Sığınma Mülakatında Tercüme Hatası Nasıl Bildirilir?

Uluslararası koruma mülakatında sözleriniz yanlış çevriliyorsa bunu mümkün olan ilk anda görüşmeyi yürüten görevliye bildirin. 6458 sayılı Kanun, talep hâlinde başvuru, kayıt ve mülakat görüşmelerinde tercümanlık sağlanmasını düzenler. Aynı kanun, kişiye kendisini etkili biçimde ifade etme imkânı tanınmasını ve mülakat sonunda tutanak örneği verilmesini öngörür. Çeviri sorununun kayda geçirilmesi, sonraki değerlendirme açısından önemlidir.

Hata ile farklı anlatım nasıl ayrılır?

Bir kelimenin farklı biçimde söylenmesi her zaman esaslı hata değildir. Ancak olayın faili, tarihi, tehdit türü, aile ilişkisi veya kişinin kendi deneyimi yanlış aktarılmışsa başvurunun anlamı değişebilir. Örneğin “yakınım gözaltına alındı” ifadesinin “ben gözaltına alındım” olarak yazılması, daha sonra anlatım çelişkisi gibi değerlendirilebilir. Somut farkın gösterilmesi gerekir.

Dil ve lehçe farklılığı, duyma güçlüğü, kavramın karşılığının bilinmemesi veya tercümanın uzun anlatımı aşırı kısaltması da iletişimi etkileyebilir. Anlaşılmayan soruya tahmin ederek cevap verilmemelidir. Sorunun tekrar açıklanması, daha yavaş çevrilmesi veya kullanılan kavramın netleştirilmesi istenir. Bu talep, kişinin iş birliğinden kaçındığı şeklinde değil doğru anlaşılma ihtiyacı olarak açıkça anlatılmalıdır.

Mülakat sırasında ne söylenmelidir?

Görevliye hangi bölümün yanlış aktarıldığı ve doğru ifadenin ne olduğu belirtilir. “Çeviri iyi değil” demek yerine, örneğin tarih veya kişi adındaki fark açıklanır. Dil uyuşmazlığı nedeniyle anlamlı iletişim kurulamıyorsa uygun tercüman sağlanması talep edilir. Sorunun ve talebin tutanağa geçirilmesi istenir. Görüşmenin devamı veya yeniden planlanması yetkili görevlinin usule uygun değerlendirmesine tabidir.

Kişi güvenlik veya mahremiyet kaygısı yaşıyorsa bunu da açıklamalıdır. Özellikle şiddet, işkence ve cinsel saldırı anlatımlarında kişinin kendisini rahat ifade edememesi, bilgilerin eksik aktarılmasına yol açabilir. Özel ihtiyaçlar ve gerekli destek, mümkünse görüşme öncesinde bildirilir. Mülakatın mahremiyeti korunmalı; özel bilgiler gereksiz kişilerle paylaşılmamalıdır.

Tutanak imzalanmadan önce neler kontrol edilir?

Tutanağın içeriği, kişinin anlayabildiği biçimde kontrol edilmelidir. Başvuru sahibi, önemli tarihlerin, olay sırasının, isimlerin ve kendi açıklamalarının doğru kaydedilip kaydedilmediğini incelemeyi talep edebilir. Yanlışlık görülürse düzeltme veya itirazın kayda alınması istenir. Okumadığı ya da içeriğini anlamadığı bir metni yalnız “işlem bitsin” düşüncesiyle onaylamak sonraki açıklamayı zorlaştırabilir.

Kanun her mülakat sonunda düzenlenen tutanağın örneğinin başvuru sahibine verilmesini öngörür. Sesli veya görsel kayıt alınmışsa kişi bu konuda bilgilendirilmelidir. Kayıt yapılmış olması, tutanak kontrolünü gereksiz kılmaz. Başvuru sahibinin elindeki nüsha, sonraki düzeltme dilekçesinde hangi cümlenin sorunlu olduğunun gösterilmesini sağlar. Nüsha ve tebliğ belgeleri birlikte korunur.

Hata sonradan fark edilirse nasıl açıklanır?

İl göç idaresine sunulacak yazılı açıklamada mülakat tarihi, dosya bilgisi, yanlış aktarılmış bölüm ve doğru anlatım açıkça belirtilir. Düzeltmenin neden sonradan fark edildiği anlatılır. Varsa doğru tarihi veya olayı gösteren belgeler eklenir. Önceki anlatımı bütünüyle değiştiren belirsiz bir dilekçe yerine, belirli çeviri sorununun olay üzerindeki etkisi açıklanmalıdır.

Yeni olay veya sonradan öğrenilen bilgi ile tercüme hatası birbirinden ayrılır. Gerçekte sonradan ortaya çıkan gelişmeyi eski görüşmenin yanlış çevirisiymiş gibi sunmak güvenilirlik sorununa neden olabilir. Ek mülakat gerekiyorsa gerekçeli olarak talep edilebilir; kanun gerekli görülen durumlarda ek mülakata imkân tanır. Talebin yapılması yeni mülakatın mutlaka kabul edileceğini göstermez.

Avukat nasıl destek olabilir?

Başvuru sahibinin talebiyle avukatı mülakata gözlemci olarak katılabilir. Avukatın varlığı, kişisel olayların başvuru sahibi tarafından doğru aktarılması yükümlülüğünü kaldırmaz. Sonradan olumsuz karar verilirse çeviri sorunu, kararın gerekçesi ve başvuruya etkisiyle birlikte yargısal incelemede ileri sürülebilir. Düzeltme talebi gönderilmiş olması, kararın tebliğiyle başlayan itiraz veya dava süresinin kendiliğinden durduğu anlamına gelmez.

Sık sorulan sorular

Tutanağın örneğini isteyebilir miyim?

Evet. 6458 sayılı Kanun’un 75. maddesi her mülakat sonunda tutanak düzenlenmesini ve bir örneğinin mülakat yapılan kişiye verilmesini öngörür.

Her tercüme hatası kararın iptalini sağlar mı?

Hayır. Hatanın gerçekliği, başvurunun anlaşılmasına ve kararın gerekçesine etkisi değerlendirilir. Somut yanlışlık ve doğru anlatım belgeyle açıklanmalıdır.

İlgili yazılar

• Uluslararası Koruma Başvurusunun Reddine Karşı Dava
• Uluslararası Koruma Statüsü Kaldırıldıysa Gerekçe ve Dosya Nasıl Öğrenilir?

Hukuki kaynaklar

• Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu — m.70,75,80–81
• Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu uygulama yönetmeliği — mülakatın hazırlığı, tercüman, mahremiyet ve tutanak hükümleri