Miras Kalan Eve Diğer Eş Tadilat Yaptıysa Boşanmada Pay Alabilir mi?

Kısa cevap: Eşlerden birine miras kalan ev, yasal edinilmiş mallara katılma rejiminde kural olarak onun kişisel malıdır. Diğer eşin evin edinilmesi, iyileştirilmesi veya korunmasına karşılıksız ya da uygun karşılık almadan katkısı varsa Türk Medenî Kanunu (TMK) 227 kapsamında değer artış payı alacağı gündeme gelebilir. Boya yaptırmakla yüksek tutarlı güçlendirme aynı hesaplanmaz; katkının kaynağı, tutarı ve taşınmazın değerine etkisi ispatlanmalıdır.

Miras evin tapusu paylaştırılır mı?

TMK 220/2 miras yoluyla kazanılan malı kişisel mal sayar. Bu, diğer eşin tadilat nedeniyle tapuda kendiliğinden yarı pay sahibi olacağı anlamına gelmez. Değer artış payı çoğu zaman ayni hak değil para alacağı olarak hesaplanır. Miras kalan evde birlikte oturmak, faturaları ödemek veya aile hayatını sürdürmek de tek başına tapu ortaklığı kurmaz. Fakat mirasçı olmayan eşin kendi kişisel birikimiyle çatı yenilemesi veya evin borcunu ödediği somut kayıtlarda başka bir hukuki değerlendirme gerektirir.

TMK 227 hangi katkıyı arar?

Kanun diğer eşe ait malın edinilmesine, iyileştirilmesine veya korunmasına hiç ya da uygun karşılık almadan yapılan katkıyı düzenler. Miras evin depreme karşı güçlendirilmesi, yapısal onarım veya tapu üzerindeki borcun ödenmesi örnek olabilir. Harcamanın evin değerine gerçekten nasıl yansıdığı ve ödemeyi kimin hangi mal kesiminden yaptığı önemlidir. TMK 227 değer artışında katkı oranına göre tasfiye değerini, değer kaybında başlangıçtaki katkı değerini esas alır. Taşınmaz önceden elden çıkarılmışsa hâkim ödenecek alacağı hakkaniyete göre belirler. Eşler yazılı anlaşmayla paydan vazgeçmiş veya oranı değiştirmişse belge incelenir.

Örnek: miras dairede kapsamlı güçlendirme

Mehmet'e annesinden daire kaldığını, eşi Elif'in kendi adına kayıtlı evlilik öncesi birikiminden 600.000 TL'yi 2024 yılında güçlendirme şirketine havale ettiğini düşünelim. Daire sırf havale nedeniyle Elif'in malı olmaz. Fakat iş sözleşmesi, proje, belediye izinleri, fatura ve havale açıklamaları katkının kapsamını gösterir. Mahkeme veya bilirkişi, tadilatın taşınmazın değerine etkisi ile tasfiye tarihindeki değeri inceleyebilir. Aynı tutarın bir kısmı normal aile geçimi için harcanmışsa o kalemleri yapısal katkıyla karıştırmamak gerekir.

Evlilik içi ortak gelirle tadilat yapıldıysa

Harcamayı eşlerden birinin maaşı veya evlilikte kazanılan gelir karşılamışsa mesele doğrudan “kişisel paramı yatırdım” örneğinden farklılaşır. Edinilmiş mal kesimi ile kişisel mal kesimi arasında TMK 230 uyarınca denkleştirme hesabı gündeme gelebilir. Bir eşin diğer eşin taşınmazına kişisel kaynağından yaptığı katkı ile mal rejimi hesabındaki alacakların çifte sayılmaması gerekir. Fatura kimin adına düzenlendiği kadar ödeme kaynağı, karşılıksızlık ve varsa eşlerin anlaşması önemlidir.

Dosya için gerekenler

• Veraset ilamı ve miras taşınmazının tapu kaydı.
• Tadilat öncesi ve sonrası fotoğraflar, sözleşme, ruhsat veya proje belgeleri.
• Ödemeyi gösteren banka dekontları, fatura ve taşeron makbuzları.
• Taşınmazın satışı, ipoteği veya değeri hakkında güncel kayıtlar.
• Mal rejiminin sona erdiği tarih, yazılı katkı anlaşması ve gerekirse bilirkişi incelemesi.

Sık sorulan sorular

Miras evde on yıl oturmak tapu payı verir mi?

Birlikte oturma süresi kendi başına mülkiyet devri değildir. Katkı alacağı için ayrı koşul ve deliller aranır.

Faturalar diğer eşin adına ise alacak kesinleşir mi?

Hayır. Fiili ödeme, işin yapılması, katkının karşılıksız olup olmadığı ve değer etkisi birlikte değerlendirilir.

Ev boşanmadan önce satılmışsa talep biter mi?

TMK 227/2 malın daha önce elden çıkarılması hâlinde hâkimin alacağı hakkaniyetle belirlemesini öngörür; satış ve bedel kayıtlarını saklayın.

Katkının ispatında tarih neden önemli?

Ev tadilatının boşanma davasından önce mi, sonra mı yapıldığı mal rejiminin hangi tarihte sona erdiğiyle ilişkilidir. Bir eş diğerine ödeme yapmışsa bunun aile bütçesine genel destek, ödünç, bağış veya değer artırıcı katkı olup olmadığı işin niteliğine göre tartışılır. Ustanın “bir şeyler yaptık” şeklindeki belirsiz anlatımı yerine malzeme listesi ve keşif raporu daha açıklayıcıdır. Tadilat ruhsata tabi bir işse belediye kayıtları da işin kapsamını gösterebilir.

Davayı yalnız yüksek enflasyon nedeniyle artmış piyasa bedeline dayandırmak yeterli olmayabilir; önemli olan katkının taşınmaz üzerindeki hukuki hesabıdır. Ev zaten miras kaldığında bakımsızsa tadilat öncesi fotoğraf ve değer takdiri özellikle yararlıdır. Karşı taraf onarımın kendi parasıyla yapıldığını savunuyorsa iki tarafın banka hesapları incelenir. Değer artış payı talebiyle katılma alacağını açıkça ayırmak, aynı harcamanın iki kez karşılık bulmasını önler.

Masraf belgelerinde sadece harcamanın tutarı değil, malın gerçekten hangi bölümünü iyileştirdiği de belirlenmelidir. Örneğin aynı firmaya yapılan ödeme başka bir taşınmazın tadilatını da kapsıyorsa kalem ayrımı gerekir. Bu ayrıntı, karşı tarafın katkıyı inkâr ettiği dosyada sonucu değiştirebilir.

Tadilatın gerçek değer etkisini ayırın

Bir eşin miras eve ödediği fatura tutarı ile taşınmazın dava sırasındaki değer artışı her zaman aynı rakam değildir. TMK 227 hesabında katkının niteliği, karşılık alınıp alınmadığı, taşınmazın edinim ve tasfiye değeri önemlidir. İşçilik kendisi tarafından yapılmışsa saat, malzeme ve piyasa rayici konusunda ayrıca ispat gerekebilir. Sırf rutin ev giderlerini ödemekle kalıcı değer artıran güçlendirme işini bir tutmayın. Tapu, belediye ruhsatı, usta sözleşmesi, banka dekontu ve öncesi-sonrası görüntüler bilirkişi incelemesini somutlaştırır.

İlgili yazılar ve resmî dayanak

Konuyla bağlantılı olarak mal rejimi tasfiyesinin genel esasları miras payı kardeşe devri yazılarını okuyabilirsiniz. Resmî metinler: TMK 220, 227 ve 230.

Resmî kaynaklar: Türk Medeni Kanunu (4721)