, yalnız yedekleme adı verilerek haklı hâle gelmez. Bir adet yedek hakkının, lisansın kullanıcı sayısını artıran ek kurulumla karıştırılmaması gerekir. Dosyanın kimde olduğu, hangi amaçla tutulduğu ve fiilen nerede çalıştırıldığı görülmelidir.

Örneğin lisanslı muhasebe programının kurulum ortamı zarar görebileceği için güvenli yerde yedek tutulmasıyla o yedeğin başka şirketin bilgisayarına kurulması aynı işlem değildir. Yedek satışının karşılıksız olması da tek başına sonucu değiştirmez. Kanundaki kişisel çoğaltma düzenlemesi dahi hak sahibinin meşru menfaatleri ve normal yararlanma bakımından sınırlıdır.

Hata düzeltme kaynak kod teslimi sağlar mı?

Hataları düzeltmenin sözleşmeyle engellenememesi, her satıcının kaynak kodu teslim etmek zorunda olduğuna ilişkin genel bir hüküm değildir. Kaynak kodun teslimi ve bakım hizmeti sözleşmede ayrıca değerlendirilir. Kullanıcının mevcut hukuka uygun erişimiyle yapabileceği işlem ile satıcıdan yeni malzeme veya hizmet istemesi birbirinden ayrılır. Hata raporunun hangi teknik sorunu gösterdiği somutlaştırılmalıdır.

Programın işleyişini gözlemlemek, incelemek ve sınamak da kanunda belirli koşullarla serbesttir: kişi, yapmaya yetkili olduğu yükleme, görüntüleme, çalıştırma, iletme veya depolama sırasında altta yatan düşünce ve ilkeleri araştırmalıdır. Bu hüküm yetkisiz sisteme erişme veya programın korunan anlatımını aynen kopyalama izni vermez.

Birlikte çalışabilirlik için kod çözme

Bağımsız geliştirilen programın başka programla birlikte çalışması için gereken bilgi başka şekilde sunulmamışsa, zorunlu kod çoğaltma ve kod biçimini çevirme belirli şartlarla mümkün olabilir. İşlemi yetkili kişi yapmalı ve yalnız gerekli program parçalarıyla sınırlamalıdır. Elde edilen bilgi, esaslı biçimde benzer program üretmek veya gereksiz biçimde başkalarına vermek için kullanılamaz.

İnceleme dosyasında lisans, edinim belgesi, hata kaydı, yapılan değişikliğin kapsamı ve yedek kopyanın amacı bulunmalıdır. “Teknik zorunluluk” ifadesi hangi işlem için kullanılıyorsa o işlemin gereği açıklanmalıdır. Böylece yedekleme, hata giderme, yeni özellik geliştirme ve yeniden dağıtım birbirine karıştırılmadan değerlendirilir.

Bağlantılı konular

Yazılım Geliştirme Sözleşmesi: Kaynak Kod, Kabul Testi ve Fikrî Haklar; Ürünün Yazılım Lisansı Ayrı Çıktı: Kullanım İçin Sonradan Ücret İstenebilir mi?.

Resmî kaynaklar: Türk Borçlar Kanunu (6098)

Resmî kaynaklar

• 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu — Kültür ve Turizm Bakanlığı: m.2,22,38.