Hacze Gidilmesi İçin Masraf Avansını Kim Yatırır?

Haciz yapılmasını isteyen alacaklı, bu işleme ilişkin masrafı kural olarak avans şeklinde peşin öder. Takip masraflarının sonunda borçluya ait olması, işlemin başında hiç para yatırılmayacağı anlamına gelmez. İcra ve İflas Kanunu’nun 59. maddesi bu iki aşamayı ayırır. Alacaklı ilk ödenen paradan masraflarını alabilir. Ancak dosyada tahsilat gerçekleşeceği ve bütün giderlerin fiilen karşılanacağı önceden garanti edilemez.

Alacağım varken neden önce ben ödüyorum?

Bir takip işleminin yapılabilmesi için posta, ulaşım veya işlemin niteliğine bağlı başka giderler doğabilir. Kanun, yapılması istenen işlemin masrafını başlangıçta alacaklının karşılamasını düzenler. Bu ödeme borçluya bağış veya alacağın azalması değildir; takip gideri olarak dosyada izlenir. Masrafı peşin yatıran kişi ile masrafa nihai olarak katlanacak kişinin farklı olması usulün temel ayrımıdır.

59. madde, takip talebi sırasında borçlunun yapabileceği itirazın alacaklıya tebliği için gerekli giderin de avans olarak ödenmesini öngörür. Bu nedenle yalnız dosya açılışındaki tek kalemi yatırmak bütün sonraki işlemleri karşılamayabilir. İstenen işlemin kapsamı genişlediğinde veya gider yetersiz kaldığında dosyadaki durum yeniden kontrol edilir. Hangi ödemenin hangi talebe ayrıldığı kayıtlar üzerinden görülmelidir. Genel bir banka havalesinin açıklamasız kalması eşleştirmeyi güçleştirebilir. Ödeme belgesindeki icra dairesi, dosya yılı ve numarası işlem talebiyle karşılaştırılmalıdır. Yanlış dosyaya yatırılmış para ayrıca düzeltilmelidir.

Her haciz için aynı tutar mı yatırılır?

Hayır. İşlemin yeri, şekli ve gerekli hizmetler farklı olabilir. Banka kaydına yönelik işlemle belirli adrese gidilip eşya muhafaza edilmesi aynı gideri doğurmaz. Bu yazıda bütün dosyalara uygulanacak sabit bir tutar verilmemesinin nedeni budur. Güncel tarife ve dosyada talep edilen işlem esas alınır. İcra dairesinin bildirdiği gider kalemleriyle yatırılan tutarın uyumu kontrol edilmelidir.

Avans talebi anlaşılmıyorsa hangi işlemler için istendiği ve dosyada mevcut avans bakiyesi sorulabilir. Önceki ödemelerin makbuzları, işlem talepleri ve harcanan tutarlar birlikte incelenir. Aynı kalemin iki kez yatırıldığı düşünülüyorsa bunun belgesi gösterilmelidir. Sadece toplam borç rakamının artması, belirli bir masrafın hatalı olduğuna tek başına kanıt değildir. Ana para, faiz, harç ve işlem gideri ayrı hesap başlıklarıdır.

İhale teminatıyla masraf avansı aynı mı?

İhaleye katılanın yatırdığı teminat, alacaklının haciz işlemi için ödediği avansla aynı amaçla alınmaz. Teminatın iade veya mahsup koşulları kendi kurallarına tabidir. icra satışında kazanamayan katılımcının teminat iadesi bu ayrı ilişkiyi açıklar. Bir kişi hem alacaklı hem ihaleye katılan konumda olsa bile ödemelerin hukuki sebepleri karıştırılmamalıdır. Dekonttaki dosya ve işlem açıklamaları bu nedenle önem taşır.

Benzer şekilde borçlunun kendi bulduğu alıcıya satışında bedel ve gider hesabı farklı aşamalar içerir. hacizli mal için borçluya satış yetkisi verilmesi değerlendirilirken satış masrafları ve asgari bedel ayrıca kontrol edilir. Haciz için önceden para yatırılması, sonraki satış işlemlerinin tüm giderlerinin karşılandığını veya satışın kendiliğinden başlayacağını göstermez. İstenen işlem ve onun için gereken koşullar ayrı belirlenir.

Tahsilat olduğunda avans nasıl izlenir?

Alacaklı, kanundaki esas çerçevesinde ilk ödenen paradan masraflarını alabilir. Dosya hesabında önceki avanslar, gerçekten yapılan harcamalar ve tahsilat görülebilmelidir. Kullanılmamış avansın akıbetiyle harcanmış giderin borçludan karşılanması aynı değildir. Fazla ödeme veya yanlış kayıt iddiası varsa ilgili makbuz ve hesap dökümü üzerinden açıklama istenir. Sadece sözlü hesapla bakiye kabul edilmemelidir.

Örneğin bir makinenin bulunduğu adrese hacze gidilmesini isteyen alacaklıdan işlem avansı istenmiş olsun. Alacaklı tutarı dosya bilgisiyle yatırır, yapılan işlemin tutanağını ve masraf dökümünü izler. Sonradan tahsil edilen para hesaplanırken bu gider de dikkate alınır. İşlem yapılamamış veya farklı şekilde gerçekleşmişse harcanan tutar ayrıca görülmelidir. Alacaklının ödeme güçlüğü varsa adli yardım gibi ayrı imkânlar kendi şartlarıyla değerlendirilir; 59. madde her durumda otomatik masraf muafiyeti sağlamaz.

Hukuki kaynaklar

• İİK mevcut hükümleri — Adalet Bakanlığı karşılaştırma tablosu: 2004 sayılı Kanun sütunu, 15 ve 59. maddeler.