Paylaşımda İpotekli Miras Malını Alan Kişi Güvence Altındaki Borcu da Üstlenir mi?

Paylaşmada kendisine mirasbırakanın borçları için rehnedilmiş tereke malı düşen mirasçı, o malın güvence altına aldığı borcu üstlenmiş olur. Türk Medeni Kanunu’nun 655. maddesi bu özel sonucu düzenler. Bu nedenle paylaşım metninde yalnız malın adı yazılmış olmasına bakarak, murisin o malla güvenceye bağlanan borcunun iç ilişkide mutlaka bütün mirasçılara eşit dağıtılacağı söylenemez. Ancak bu kural, bankanın diğer mirasçılara karşı tüm haklarının aynı anda ortadan kalkması değildir.

Hangi mal ve hangi borç söz konusu?

Kural, terekeye ait ve mirasbırakanın borçları için rehnedilmiş malın paylaşımda bir mirasçıya düşmesini esas alır. Taşınmaz ipoteği bu incelemenin sık görülen örneğidir. Rehnin hangi borcu güvence altına aldığı, borçlunun kim olduğu ve güncel borç miktarı belirlenmelidir. Tapuda ipotek bulunduğu için taşınmazla ilgili her banka kalemi aynı borç kabul edilemez. Borç kapanmışsa veya güvence başka bir ilişkiye aitse ayrıca inceleme gerekir.

Mirasçının kendi kişisel kredi borcu ile murisin borcu ayrılır. Başka kişinin borcuna güvence verilmesi gibi olaylar da maddeye açıklamasız taşınmamalıdır. Güncel tapu, ipotek kuruluş belgesi ve kredi sözleşmesi birlikte alınır. Sadece tapudaki ipotek tutarı, bankanın bugün gerçekten kalan alacağını her durumda göstermez. Yapılmış ödemeler ve diğer güvenceler de hesabı etkileyebilir.

Paylaşım ile belirli mal vasiyeti farklıdır

Bir mirasçıya paylaşımda mal verilmesiyle, mirasçı olmayan vasiyet alacaklısına belirli mal bırakılması aynı hukuki işlemler değildir. paylaşımda borcun bir mirasçıya yüklenmesi, mirasçıların paylaşımda borcu bir kişiye yüklemesinin iç ve dış sonuçlarını açıklar. ipotekli evin belirli mal vasiyeti ise ipotekli evin belirli mal vasiyetine konu olması durumunu ele alır. Bu iki durumda taraf sıfatı ve uygulanacak hüküm değişebilir; belgedeki “ev ona kalacak” cümlesinin niteliği doğru anlaşılmalıdır.

Paylaşımda değer hesabı da netleştirilmelidir. İpotekli evin piyasa değeriyle, o malı alan kişinin üstleneceği gerçek borç birlikte ele alınır. Borç göz ardı edilerek malın brüt değeri bütün hesap gibi sunulursa mirasçılar arasındaki denge yanlış kurulabilir. Bununla birlikte tapudaki azami güvence tutarını her durumda doğrudan mal değerinden düşmek de gerçek bakiye araştırmasının yerine geçmez.

Banka diğer mirasçıdan ödeme isteyebilir mi?

655. maddedeki iç üstlenme ile alacaklıya karşı dış sorumluluk ayrılır. TMK 681, alacaklının borcun bölünmesine veya nakline açık ya da örtülü rıza göstermediği borçlarda paylaşmadan sonra da müteselsil sorumluluğu düzenler. Bu nedenle ipotekli malı bir mirasçının alması, bankanın diğerlerinden talepte bulunamayacağının tek başına kanıtı değildir. Alacaklı rızası ve dış ilişkinin koşulları ayrıca araştırılır.

Mirasçılardan biri iç ilişkide üzerine yükletilmemiş borcu veya üstlendiğinden fazlasını öderse, TMK 682 kapsamında diğer mirasçılara rücu değerlendirilir. Öncelikle borcu üstlenmiş kişiye başvurma düzeni önem taşıyabilir. Bankaya yapılan gerçek ödeme ve hangi borcu kapattığı belgelenmelidir. Tereke borcu için ödeme yaptığını söyleyen kişinin aslında kendi kişisel borcunu ödemesi aynı rücu sonucunu yaratmaz.

Paylaşım hazırlanırken neler yazılmalı?

Malın açık sicil bilgileri, rehnin dayanağı, güncel borç, yapılan ödemeler ve iç yük paylaşımı açık gösterilir. Alacaklıyla borç nakli işlemi yapılacaksa bunun ayrıca tamamlanıp tamamlanmadığı belirtilir. Diğer mirasçı dış ilişkide ödeme yapmak zorunda kalırsa geri ödeme düzeni düşünülür. Tapu devri, borç üstlenme ve bankanın kabulü ayrı belgelerle izlenmelidir. Böylece yalnız evin kime kaldığına bakılarak hem iç borç yükü hem dış sorumluluk hakkında eksik sonuç çıkarılması önlenir.

Resmî kaynaklar: Türk Medeni Kanunu (4721)

Hukuki kaynaklar

• 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu — ÇSGB — TMK m. 655, 681, 682