Yazar ve hukuk bürosu hakkında
Avukat Emirhan Keskin
Türkiye’deki hukuki süreçlere ilişkin içerikler hazırlar ve Mersin’den hukuki hizmet sunar. Yayınlar güncel resmî kaynaklar üzerinden denetlenir.
Hukuki bilgilendirme
Bu yayın, belirtilen kontrol tarihi itibarıyla Türk hukuku hakkında genel bilgi verir. Avukat–müvekkil ilişkisi kurmaz; belge, süre, görev, yetki ve güncel mevzuat somut dosyada ayrıca incelenir.
İletişime geçinMemuriyetten Çıkarma Cezasının İptali: Bu rehber, Türk hukukundaki temel kuralları, belgeleri, süreleri ve başvuru yolunu açıklar.
memuriyetten çıkarma cezası iptali konusunda sonuç, olayın adıyla değil kanuni şartların gerçekleşmesiyle belirlenir. Devlet memurluğundan çıkarma cezası, bir daha devlet memurluğuna atanmamak üzere memurluktan çıkarmadır ve yalnız kanunda sayılan fiiller için yetkili yüksek disiplin kurulu tarafından verilebilir. Soruşturma, savunma, delil, zamanaşımı veya ölçülülük hukuka aykırıysa işlem iptal edilir.
Kısa cevap: Devlet memurluğundan çıkarma cezası, bir daha devlet memurluğuna atanmamak üzere memurluktan çıkarmadır ve yalnız kanunda sayılan fiiller için yetkili yüksek disiplin kurulu tarafından verilebilir. Soruşturma, savunma, delil, zamanaşımı veya ölçülülük hukuka aykırıysa işlem iptal edilir. Çıkarma kararının tebliğinden itibaren altmış gün içinde iptal ve tam yargı talepleri planlanır. DMK 127’de soruşturmaya başlama için altı ay ve fiilden itibaren iki yıllık ceza verme süreleri ayrıca denetlenir.
Son hukuki kontrol: 6 Eylül 2026. Bu çalışma 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu esas alınarak hazırlanmıştır. Hukuki inceleme: Av. Emirhan Keskin.
memuriyetten çıkarma cezası iptali: Memuriyetten Çıkarma Cezasının İptali ve Göreve İade: kısa ve kesin hukuki cevap
Devlet memurluğundan çıkarma cezası, bir daha devlet memurluğuna atanmamak üzere memurluktan çıkarmadır ve yalnız kanunda sayılan fiiller için yetkili yüksek disiplin kurulu tarafından verilebilir. Soruşturma, savunma, delil, zamanaşımı veya ölçülülük hukuka aykırıysa işlem iptal edilir.
Disiplin yoluyla memuriyetten çıkarma, ceza mahkûmiyeti nedeniyle memuriyet şartının kaybı ve OHAL/özel mevzuat işlemi aynı değildir. Ceza beraati disiplin cezasını her durumda otomatik kaldırmaz; maddi olayın hiç gerçekleşmediğini kesinleştiren beraat gerekçesi ise idari yargıda güçlü bağlayıcı etki taşır.
İptal kararı geçmişe etkili olarak hukuka aykırı işlemi kaldırır; idare kararı gecikmeksizin ve en geç İYUK 28’deki otuz günlük süre içinde uygular. Göreve başlatma yanında işlem nedeniyle yoksun kalınan parasal ve özlük hakları yasal faiziyle talep edilir. Bu kural uygulanırken üçüncü kişilerin hakları ve ölçülülük ilkesi de korunur.
| Kontrol noktası | Kesin yaklaşım | Dosyada aranacak kayıt |
|---|---|---|
| Kanuni fiilin unsurları | Eylem DMK 125/E’deki belirli çıkarma fiiline tam olarak uymalıdır. | Soruşturma raporu, olay ve madde karşılaştırması |
| Yüksek disiplin kurulu yetkisi | Nihai çıkarma kararı yetkili kurulca ve gerekli görüşle verilmelidir. | Kurul oluşumu, gündem ve karar |
| Geniş savunma hakkı | Memura dosya inceleme ve kurulda savunma imkânı sağlanmalıdır. | Dosya erişim talebi, davet ve tutanak |
| Zamanaşımı | Öğrenmeden altı ay içinde soruşturma ve fiilden iki yıl içinde ceza şartı kontrol edilir. | Öğrenme, onay ve karar tarihleri |
| Ceza dosyasıyla ilişki | Ceza kararının maddi olaya, kast veya delile ilişkin gerekçesi disiplin bulgusuyla karşılaştırılır. | Kesinleşmiş ceza kararı ve disiplin raporu |
Hukuki dayanak ve temel kurallar
DMK 125/E
Devlet memurluğundan çıkarma fiilleri kanunda sınırlı olarak düzenlenmiştir. Bu ayrım, talebin doğru hukuki sebebe dayandırılması için zorunludur.
İsnat, listedeki fiilin bütün unsurlarını karşılamalıdır. Karşı tarafın inkârı hâlinde özgün kayıt ve tamamlayıcı deliller birlikte incelenir.
DMK 126 ve 129
Çıkarma cezasını yüksek disiplin kurulu verir; memurun dosyayı inceleme, tanık dinletme ve kurul önünde savunma hakları vardır. Dosyada bu nokta ayrı bir vakıa ve ayrı bir delil satırı olarak gösterilmelidir.
Kurul yetkisi ve savunma usulü tam uygulanır. Talep edilen kurum kaydı kişi, dönem ve işlem türü bakımından somutlaştırılır.
İYUK 28
İdare mahkeme kararının gereklerine gecikmeksizin ve en geç otuz gün içinde işlem tesis ederek uyar. Aksi yaklaşım, hukuki kurumların birbirine karıştırılmasına ve yanlış talep sonucuna yol açar.
İptal sonrası göreve iade ve mali hak uygulaması izlenir. Delilin hangi unsuru ispatladığı açıkça yazılmadığında dosyada bulunması tek başına sonuç vermez.
memuriyetten çıkarma cezası iptali için tamamlayıcı usul çerçevesi: İYUK 27 uyarınca yürütmenin durdurulması için işlemin açıkça hukuka aykırı olması ve uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zarar doğması şartları birlikte aranır. Talep somut zarar ve hukuka aykırılık sebebiyle gerekçelendirilir. Bu ayrım, talebin doğru hukuki sebebe dayandırılması için zorunludur.
Aranan şartlar ve karar ölçütleri
Kanuni fiilin unsurları
Eylem DMK 125/E’deki belirli çıkarma fiiline tam olarak uymalıdır. Bu ayrım, talebin doğru hukuki sebebe dayandırılması için zorunludur.
Soruşturma raporu, olay ve madde karşılaştırması Delilin hangi unsuru ispatladığı açıkça yazılmadığında dosyada bulunması tek başına sonuç vermez.
Yüksek disiplin kurulu yetkisi
Nihai çıkarma kararı yetkili kurulca ve gerekli görüşle verilmelidir. Dosyada bu nokta ayrı bir vakıa ve ayrı bir delil satırı olarak gösterilmelidir.
Kurul oluşumu, gündem ve karar İddia, yalnız taraf beyanıyla bırakılmaz; resmî kayıt, özgün belge ve olay kronolojisiyle desteklenir.
Geniş savunma hakkı
Memura dosya inceleme ve kurulda savunma imkânı sağlanmalıdır. Aksi yaklaşım, hukuki kurumların birbirine karıştırılmasına ve yanlış talep sonucuna yol açar.
Dosya erişim talebi, davet ve tutanak Belgenin kaynağı, düzenlenme tarihi, taraflarla bağlantısı ve değişmeden korunup korunmadığı açıklanır.
Zamanaşımı
Öğrenmeden altı ay içinde soruşturma ve fiilden iki yıl içinde ceza şartı kontrol edilir. Mahkeme sonucu isimlendirmeden değil, kanuni unsurların somut olayda gerçekleşip gerçekleşmediğinden çıkarır.
Öğrenme, onay ve karar tarihleri Karşı tarafın inkârı hâlinde özgün kayıt ve tamamlayıcı deliller birlikte incelenir.
Ceza dosyasıyla ilişki
Ceza kararının maddi olaya, kast veya delile ilişkin gerekçesi disiplin bulgusuyla karşılaştırılır. İnceleme, işlem tarihi ile hukuki sonucu aynı tabloda birleştirmelidir.
Kesinleşmiş ceza kararı ve disiplin raporu Talep edilen kurum kaydı kişi, dönem ve işlem türü bakımından somutlaştırılır.
Karşı iddialar ve hukuki cevaplar
Bir memuriyetten çıkarma cezası iptali dosyasında sonuca ulaşmak için yalnız ilk anlatım değil, karşı tarafın hangi unsuru tartışacağı da önceden belirlenir. Aşağıdaki denetim, iddia ve savunmanın aynı kanuni ölçüt üzerinde karşılaştırılmasını sağlar.
Kanuni fiilin unsurları yönünden itiraz nasıl denetlenir?
Karşı taraf bu başlıkta olayın gerçekleşmediğini, farklı hukuki nitelik taşıdığını veya kendisine yüklenemeyeceğini ileri sürebilir. Uygulanacak ölçüt şudur: Eylem DMK 125/E’deki belirli çıkarma fiiline tam olarak uymalıdır. Bu ayrım, talebin doğru hukuki sebebe dayandırılması için zorunludur.
Cevap, soyut inkârla değil şu doğrulama kaynağı üzerinden kurulur: Soruşturma raporu, olay ve madde karşılaştırması Belgenin düzenleyeni, tarihi, kapsamı ve diğer kayıtlarla uyumu kontrol edilir. Talep edilen kurum kaydı kişi, dönem ve işlem türü bakımından somutlaştırılır.
Yüksek disiplin kurulu yetkisi yönünden itiraz nasıl denetlenir?
Karşı taraf bu başlıkta olayın gerçekleşmediğini, farklı hukuki nitelik taşıdığını veya kendisine yüklenemeyeceğini ileri sürebilir. Uygulanacak ölçüt şudur: Nihai çıkarma kararı yetkili kurulca ve gerekli görüşle verilmelidir. Dosyada bu nokta ayrı bir vakıa ve ayrı bir delil satırı olarak gösterilmelidir.
Cevap, soyut inkârla değil şu doğrulama kaynağı üzerinden kurulur: Kurul oluşumu, gündem ve karar Belgenin düzenleyeni, tarihi, kapsamı ve diğer kayıtlarla uyumu kontrol edilir. Delilin hangi unsuru ispatladığı açıkça yazılmadığında dosyada bulunması tek başına sonuç vermez.
Geniş savunma hakkı yönünden itiraz nasıl denetlenir?
Karşı taraf bu başlıkta olayın gerçekleşmediğini, farklı hukuki nitelik taşıdığını veya kendisine yüklenemeyeceğini ileri sürebilir. Uygulanacak ölçüt şudur: Memura dosya inceleme ve kurulda savunma imkânı sağlanmalıdır. Aksi yaklaşım, hukuki kurumların birbirine karıştırılmasına ve yanlış talep sonucuna yol açar.
Cevap, soyut inkârla değil şu doğrulama kaynağı üzerinden kurulur: Dosya erişim talebi, davet ve tutanak Belgenin düzenleyeni, tarihi, kapsamı ve diğer kayıtlarla uyumu kontrol edilir. İddia, yalnız taraf beyanıyla bırakılmaz; resmî kayıt, özgün belge ve olay kronolojisiyle desteklenir.
Zamanaşımı yönünden itiraz nasıl denetlenir?
Karşı taraf bu başlıkta olayın gerçekleşmediğini, farklı hukuki nitelik taşıdığını veya kendisine yüklenemeyeceğini ileri sürebilir. Uygulanacak ölçüt şudur: Öğrenmeden altı ay içinde soruşturma ve fiilden iki yıl içinde ceza şartı kontrol edilir. Mahkeme sonucu isimlendirmeden değil, kanuni unsurların somut olayda gerçekleşip gerçekleşmediğinden çıkarır.
Cevap, soyut inkârla değil şu doğrulama kaynağı üzerinden kurulur: Öğrenme, onay ve karar tarihleri Belgenin düzenleyeni, tarihi, kapsamı ve diğer kayıtlarla uyumu kontrol edilir. Belgenin kaynağı, düzenlenme tarihi, taraflarla bağlantısı ve değişmeden korunup korunmadığı açıklanır.
Ceza dosyasıyla ilişki yönünden itiraz nasıl denetlenir?
Karşı taraf bu başlıkta olayın gerçekleşmediğini, farklı hukuki nitelik taşıdığını veya kendisine yüklenemeyeceğini ileri sürebilir. Uygulanacak ölçüt şudur: Ceza kararının maddi olaya, kast veya delile ilişkin gerekçesi disiplin bulgusuyla karşılaştırılır. İnceleme, işlem tarihi ile hukuki sonucu aynı tabloda birleştirmelidir.
Cevap, soyut inkârla değil şu doğrulama kaynağı üzerinden kurulur: Kesinleşmiş ceza kararı ve disiplin raporu Belgenin düzenleyeni, tarihi, kapsamı ve diğer kayıtlarla uyumu kontrol edilir. Karşı tarafın inkârı hâlinde özgün kayıt ve tamamlayıcı deliller birlikte incelenir.
Deliller ve ispat planı
Bir memuriyetten çıkarma cezası iptali dosyasında deliller olay kronolojisine bağlanır. Davacı işlemin menfaatini ihlal ettiğini ve hukuka aykırılık sebeplerini somutlaştırır; idare işlem dosyasını, dayanak bilgi ve belgeleri mahkemeye sunmak zorundadır. Mahkeme resen araştırma yapar. Belgenin kaynağı, düzenlenme tarihi, taraflarla bağlantısı ve değişmeden korunup korunmadığı açıklanır.
- Soruşturma raporu, olay ve madde karşılaştırması
- Kurul oluşumu, gündem ve karar
- Dosya erişim talebi, davet ve tutanak
- Öğrenme, onay ve karar tarihleri
- Kesinleşmiş ceza kararı ve disiplin raporu
- Disiplin soruşturma raporu ve tüm ekleri
- Yüksek disiplin kurulu toplantı/kararı
- Savunma ve dosya inceleme talepleri
- Ceza soruşturması/kovuşturması kararları
Soruşturma raporu, olay ve madde karşılaştırması ile Ceza soruşturması/kovuşturması kararları aynı kronolojide karşılaştırılır. Davacı işlemin menfaatini ihlal ettiğini ve hukuka aykırılık sebeplerini somutlaştırır; idare işlem dosyasını, dayanak bilgi ve belgeleri mahkemeye sunmak zorundadır. Mahkeme resen araştırma yapar. Kurumdan kayıt istenirken kişi, hesap veya taşınmaz, işlem türü ve dönem belirtilir; ilgisiz üçüncü kişi verilerini kapsayan sınırsız talep kurulmaz.
Süre, görev, yetki ve ön başvuru
Başvuru ve dava süresi
Çıkarma kararının tebliğinden itibaren altmış gün içinde iptal ve tam yargı talepleri planlanır. DMK 127’de soruşturmaya başlama için altı ay ve fiilden itibaren iki yıllık ceza verme süreleri ayrıca denetlenir.
Görevli mahkeme veya merci
Kesin ve yürütülmesi zorunlu idari işleme karşı, özel kanunda farklı görev yoksa idare mahkemesi; vergi uyuşmazlığında vergi mahkemesi; ilk derece görevi verilen sınırlı işlerde Danıştay görevlidir.
Yetkili yer
Yetki İYUK’taki genel ve özel kurallara göre belirlenir; kamu görevlisi, taşınmaz, kamulaştırma ve idari sözleşme uyuşmazlıklarında özel yetki hükmü öncelikle uygulanır.
Arabuluculuk ya da idari ön başvuru
İptal davalarında dava şartı arabuluculuk yoktur. İdari eylemden doğan tam yargı talebinde İYUK 13 veya özel kanundaki idari başvuru tamamlanır; sulh usulü uygulanabilen tazminat talepleri ayrıca incelenir.
Geçici koruma ve acil işlem
Maaş, sağlık güvencesi ve mesleki statünün aniden kaybı telafisi güç zarar olarak belgelenir; açık usul veya unsur ihlaliyle birlikte yürütmenin durdurulması istenir.
Korunacak hak, yakın tehlike ve istenen önlemin sınırı memuriyetten çıkarma cezası iptali uyuşmazlığına özgü olarak aynı talepte gösterilir. Kararın uygulanacağı kurum veya sicil ile uygulama süresi açık yazılır; geçici kararın esası peşinen çözmediği gözetilir.
Adım adım başvuru ve dava planı
- İşlemin tam metnini, dayanak tutanak ve tüm eklerini idareden alın.
- Normal veya elektronik tebligat kaydını indirip dava süresinin ilk ve son gününü hesaplayın.
- İşlemi yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurlarıyla ayrı ayrı test edin.
- Zorunlu itiraz veya ön karar başvurusu varsa süresinde ve ispatlı biçimde tamamlayın.
- Dava dilekçesine menfaat veya hak ihlalini gösteren kişisel belgeleri ekleyin.
- Yürütmenin durdurulması için açık hukuka aykırılık ile telafisi güç zararı ayrı delillerle açıklayın.
- İşlem dosyasındaki eksik belge ve çelişkilerin idareden getirtilmesini isteyin.
- Kararın idarece uygulanması için otuz günlük süreci ve gerekiyorsa tazminat yolunu takip edin.
Karara karşı başvuru yolu bakımından temel kural şudur: İdare mahkemesinin istinafa açık nihai kararına karşı tebliğden itibaren otuz gün içinde bölge idare mahkemesine başvurulur; temyize tabi bölge idare kararı da tebliğden itibaren otuz gün içinde temyiz edilir. Kanun yolu dilekçesi yalnız sonucu tekrar etmez; kararın hangi maddi veya hukuki noktada hatalı olduğunu gösterir.
Karar sonrası uygulama ve sonuç kontrolü
Mahkeme veya yetkili merci karar verdiğinde ilk kontrol hüküm sonucunun talep edilen hukuki korumayı açıkça içerip içermediğidir. İptal kararı geçmişe etkili olarak hukuka aykırı işlemi kaldırır; idare kararı gecikmeksizin ve en geç İYUK 28’deki otuz günlük süre içinde uygular. Göreve başlatma yanında işlem nedeniyle yoksun kalınan parasal ve özlük hakları yasal faiziyle talep edilir. Kararın gerekçesi ile hüküm fıkrası çelişiyorsa kanun yolu veya tavzih-tashih koşulları süresinde değerlendirilir.
Geçici koruma bakımından dosyada benimsenen yaklaşım şudur: Maaş, sağlık güvencesi ve mesleki statünün aniden kaybı telafisi güç zarar olarak belgelenir; açık usul veya unsur ihlaliyle birlikte yürütmenin durdurulması istenir. Esas karar verildikten sonra tedbirin ne zaman sona ereceği, sicil ya da kurum kaydının nasıl düzeltileceği ve daha önce yapılan işlemlerin akıbeti ayrıca izlenir.
Kararın uygulanması için yalnız kesinleşme şerhi beklenmez; karar türünün kesinleşmeden icra veya uygulanma imkânı olup olmadığı kontrol edilir. Gerekli mahkeme yazısı, icra emri, kurum başvurusu, harç ve tebligat tamamlanır. İdare veya karşı taraf kararı yerine getirmezse yeni başvuru yolu ve tazminat sonucu doğabilir.
Dosya kapanışında tebligat, kanun yolu, ödeme, sicil kaydı, teslim ve masraf kalemleri bir kontrol listesinde işaretlenir. Böylece lehde karar alınmasına rağmen tapu, nüfus, banka, işveren, kolluk, idare veya icra kaydında sonucun uygulanmadan kalması önlenir.
Memuriyetten Çıkarma Cezasının İptali ve Göreve İade hakkında sık sorulan sorular
Memuriyetten Çıkarma Cezasının İptali ve Göreve İade konusunda temel kural nedir?
Devlet memurluğundan çıkarma cezası, bir daha devlet memurluğuna atanmamak üzere memurluktan çıkarmadır ve yalnız kanunda sayılan fiiller için yetkili yüksek disiplin kurulu tarafından verilebilir. Soruşturma, savunma, delil, zamanaşımı veya ölçülülük hukuka aykırıysa işlem iptal edilir.
Memuriyetten Çıkarma Cezasının İptali ve Göreve İade hangi kanun hükümlerine dayanır?
DMK 125/E: Devlet memurluğundan çıkarma fiilleri kanunda sınırlı olarak düzenlenmiştir. DMK 126 ve 129: Çıkarma cezasını yüksek disiplin kurulu verir; memurun dosyayı inceleme, tanık dinletme ve kurul önünde savunma hakları vardır. İYUK 28: İdare mahkeme kararının gereklerine gecikmeksizin ve en geç otuz gün içinde işlem tesis ederek uyar.
Memuriyetten Çıkarma Cezasının İptali ve Göreve İade için hangi şartlar aranır?
Eylem DMK 125/E’deki belirli çıkarma fiiline tam olarak uymalıdır. Nihai çıkarma kararı yetkili kurulca ve gerekli görüşle verilmelidir. Memura dosya inceleme ve kurulda savunma imkânı sağlanmalıdır. Öğrenmeden altı ay içinde soruşturma ve fiilden iki yıl içinde ceza şartı kontrol edilir.
Hangi belgeler ve kayıtlar gerekir?
Soruşturma raporu, olay ve madde karşılaştırması; Kurul oluşumu, gündem ve karar; Dosya erişim talebi, davet ve tutanak; Öğrenme, onay ve karar tarihleri; Kesinleşmiş ceza kararı ve disiplin raporu; Disiplin soruşturma raporu ve tüm ekleri.
Başvuru veya dava süresi nedir?
Çıkarma kararının tebliğinden itibaren altmış gün içinde iptal ve tam yargı talepleri planlanır. DMK 127’de soruşturmaya başlama için altı ay ve fiilden itibaren iki yıllık ceza verme süreleri ayrıca denetlenir.
Görevli mahkeme veya merci hangisidir?
Kesin ve yürütülmesi zorunlu idari işleme karşı, özel kanunda farklı görev yoksa idare mahkemesi; vergi uyuşmazlığında vergi mahkemesi; ilk derece görevi verilen sınırlı işlerde Danıştay görevlidir.
Yetkili yer nasıl belirlenir?
Yetki İYUK’taki genel ve özel kurallara göre belirlenir; kamu görevlisi, taşınmaz, kamulaştırma ve idari sözleşme uyuşmazlıklarında özel yetki hükmü öncelikle uygulanır.
Arabuluculuk veya ön başvuru zorunlu mudur?
İptal davalarında dava şartı arabuluculuk yoktur. İdari eylemden doğan tam yargı talebinde İYUK 13 veya özel kanundaki idari başvuru tamamlanır; sulh usulü uygulanabilen tazminat talepleri ayrıca incelenir.
İhtiyati tedbir veya başka geçici koruma istenir mi?
Maaş, sağlık güvencesi ve mesleki statünün aniden kaybı telafisi güç zarar olarak belgelenir; açık usul veya unsur ihlaliyle birlikte yürütmenin durdurulması istenir.
İspat yükü kimdedir?
Davacı işlemin menfaatini ihlal ettiğini ve hukuka aykırılık sebeplerini somutlaştırır; idare işlem dosyasını, dayanak bilgi ve belgeleri mahkemeye sunmak zorundadır. Mahkeme resen araştırma yapar.
Bilirkişi incelemesi gerekir mi?
Sağlık, güvenlik, imar, değerleme, mali hak veya teknik yeterlilik konusu uzmanlık gerektiriyorsa bilirkişi ve keşif yapılır. Bilirkişi idari işlemin hukuka uygunluğuna karar vermez; teknik olguları açıklar.
Karara karşı hangi kanun yolu kullanılır?
İdare mahkemesinin istinafa açık nihai kararına karşı tebliğden itibaren otuz gün içinde bölge idare mahkemesine başvurulur; temyize tabi bölge idare kararı da tebliğden itibaren otuz gün içinde temyiz edilir.
İlgili yayınlar
Resmî kaynaklar
- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu — resmî metin
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — Adalet Bakanlığı
- 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu — resmî metin
Bu yayın genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. Yayın tarihi sonrasında yürürlüğe giren değişiklikler ve somut olayın milletlerarası unsuru sonucu değiştirebilir; kişisel hukuki görüş için dosya incelemesi gerekir. Somut dosyada güncel mevzuat, tebliğ tarihi, deliller ve tarafların hukuki durumu ayrıca incelenir.