Sıfır Araç Geç Teslim Edildi ve Ek Fiyat İstendi: Sipariş Bedeli Değişir mi?

Bayinin verdiği teslim tarihi geçti; müşteri sözleşmede yazan bedeli ödemeye hazırken “yeni liste fiyatı geçerli” denildi. Burada ilk soru, araca ilişkin bağlayıcı bir satış anlaşması kurulup kurulmadığıdır. İkinci soru ise bedelin sabit mi, objektif bir yöntemle değişken mi belirlendiğidir. Yalnız fiyatların yükselmesi, satıcıya her sözleşmede tek taraflı ek bedel isteme yetkisi vermez. Öte yandan üzerinde yalnız “talep formu” yazan ve siparişin kabulünü açıkça koşula bağlayan belge de otomatik olarak kesin satış sözleşmesi kabul edilemez.

Hangi belge gerçekten bağlayıcı?

Ön sipariş formu, satış sözleşmesi, teklif kabul e-postası, proforma fatura ve kapora dekontu birlikte okunur. Araç marka, model, donanım, renk, bedel, teslim zamanı, ödeme aşamaları ve sözleşmenin kurulma koşulları yazılı mı? Bayi belirli bir şasi numarası ayırmış mı, fabrika siparişi vermiş mi, müşteri adına fatura kesmiş mi? Bu kayıtlar ayrı ağırlıktadır. Sipariş uygulamasındaki anlık fiyat görüntüsü ile imzalı fiyat taahhüdünün delil değeri aynı değildir.

“Kapora” adı verilen ödeme; avans, bağlanma parası veya cayma parası olarak düzenlenmiş olabilir. Dekont açıklaması ile sözleşme hükmü çelişirse tarafların gerçek iradesi ve koşullar incelenir. Kaporanın iki katının kesin alınacağı ya da satıcının hiçbir sorumluluğu bulunmadığı gibi genellemeler güvenli değildir. Üçüncü kişi finansmanı veya taşıt kredisi kullanılıyorsa banka ile kurulan ilişki ayrıca belgelenir.

Fiyat artışı maddesi her durumda uygulanır mı?

Bedel değişikliği hükmünün açık ve anlaşılır olması, değişikliğin neye bağlandığının görülebilmesi gerekir. “Satıcı dilediği gün dilediği fiyatı uygular” türündeki tek taraflı hükümler, 6502 sayılı Kanun'un tüketici sözleşmeleri ve haksız şart hükümleri bakımından incelenir. Vergi veya mevzuat değişikliklerine göre yapılacağı kararlaştırılan hesaplama ile bayi kâr marjının serbestçe değiştirilmesi aynı şey değildir. Vergi artışı ileri sürülüyorsa hangi verginin, hangi tarihte ve hangi matrah üzerinde değiştiği yazılı istenmelidir.

Sonradan sunulan yeni ödeme planını imzalamadan önce bunun mevcut sözleşmenin değiştirilmesi anlamına gelip gelmeyeceğine bakın. Aracın teslimi için zorunlu paket, aksesuar, seramik kaplama veya ek garanti satın alma baskısı varsa bunları ayrı kalemler olarak kaydedin. Bayi, ilk bedelle ifayı reddederken bir yandan aynı aracı üçüncü kişiye teklif ediyorsa ilgili ilan ve yazışmaların tarihli nüshasını saklayın. Somut kayıt olmadan “stok yok” açıklamasını peşinen gerçek veya sahte kabul etmek doğru değildir.

Gecikmede alıcının ilk yazılı adımı

Kararlaştırılan teslim günü, satıcının yanıtı ve müşterinin kalan bedeli ödemeye hazır oluşu açıkça ortaya konmalıdır. Türk Borçlar Kanunu'nun temerrüt hükümleri uyarınca ihtar ve uygun ek süre gerekip gerekmediği, belirli teslim günü ve sözleşmenin içeriğine göre belirlenir. İhtarda modelin ve sipariş numarasının aynen yazılması; sözleşmedeki bedelle teslimin talep edilmesi; aksi hâlde kullanılacak hakkın anlaşılır biçimde belirtilmesi yararlıdır. “Derhâl cezai işlem” gibi hukuki sonucu belirsiz kalıplar yerine ifa veya bedel iadesi talebini somutlaştırın.

Satıcı teslim edeceğini söylüyor ama tarih vermiyorsa, yazılı kesin tarih ve aracın şasi/tedarik durumu istenir. Teslim objektif olarak imkânsız hâle geldiyse aynen ifa seçeneği farklı değerlendirilir. Alıcı daha yüksek fiyata başka araç aldıysa aradaki farkın tamamı otomatik tazminat değildir; ihlal, uygun illiyet, zarar ve azaltma yükümlülüğü birlikte incelenir. Aynı modelin piyasadaki gerçek ve karşılaştırılabilir teklifleri, fatura ve ödeme kayıtları bu hesabın temelidir.

İade mi, teslim mi, tazminat mı?

Talep stratejisi tek cümlelik “kaporayı geri verin” mesajına indirgenmemelidir. Bağlayıcı satış sözleşmesi ve mevcut araç varsa öncelik sözleşme bedeliyle teslim olabilir. Teslimden vazgeçme ve verilen paranın iadesi seçilirse faiz, ek masraflar ve ispatlanabilir zarar ayrı gösterilir. Sipariş kesinleşmemişse kaporanın hangi hukuki temelle elde tutulduğu sorgulanır. Fiyat yükselişinden önce sözleşmenin kurulup kurulmadığı bu seçenekler arasında belirleyicidir.

Aracı teslim alan tüketicinin sonradan ortaya çıkan teknik ayıpları başka bir uyuşmazlıktır; sıfır araçta ayıp haklarına ilişkin yazı bu ayrımı açıklar. Bu dosyada ise teslim öncesi sözleşmeye aykırılık tartışılır. Hakem heyeti ile tüketici mahkemesi arasındaki sınır, talebin ekonomik değeri ve başvuru tarihiyle saptanır. Dava aşamasındaki arabuluculuk/dava şartı ve görevli merci de güncel mevzuata göre ayrıca kontrol edilir; taşıt fiyatı genellikle heyet sınırını aşsa da küçük bir kapora iadesinde değer başka olabilir.

Ödeme planında “fiyat teslim günü kesinleşir” denilmişse dahi artışın kapsamı belirsiz bırakılmamalıdır. İlk teklifin süresi, bu hükmün tüketiciye ne zaman verildiği ve bayi temsilcisinin sonradan yazılı güvence verip vermediği birlikte okunur. Tüketicinin daha önce onaylamadığı ek protokolü imzalamayı reddetmesi ile kararlaştırılmış kalan bedeli ödemekten kaçınması farklı sonuçlar doğurabilir.

Dosyaya konulacak kayıtlar

• İmzalı tüm belgeler ve değişiklik ekleri; ekran görüntüsünün alındığı tarih;
• Kapora veya toplam bedel dekontu, ödeme daveti ve kredi bilgisi;
• Teslim taahhüdü, erteleme duyuruları, bayi ile mesajlar;
• Ek fiyatın gerekçesi ve varsa vergi hesap dökümü;
• Eşdeğer araç teklifleri ve gerçekten yapılan ilave giderler.

Teslimden sonra ortaya çıkan ayıp, bedel ve teslim gecikmesinden farklıdır; ikinci el araçtaki gizli ayıp yazısı bu ayrı başlığa örnektir.

Sık sorulan sorular

Bayi yeni liste fiyatını duyurdu diye eski sözleşme biter mi?

Hayır. Yeni liste, kurulmuş sözleşmeyi kendiliğinden değiştirmez; tarafların bedel hükmü ve geçerli değişiklik şartı incelenir.

Kapora iadesini kabul etmek bütün taleplerden vazgeçmek midir?

İade ile birlikte imzalatılan ibraname veya sulh metni başka talepleri etkileyebilir. Metin okunmadan ödeme kabulünün hukuki etkisi kesin söylenemez.

Başka ildeki bayiye karşı süreç yürütülebilir mi?

Sözleşme ve ödeme kayıtları uzaktan incelenebilir. Uyuşmazlığın görevli ve yetkili mercii somut işlem üzerinden belirlenir.

Pratik sonuç

Resmî kaynaklar

• Adalet Bakanlığı, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun
• Adalet Bakanlığı, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu
• Ticaret Bakanlığı, hakem heyeti başvuru bilgileri

Önce teklif ile kesin sipariş arasındaki sınır, ardından bedel ve teslim hükümleri saptanmalıdır. Türkiye genelindeki bir bayi uyuşmazlığında belgeler elektronik ortamda değerlendirilebilir. Bu yazı genel bilgilendirmedir; imzalı sözleşme ve yeni fiyat metni görülmeden belirli bir bedelle teslim garantisi verilemez.

Resmî kaynaklar: Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun (6502)