HTS ve Baz İstasyonu Kayıtları Ceza Dosyasında Ne İspatlar?

HTS kayıtları ceza dosyası: “HTS kaydı var” cümlesi, telefon görüşmesinin içeriğinin bilindiğini veya kişinin nokta konumunun kesin saptandığını göstermez. Kayıt türü, hat sahibi ve kullanıcı ayrımı, baz istasyonu kapsama alanı ve zaman damgası birlikte incelenir.

Kayıtların kapsamı

İletişimin tespiti aranan ve arayan numara, zaman, süre gibi trafik verileriyle ilişkili olabilir. Dinleme ve kayda alma ise görüşme içeriğine yönelik ayrı ve daha sıkı koşullu işlemdir. CMK 135’teki karar ve şartlar, hangi tedbirin uygulandığına göre kontrol edilir. Geçmiş tarihli trafik verisinden konuşmanın ne söylediği geriye dönük üretilemez.

Hat bir kişi adına kayıtlı olup cihazı başkası kullanmış olabilir. Çift SIM, IMEI değişimi, internet üzerinden görüşme ve yönlendirme kayıtları basit eşleştirmeleri güçleştirir. Operatör yazısı, ham döküm ve bilirkişi yönteminin hangisinin dosyada olduğu görülmelidir.

Baz kaydı kesin konum mudur?

Bir istasyondan sinyal almak, cihazın kapsama alanıyla ilişki kurar; belirli binada veya belirli sokak noktasında bulunduğunu tek başına kanıtlamayabilir. Şehir, coğrafya, kapasite ve ağ koşulları önemlidir. Saat farkı, yaz saati veya veri formatı kaynaklı görünen uyuşmazlıklar teknik incelemeye ihtiyaç doğurur.

Olayın yeri ve saatiyle aynı tabloda kamera, kart geçişi, ulaşım, tanık ve cihaz içeriği gibi bağımsız kaynaklar gösterilir. Veriyle çelişen veya onu sınırlayan kayıtlar da sunulmalıdır.

Savunma ve mağdur talebi

Belirli hat, gün ve saat dilimiyle ilgili kayıt celbi talep edilebilir; depolama ve erişim koşulları nedeniyle gecikme kayıp riski yaratabilir. Savunma, bilirkişiye “bu bazdan hizmet almak ilgili adresi kesin gösterir mi”, “cihaz kullanıcısı nasıl belirlenmiştir” ve “ham kayıtla rapor uyumlu mu” gibi ölçülebilir sorular yöneltebilir.

CMK 217 gereğince yalnız duruşmada ortaya konulup tartışılmış hukuka uygun delil hükme esas alınır. Şüpheyi gideremeyen teknik yorumun kesinlik derecesi gerekçede açık olmalıdır.

Hat, cihaz ve insan arasında üç ayrı bağlantı kurun

Abonelik sözleşmesi yalnız hattın kimin adına tescilli olduğunu gösterir. HTS tablosu çoğu zaman hangi numaranın hangi numarayla ne zaman iletişim kurduğuna ilişkin trafik kaydını gösterir. O an telefonu hangi kişinin elinde tuttuğu ise ayrı bir ispat sorusudur. Aile içinde ortak kullanılan hat, işveren adına kayıtlı şirket telefonu veya başkasına ödünç verilen cihaz gibi durumlarda isim eşleştirmesi özellikle yetersiz kalabilir. IMEI ve SIM eşleşmesi cihazı gösterebilir; cihazın gerçek kullanıcısını her olayda kesinleştirmez.

Örneğin şüphelinin adına kayıtlı hat olay saatinde şikâyetçiyle üç kez görüşmüş olabilir. Bu, içeriğin tehdit olduğu, konuşanın mutlaka hat sahibi olduğu veya yüz yüze buluşmanın gerçekleştiği sonucunu kendi başına taşımaz. Mesaj içeriği, çevredeki kamera, cihaz kullanım alışkanlığı, ses kaydı varsa hukuka uygunluğu ve karşı tarafın anlatımı ayrıca incelenir. Savunma da mağdur vekili de kayıtların gösterdiği olguyu olduğundan geniş anlatmamalıdır.

Baz istasyonu verisinde harita noktası ile kapsama alanını ayırın

Bilirkişi haritasında bir bazın adresi küçük bir nokta olarak çizildiğinde telefonun da tam o adreste bulunduğu izlenimi doğabilir. Oysa sinyalin bağlandığı istasyon, kapsama koşulları altında cihazın iletişim kurduğu ağ unsurunu gösterir. Arazi yapısı, binalar, hücre sektörü, yük ve telefonun çekim gücü seçilen istasyonu etkileyebilir. Yakın istasyona bağlanmamak tek başına kişinin başka mahallede bulunduğunu da kanıtlamaz. Teknik raporun kullandığı koordinat, sektör yönü ve saat dilimi bu nedenle okunmalıdır.

Olayın 14.00’te gerçekleştiği ileri sürülüyor ve kayıt 14.05’te farklı bazdan hizmet alındığını gösteriyorsa iki yerin uzaklığı, olası yolculuk süresi ve baz kapsamasının genişliği araştırılır. Raporun “olay yerindeydi” biçimindeki kesin ifadesi ham verinin izin verdiği sonucu aşıyorsa ek rapor istenebilir. Buna karşılık kişiyi olay yerinden kesin uzak gösterdiği de aceleyle ileri sürülmemelidir. Bağımsız kamera ve geçiş verisi bu teknik yorumun sınanmasında değerlidir.

Ham veriyi, raporu ve kararın hukuki dayanağını birlikte inceleyin

Mahkeme dosyasında yalnız bilirkişinin özet çizelgesi varsa operatörden gelen asıl cevabın hangi dönemi ve hatları kapsadığı kontrol edilir. Çağrı başlatma ve bitiş saatleri, başarısız arama, SMS, veri oturumu ve yönlendirme kayıtları aynı tür veri değildir. Sayfanın eksik olması, numaranın son hanesinin gizlenmesi veya yerel saat dönüşümündeki hata olay kronolojisini değiştirebilir. Bilirkişiye varsayımlarını ve ham kayıt ile özetin uyuşup uyuşmadığını açıklatmak gerekir.

İletişim tedbirinin yasal dayanağı da veri türüne göre ayrı değerlendirilir. Trafik tespiti ile konuşmanın dinlenmesi veya kayda alınması aynı işlem değildir; CMK 135’teki kararın kime, hangi numaraya, hangi döneme ve hangi tedbire ilişkin olduğu görülür. Kayıtların hukuka uygun biçimde elde edilip duruşmada tartışılması gerekir. Lehe görülen birkaç satırı seçip bütün veri kümesindeki aleyhe hareketleri gizlemek savunmayı zayıflatır. Açık, eksiksiz zaman çizelgesi mahkemenin teknik iddiayı denetlemesine yardımcı olur.

İki numara arasındaki temasın bağlamını da araştırın

Sık görüşme kaydı iki kişinin yakın ilişkisini gösterebilir; suç anlaşmasını otomatik kanıtlamaz. Tek kısa çağrı da her zaman tesadüfi değildir. Önce görüşmelerin olaydan önceki ve sonraki olağan örüntüsü çıkarılır: aynı işte çalışan kişilerin her gün araması beklenirken iki yabancının yalnız olay anında peş peşe araması farklı sorular doğurur. Hangi numaranın aradığı, çağrının cevaplanıp cevaplanmadığı ve süreyi kim başlattığı ham veride incelenir.

İnternet uygulaması üzerinden yapılan görüşmeler, geleneksel telefon HTS dökümünde aynı biçimde görünmeyebilir. Operatör verisinin suskunluğu “hiç temas yoktu” sonucunu her zaman desteklemez. Buna karşılık diğer dijital hesaplardan alınan içeriklerin de kendi elde edilme şartları ve doğrulama sorunları vardır. Savunma veya katılan talebi, belirli olay için hangi verinin neyi cevaplayacağını söylemelidir. Böylece mahkeme bilirkişiden genel “kişiler ilişkili midir?” yorumu yerine teknik olarak yanıtlanabilecek sorular ister.

Teknik raporun yanıtlamadığı soruları görünür kılın

HTS raporu baz istasyonu eşleşmelerini tabloya dökebilir fakat olayda konuşulan sözleri açıklayamaz. Bilirkişinin uzmanlık alanı dışına çıkıp kişilerin “birlikte hareket ettiğini” hukukî sonuç olarak yazması durumunda ham veri ile yorum ayrılır. Mahkeme, iletişimin sıklığı ve zamanını kendisi diğer delillerle birlikte değerlendirir. Rapordaki eksik zaman dilimi veya yanlış numara ilk duruşmada işaretlenirse ek verinin celbi için vakit kalabilir.

Lehe kayıt bulunmadığında da teknik sınırlama açıklanır. Bir kişinin telefonu kapalıysa o dönemde baz kaydı çıkmaması kişinin nerede olduğunu kanıtlamaz. Telefonun başka yerde kalması da hattın sahibinin aynı yerde olduğu sonucunu vermez. Bu olasılıklar boş spekülasyon olarak bırakılmaz; işyeri kartı, bilet, kamera veya tanık gibi doğrulanabilir kaynakla desteklenir. Böylece teknik belirsizlik mahkemeye anlaşılır biçimde aktarılır.

Sık sorulan sorular

HTS konuşmanın içeriğini gösterir mi?

Trafik verisi görüşmenin içeriğini göstermez; dinleme/kayda alma ayrı tedbirdir.

Baz kaydı kişiyi kesin olarak olay yerinde gösterir mi?

Tek başına noktasal kesinlik sağlamayabilir; kapsama ve diğer deliller birlikte değerlendirilir.

İlgili içerik ve mevzuat

• Ceza Dosyasında Bilirkişi Raporu Hatalıysa Nasıl İtiraz Edilir?
• Güvenlik Kamerası Kaydı Silinmeden Savcılığa Nasıl Aldırılır?
• CMK m. 135, 217

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Somut dosyada kararın tarihi, tebliği, deliller ve suç ya da takip türü birlikte incelenmelidir. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu, Mersin merkezli olup Türkiye genelindeki dosyaları yetkili merciler önünde takip edebilir.

Resmî kaynaklar: Türk Borçlar Kanunu (6098)