SEGBİS Bağlantısında Ses Kesilmesi: Sanık Savunmasının Yenilenmesini İsteyebilir mi?

SEGBİS bağlantısında ses kesilmesi, sanığın soruları anlayamaması veya açıklamasının mahkemece duyulamaması hâlinde savunmanın gerçekten kullanılmasını etkileyebilir. Sanık ve müdafii sorunun derhal belirtilmesini, tutanağa geçirilmesini ve eksik kalan işlemin uygun şekilde tamamlanmasını isteyebilir. Bununla birlikte her kısa teknik aksaklık otomatik beraat, duruşmanın geçersizliği veya kararın bozulması sonucu doğurmaz. Kesintinin hangi aşamada gerçekleştiği, hangi sözün duyulmadığı, bağlantının düzeltilip işlemin tekrarlanıp tekrarlanmadığı ve hüküm bakımından etkisi somut olarak değerlendirilir.

SEGBİS bağlantısında ses kesilmesi hangi savunmayı etkiler?

Teknik problem bazen sanığın mahkemeyi duyamaması, bazen mahkemenin sanığın açıklamasını alamaması şeklindedir. İki yönlü iletişimin hangisinde sorun olduğu belirtilmelidir. Sanık iddiayı, soruyu veya tanık cevabını anlayamıyorsa buna cevap verme imkânı eksilebilir. Sanığın sesi karşıya gitmiyorsa yaptığı açıklama tutanağa hiç veya hatalı yansıyabilir. Yalnız “bağlantı kötüydü” cümlesi yerine somut kesinti ve etkisinin açıklanması gerekir.

Görüntünün devam etmesi sesin kesilmediğini kanıtlamaz. Aynı şekilde sanığın ekranda başını sallaması, bütün soruları duyduğu veya açıklanan içeriği kabul ettiği anlamına gelmeyebilir. Teknik durum, o aşamada verilen talimat ve sonradan yapılan tekrar işlemiyle değerlendirilir. Sanık duyduğu son soruyu veya duyulmadığını düşündüğü açıklamayı söyleyerek belirsizliği azaltabilir.

Bu yazı ceza yargılamasında sanığın SEGBİS katılımındaki teknik aksaklığa ilişkindir. Her uzaktan görüşme aynı yasal usule tabi değildir. Tanığın uzaktan dinlenmesi, sanığın sorgusu, başka adli işlem veya avukatla görüşme farklı koşullar taşıyabilir. Önce hangi işlemin, hangi karar ve hangi usulle yapıldığı belirlenmelidir.

SEGBİS kararı ile teknik sorunun giderilmesi ayrı konular mı?

CMK m.196’nın dördüncü fıkrası, hâkim veya mahkemenin zorunlu gördüğü durumlarda aynı anda görüntülü ve sesli iletişim tekniğiyle yurt içindeki sanığın sorgusunun yapılmasını veya duruşmaya katılmasını düzenler. SEGBİS kullanılması, bütün olaylarda sanığın fiziksel katılım talebinin hiçbir anlamı olmadığı sonucunu doğurmaz. Kararın koşulları ve gerekçesi somut olayda değerlendirilir.

Sanık veya müdafii fiziksel olarak hazır bulunmayı istemiş olabilir; buna ilişkin talep ve mahkemenin cevabı teknik aksaklık kaydından ayrı korunur. Mahkemenin SEGBİS kararının hukuki koşullarıyla oturum sırasında bağlantının fiilen işleyip işlemediği farklı incelemelerdir. Sanık yalnız ses kesildiği için her durumda sonraki bütün oturumların fiziksel yapılacağı garantisini beklememelidir. Talebin savunmayla ilişkisi ve gerekli çözüm açıkça anlatılmalıdır.

Teknik sorunun çözümü bağlantının yeniden kurulması, duyulmayan bölümün tekrarlanması veya uygun başka usulün değerlendirilmesi olabilir. Hangi çözümün gerekli olduğuna mahkeme somut şartlarla karar verir. Sanığın amacı tüm işlemleri belirsiz biçimde durdurmak değil, etkili biçimde dinleyip cevap verebildiği bir usulün sağlanması olarak açıklanabilir.

Kesinti sırasında hangi talepler somutlaştırılabilir?

İlk talep bağlantı probleminin mahkemeye bildirilmesidir. Ses hangi andan itibaren duyulmuyor, son duyulan soru veya söz ne ve kendi sesinin gidip gitmediği biliniyor mu açıklanır. İşlem devam ederken sorunun giderilmesi, eksik sorunun tekrar okunması veya açıklamanın yeniden alınması istenebilir. Mahkemenin verdiği karar ve yapılan tekrar işlemi tutanak bakımından önemlidir.

Müdafi duruşma salonundaysa veya bağlantıda sorun görülüyorsa sanığın işitme ve konuşma imkânını kontrol etmeye yönelik talepte bulunabilir. Sanık başka yerde bağlantı kuruyorsa oradaki görevli üzerinden teknik sorunun mahkemeye iletilmesi de gerekebilir. Her teknik ortamda aynı düğme veya ekranın bulunduğu varsayılmamalıdır. İşlemle ilgili bildirimin kime, ne zaman ve nasıl yapıldığı kayıt altına alınır.

Sanık duymadığı bir soruya tahminle cevap vermek yerine tekrar edilmesini isteyebilir. Yanlış anladığını fark etmişse hangi cümleyi düzeltmek istediğini açıkça söylemelidir. Sorunun sonradan giderilmesi, eksik kalan savunma bölümünün gerçekten tamamlanıp tamamlanmadığıyla birlikte değerlendirilir. Bağlantının yalnız çalışır hâle gelmesi, kesinti sırasında kaçırılan her işlemin otomatik tamamlandığını göstermez.

Tanık veya bilirkişi dinlenirken kesinti olursa

CMK m.201’de avukatın doğrudan soru yöneltebilmesi, sanık ve katılanın mahkeme başkanı veya hâkim aracılığıyla soru sorabilmesi düzenlenir. Sanık tanığın önemli açıklamasını duymamışsa buna ilişkin soru hakkını nasıl kullanabildiği incelenir. Duyulmayan bölümün tekrarı, soru için fırsat verilmesi ve taleple ilgili karar somutlaştırılmalıdır. Her tanık cümlesi bütün dosyada aynı önem taşımaz; hükümle bağlantı değerlendirilir.

Bilirkişi teknik bir hesap veya olay çözümü açıklarken ses kesilmişse yalnız raporun dosyada bulunması, sözlü açıklamanın bütün etkilerini otomatik karşılamayabilir. Hangi açıklamanın alınamadığı ve buna hangi sorunun yöneltileceği belirtilir. Buna karşılık daha önce okunmuş ve tartışılmış aynı bilginin kısa tekrarı sırasında yaşanan kesinti farklı etki taşıyabilir. Teknik arızanın gerçek savunma kaybı ortaya koyup koymadığı araştırılır.

Tanık dinlendikten sonra salondan ayrılmışsa yeniden dinleme veya ilgili bölümün açıklanması talebi gündeme gelebilir. Mahkeme talebi değerlendirir; her tanığın mutlaka tekrar çağrılacağı sonucu vaat edilmez. Sanığın veya müdafiin talebi hangi eksikliğin giderilmesi için yaptığı anlaşılır olmalıdır. Genel “bütün tanıklar yeniden dinlensin” cümlesi somut kesinti iddiasını açıklamakta yetersiz kalabilir.

Mütalaa, delil tartışması ve son söz aşaması

CMK m.216 delillerin tartışılmasında söz sırasını, karşı açıklamalara cevap imkânını ve hükümden önce hazır bulunan sanığa son söz verilmesini düzenler. Sanık savcının esas hakkındaki açıklamasını veya önemli bir delil tartışmasını duymamışsa hangi noktaya cevap veremediği belirtilir. Yazılı belgeye erişim ve yeniden açıklama için imkân verilmesi, somut eksikliğin giderilmesi bakımından değerlendirilebilir.

Son söz aşamasında sanığın sesi mahkemeye ulaşmıyorsa ekranda bağlı görünmesi, son sözün fiilen alındığını kendiliğinden göstermez. Sanık veya müdafi, bağlantı sorunu giderildikten sonra bu imkânın gerçekten sağlanmasını isteyebilir. Mahkemenin sorunu nasıl giderdiği ve sanığın son açıklamasının alınıp alınmadığı tutanakla gösterilmelidir. Son söz ile müdafiin esas savunması da tamamen aynı usul işlemi değildir.

Buna karşılık her teknik kesinti önemli bir delil veya savunma aşamasına denk gelmeyebilir. Duruşma tarihinin tekrar söylendiği sıradaki kısa aksaklık ile sanığın esasa ilişkin cevabının hiç alınmaması aynı sonuçla değerlendirilmez. Sorunun hangi hukuki imkânı etkilediği açıklandığında talep daha denetlenebilir olur.

Müdafiyle iletişim sorunu teknik kesintiden nasıl ayrılır?

Sanık, mahkeme sesini duyduğu hâlde müdafiiyle gerekli iletişimi kuramadığını da ileri sürebilir. Bu durum tek başına mahkeme bağlantısının arızalı olmasıyla aynı değildir. Avukatla görüşmenin koşulları, gizliliği ve savunmanın hazırlanmasına etkisi ayrıca değerlendirilir. Sanık yalnız ekranda avukatını görememesini değil hangi gerekli iletişimin sağlanamadığını açıklamalıdır.

Görüşme ihtiyacı, yeni bir delil veya değişen açıklama nedeniyle ortaya çıkmış olabilir. Müdafi mahkemeden savunmanın etkili yapılabilmesi için uygun imkân isteyebilir. Bunun hangi süre veya yöntemle sağlanacağı somut usule göre belirlenir. Her iletişim talebinin otomatik duruşmayı erteleyeceği söylenemez; karşılanan ve reddedilen talepler ile gerekçeleri kayıt altına alınmalıdır.

Duruşma tutanağında hangi ayrıntılar bulunmalı?

CMK m.219–221 duruşma tutanağını ve içeriğini düzenler. Oturumun seyri, sanık açıklamaları, istemler, reddedilen taleplerin gerekçesi ve kararlar tutanakta yer alır. Teknik sorun savunmayı etkiliyorsa ne zaman gerçekleştiği, hangi işlem sırasında olduğu, sorunun bildirildiği ve nasıl giderildiği belirtilmesi istenebilir. “Bağlantı kuruldu” cümlesi tüm oturumun kesintisiz yapıldığını her durumda açıklamayabilir.

Sanık veya müdafi tutanağın görülebilir içeriğiyle kendi yaptığı talebi karşılaştırmalıdır. Sorunun tamamen giderildiği ve açıklamanın tekrar alındığı da kayıtta bulunmalıdır; yalnız arıza anını yazıp sonraki telafiyi gizlemek doğru değildir. Tutanak eksikliği fark edildiğinde somut madde ve olay belirtilerek usulüne uygun değerlendirme talep edilir. İmzalı tutanağın hukuki ispat gücü sıradan nottan farklıdır.

CMK m.222, duruşmanın nasıl yapıldığı ve usule uygunluğunun tutanakla ispatını ve tutanağa karşı yalnız sahtecilik iddiasını düzenler. Bu nedenle sonradan tek taraflı bir dilekçeyle imzalı tutanağın bütün aksini söylemenin her koşulda yeterli olacağı vaat edilemez. Oturum sırasında gerçek sorunun ve taleplerin kayda geçirilmesi önemlidir. Sonraki başvuruda kayıt, resmi teknik bilgi ve ilgili usul hükümleri birlikte değerlendirilir.

Resmî ses kaydını isteme ile gözetim altında izleme

SEGBİS Yönetmeliği’nin 4. maddesi görüntü ve sesin aynı anda güvenli iletimini ve kaydını; sesin söylenenleri anlaşılır biçimde dinlemeye imkân verecek nitelikte olmasını düzenler. Dolayısıyla sesin teknik olarak var görünmesi ile sözlerin gerçekten anlaşılır olması aynı değildir. Yönetmeliğin 6. ve 7. maddelerinde kayıtların güvenli saklanması ve yazılı tutanağa dönüştürülmesi de ayrıca yer alır.

Yönetmeliğin 8. maddesine göre ses ve görüntü kayıtları taraflara verilmez; yazılı tutanağa dönüştürülmüş kayıtlar kanuni koşullarla verilebilir. Talep veya itiraz hâlinde ses ve görüntü, kanuni şartlar çerçevesinde soruşturma veya kovuşturma makamının gözetiminde ilgilisine izletilebilir. Bu nedenle kaydın kişiye elektronik dosya olarak mutlaka teslim edileceği vaat edilmemelidir. İnceleme talebinde hangi zaman aralığının neden önemli olduğu belirtilir.

Kayıt incelenebiliyorsa tutanakta yer alan açıklamanın gerçek kayıttaki karşılığıyla ilişkisi araştırılır. Sesin hiç alınmaması, anlaşılmaz olması veya yazılı tutanağa farklı aktarılması ayrı sorunlardır. Resmî kaydın değerlendirilmesi, kişinin kendi izinsiz kayıt yapması için genel izin oluşturmaz.

Resmî teknik kayıtlar ve hukuka uygun delil

Bağlantı raporu, ilgili sistem kaydı veya görevli tarafından düzenlenen teknik belge varsa bunların belirli oturum ve zaman aralığıyla ilişkisi gösterilir. Her dosyada aynı tür kayıt bulunduğu veya bütün bağlantıların süresiz saklandığı varsayılmamalıdır. Mahkemeden mevcut resmi kayıtların araştırılması veya ilgili teknik bilgi alınması istenebilir. Talebin hangi kesintiyi göstermeyi amaçladığı belirtilmelidir.

CMK m.183 adli işlemlerde ses ve görüntü kaydına ilişkin yasak ve istisnaları düzenler. Sanık, ispat amacıyla kendi gizli kayıt cihazını kullanmanın her durumda hukuka uygun olduğunu varsaymamalıdır. Mahkemenin resmi kaydı ile kişinin izinsiz kaydı aynı değildir. Duruşma veya kapalı oturum içeriğini sosyal medyada yayımlamak da savunma talebinin yerine geçmez ve ayrı hukuki sonuçlar doğurabilir.

Savunmanın hangi kısmının yenilenmesi istenebilir?

İstek, tamamı alınmamış açıklama, duyulmayan soru, cevapsız kalan tanık sözü veya kullanılamayan son söz üzerinde kurulabilir. Sanık eksik işlemi ve bunun önemini belirtir. Bütün savunmanın yeniden alınması gerekiyorsa neden yalnız birkaç cümlenin tekrarıyla sorun çözülmeyeceği açıklanır. Mahkeme teknik sorunun giderilip giderilmediğini ve usul hakkının gerçekten kullanılabilmesini değerlendirir.

Yazılı savunma sunulması bir çözüm parçası olabilir; fakat sözlü sorgu, soru sorma veya son söz gibi işlemlerin bütün özelliklerini her durumda otomatik karşılamaz. Aynı şekilde daha önce avukatın açıklama yapmış olması sanığın kişisel olarak kullanması gereken her hakkı tek başına gidermez. Somut talep, hangi işlemin eksik kaldığını ve hangi yöntemin bunu tamamlayabileceğini ortaya koymalıdır.

Kesinti her zaman hükmün bozulmasını gerektirir mi?

Her bağlantı arızası otomatik aynı hukuki sonucu doğurmaz. CMK m.289’un h bendinde hüküm için önemli hususlarda mahkeme kararıyla savunma hakkının sınırlandırılması hukuka kesin aykırılık kapsamında düzenlenir. Ancak somut olayın bu koşulu karşılayıp karşılamadığı, eksik işlemin tamamlanması ve hükümle bağlantısı değerlendirilir. Teknik aksaklığın varlığıyla yasal ihlalin tüm unsurları kendiliğinden ispatlanmış olmaz.

CMK m.217 uyarınca hükmün duruşmaya getirilen ve tartışılan delillere dayanması önemlidir. Sanığın duyamadığı veya karşılayamadığı önemli delil konusunda fırsat verilip verilmediği açıklanabilir. Kanun yolu dosyasında yalnız teknik cihaz adı değil, yargılama hakkının somut kaybı gösterilmelidir. Beraat veya bozma garantisi yerine kayıt, işlem ve savunma imkânının etkisi üzerinden inceleme yapılır.

Hüküm verilmişse süre ve başvuru nasıl kontrol edilir?

İstinafa açık hükümlerde güncel CMK m.273 genel olarak gerekçeli hükmün tebliğinden itibaren iki haftalık süre düzenler. Geçici m.6 kapsamında bu değişiklik 1 Haziran 2024 tarihinde ve sonrasında verilen kararlar için uygulanır; önceki kararlar eski rejimle ayrıca değerlendirilir. Teknik soruna ilişkin dilekçe vermek istinaf süresini kendiliğinden durdurmaz. Kararın türü, tebliğ ve kanun yolu koşulları birlikte kontrol edilir.

Başvuruda oturum tarihi, kesinti aşaması, tutanak kaydı, karşılanan veya reddedilen talep ve savunmaya etkisi belirtilir. Tutanak, karar ve varsa resmi teknik belge eklenebilir. Üst merciden beklenen inceleme somutlaştırılır. İstinaf ve temyizin hangi kararlar için açık olduğu ayrıca araştırılır; her ceza kararının bütün kanun yollarına açık olduğu varsayılmamalıdır.

Varsayımsal kesinti olayının dosya sırası

Bir sanığın tanığın olay yerini açıklaması sırasında sesi duyamadığını, bunu hemen bildirdiğini fakat tanığın ayrıldığını varsayalım. Dosya tanık anlatımının tutanağı, kesinti bildirimi, tekrar dinleme talebi ve mahkeme kararı olarak sıralanır. Sanık hangi soru veya açıklamayı bu nedenle kullanamadığını belirtir. Bu örnek gerçek bir dosya veya kesin bozma sonucu değildir.

Aynı olayda mahkeme tanığın ilgili açıklamasını tekrar almış ve sanığa soru imkânı vermişse bu düzeltme de değerlendirmede gösterilir. Teknik sorun dosyaya yalnız lehe bir başlık olarak eklenmemelidir. Esas soru, savunma hakkının önemli bölümünün eksik kalıp kalmadığıdır. Tam bir olay çizelgesi ve resmi kayıtlar, genel “SEGBİS kötüydü” iddiasından daha somut hukuki inceleme sağlar.

Sık sorulan sorular

Ses kesilince sanık savunmasının tekrarlanmasını isteyebilir mi?

İsteyebilir. Hangi bölümün duyulmadığı veya alınmadığı ve savunmaya etkisi belirtilir. Mahkeme somut eksikliği ve uygun tamamlama yöntemini değerlendirir.

Ekranda görünmek bütün duruşmayı duyduğum anlamına gelir mi?

Tek başına gelmez. İletişimin hangi yönde kesildiği, o sıradaki işlem ve yapılan tekrar araştırılır. Görüntünün sürmesi sesin sorunsuz olduğunu kesin göstermez.

Her bağlantı kesintisi otomatik bozma nedeni midir?

Hayır. Kesintinin aşaması, önemli savunma imkânı, telafi edilip edilmediği ve hükümle bağlantı değerlendirilir. Teknik aksaklık için kesin beraat veya bozma sözü verilemez.

Duruşmayı kendi cihazımla kaydedebilir miyim?

CMK m.183’te adli işlemlerde kayıt yasağı ve özel istisnalar vardır. Kişisel gizli kaydın her durumda hukuka uygun olduğu varsayılmamalı; resmi kayıt ve tutanak üzerinden talep değerlendirilmelidir.

Teknik sorun dilekçesi istinaf süresini durdurur mu?

Kendiliğinden durdurmaz. İstinafa açık güncel kararlarda m.273 ve geçiş hükmü dikkate alınır; karar tarihi, gerekçeli tebliğ ve kanun yolu koşulları ayrı kontrol edilir.

Resmî kaynaklar ve ilgili hükümler

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu — güncel Adalet mevzuatı: m.183, 196, 201, 216, 217, 219–222, 273, 289 ve geçici m.6.

Ceza Muhakemesinde Ses ve Görüntü Bilişim Sisteminin Kullanılması Hakkında Yönetmelik: m.4, 6, 7 ve 8.

İlgili yazılar ve dosyanın değerlendirilmesi

SEGBİS ile duruşmaya katılma koşulları; Ceza duruşması tutanağı; Gerekçeli karar tebliği ve istinaf.

Teknik sorun için oturum tutanağı, yapılan talep ve varsa resmi bağlantı bilgisi aynı dosyada değerlendirilmelidir. Ceza hukuku yazıları sorgu ve kanun yolu konularını tamamlar. Mersin’deki Av. Emirhan Keskin ofisine bu belgelerle iletişim sayfasından ulaşılabilir. Diğer illerdeki ceza dosyalarının yürütülmesi, ilgili mahkeme, duruşma usulü, vekâletname ve sanık müdafiliğinin gerekli koşullarıyla birlikte planlanır.

Resmî kaynaklar: Türk Borçlar Kanunu (6098)