Evlilikte Biriken BES Boşanmada Paylaşılır mı?

Kısa cevap: Evlilikte biriken bireysel emeklilik (BES) hesabı, yalnız bir eşin adına açıldığı için otomatik olarak paylaşım dışında kalmaz. Edinilmiş mallara katılma rejimi geçerliyse, evlilik ve mal rejimi sürerken edinilmiş maldan ödenen katkı paylarının oluşturduğu değer tasfiyede hesaba katılabilir. Evlilikten önceki birikim veya miras gibi kişisel maldan ödemeler ayrıca ayrılır. Diğer eş hesabın doğrudan “yarısına” ortak olmaz; kanuni tasfiye sonunda şartları varsa bir katılma alacağı doğar. Hesaptan henüz para çekilmemiş olması tek başına talebi bitirmez.

BES sözleşmesi, katkı payları, fon getirisi ve devlet katkısı tek bir bakiye gibi görünse de hukuki hesap için aynı dönem ve kaynaktan gelmeyebilir. Bu yazı özellikle “Eşim benden gizli BES biriktirdi”, “Dava açıldıktan sonra prim ödedi”, “Sistemden çıkmadığı için para yok dedi” sorularını ele alır. Genel mal rejimi çerçevesi için boşanmada mal paylaşımı rehberine bakabilirsiniz; burada hesap hareketlerinin tasfiyeye nasıl taşındığına odaklanıyoruz.

BES bireysel olduğu hâlde neden mal paylaşımına girebilir?

BES, katılımcı adına izlenen özel bir tasarruf ve yatırım sistemidir; sosyal güvenlik kurumundan bağlanan emekli aylığıyla birebir aynı ürün değildir. Türk Medeni Kanunu (TMK) m. 218–220, edinilmiş mal ve kişisel mal gruplarını düzenler. Çalışma gelirleri kural olarak edinilmiş maldır. Eşin maaşından evlilik döneminde BES katkı payı ödemesi, bu paranın yalnız hesap onun adına diye otomatik kişisel mala dönüşmesi anlamına gelmez. Tersinden, BES hesabı var diye hesapta görünen her lira da edinilmiş mal değildir.

TMK m. 222 uyarınca bir malın kişisel mal olduğunu iddia eden eş bunu ispat eder; aksi ispat edilene kadar mallar edinilmiş mal kabul edilir. Bu nedenle BES primlerinin hangi mal grubundan karşılandığı ve mal rejimi sona erdiğinde sözleşmenin hangi ekonomik değeri taşıdığı belgelenmelidir. “BES’in yarısı kesin alınır” şeklinde bir sonuç veya bütün poliçelere değişmez bir formül yoktur; finansman ve tarih araştırması gerekir.

Hangi tarih aralığındaki ödemeler incelenir?

İlk eşik, hangi mal rejiminin ne zaman başladığıdır. Eşler başka bir rejim seçmemişse yasal rejim edinilmiş mallara katılmadır. 1 Ocak 2002’den önce kurulmuş evliliklerde önceki dönem için geçerli rejim de ayrıca incelenir; tüm yıllara bugünkü rejim hükümleri uygulanmaz. Sözleşmenin açılış tarihi, ilk ödeme, transferler ve evlilik tarihi yan yana konur.

İkinci eşik, rejimin sona erme anıdır. TMK m. 225’e göre boşanmayla sona erme hâlinde mal rejimi, boşanma davasının açıldığı tarihten geçerli olmak üzere sona erer. Boşanmanın yıllar sonra kesinleşmesi, o yıllardaki bütün yeni maaş katkı paylarını kendiliğinden eski edinilmiş mallara eklemez. Dava tarihinden sonra eski birikimin fon değerindeki değişim ise “sonraki katkı” ile aynı şey değildir; uzman hesaplamada dönemsel bakiye ve fon hareketleri ayrılır. Başka bir rejime geçiş veya ölüm gibi farklı sona erme nedenlerinde tarih kuralı ayrıca uygulanır.

Örneğin BES’e evlilikten önce 100 birim, evlilik sırasında maaştan 80 birim, dava açıldıktan sonra yeni kazançtan 40 birim yatırıldığını düşünün. Bugünkü bakiye 220 değildir; fon getirisi, kesinti, transfer, devlet katkısı ve tarihler sonucu değişebilir. Tasfiye bu üç ödemenin ve getirilerinin hukuki aidiyetini araştırır; “toplam bakiyeyi ikiye böl” yaklaşımı doğru olmayabilir. Sayılar yalnız yöntemi göstermek içindir, dava değeri değildir.

Evlilikten önce açılan BES hesabı tamamen kişisel mal mı?

Hesabın evlilikten önce açılmış olması, evlilik sırasında edinilmiş parayla yapılan yeni katkıları kişisel mala çeviremez. Başlangıçtaki birikim kişisel mal olarak ileri sürülebilir; bu iddianın açılış ve tarihsel hesap dökümüyle desteklenmesi gerekir. Daha sonra maaş veya edinilmiş hesaptan ödenen katkılar ise ayrı sınıflandırılır. Kişisel ve edinilmiş kaynaktan para aynı sözleşmede birleşmişse kanunun denkleştirme ve değer ayrıştırma kuralları gündeme gelir.

Benzer biçimde, miras kalan ve banka izleriyle gösterilebilen bir tutarla katkı payı ödenmişse TMK m. 220 ve kişisel mal yerine geçen değerler savunması düşünülebilir. Yalnız “annem para verdi” demek her zaman yeterli değildir; bağışın kime, ne zaman ve hangi hesaba yapıldığı ile BES tahsilatının bağlantısı kanıtlanmalıdır. Eşler arasındaki bir transferin bağış mı, aile bütçesi katkısı mı olduğu da somut belgelerle tartışılır. Kişisel mal kaynaklı ödemenin ispatı, tüm karma BES birikimini kişisel mal yapmaz.

Sistemden para çekilmediyse nasıl değer biçilir?

TMK m. 228, kişisel ve edinilmiş malların mal rejiminin sona erdiği andaki durumuna göre ayrılmasını; m. 235 ise o anda mevcut edinilmiş malların tasfiye anındaki değerleriyle hesaba katılmasını söyler. BES sözleşmesi yıllarca sürse de mal rejiminin sona erdiği tarihteki hesap hakları araştırılabilir. Bu değerlendirme için o tarihte sözleşmeden ayrılma hâlinde ödenebilecek iştira/ayrılma değeri ve kesintiler sigorta şirketinden belgeli olarak istenmelidir.

Bu, mahkemenin mutlaka katılımcıyı BES’ten çıkmaya zorlayacağı anlamına gelmez. Şirketten dava tarihi itibarıyla katkı payları, fon payları, getiriler, kesintiler, devlet katkısı hesabı, varsa hak edilmiş kısım ve varsayımsal ayrılma tutarı istenerek alacak hesabı yapılabilir. Sonraki tarihte fiilen çıkış yapılmışsa ödeme belgesi de getirilir; ancak sonradan hesaba yeni katkı eklenmişse eldeki güncel toplam eski dönemin değeri diye sunulmaz. Fon ve hak ediş kayıtlarını anlayan bilirkişi incelemesi gerekli olabilir.

Devlet katkısı ve fon getirisi nasıl ele alınır?

Devlet katkısı, katılımcının bankadan yatırdığı katkı payından ayrı hesapta izlenir. Oranlar, yıllık üst sınırlar ve sistemde kalma süresine göre hak ediş kuralları zaman içinde değişebilir; eski bir yazıda gördüğünüz yüzdeyi bütün yıllara uygulamayın. Emeklilik Gözetim Merkezi (EGM) ve emeklilik şirketinden ilgili tarih itibarıyla hem görünen devlet katkısını hem hak kazanılmış ve çıkışta fiilen ödenebilir tutarı ayrı ayrı isteyin. Hak kazanılmamış tutarı hiçbir ayrım yapmadan nakde çevrilmiş mal saymak yanıltıcı olabilir.

Fon getirisi de hangi dönemdeki hangi kaynağa bağlı olduğuna göre incelenir. Kişisel malın yerine geçen değer ile edinilmiş katkının yerine geçen değer ayrımı TMK m. 219/5 ve 220/4’te karşılık bulur. Fonların değeri düşebilir; katkı payı toplamı her zaman tasfiye değeri değildir. Sözleşmede kısmi ödeme, şirket değişimi, fon değişimi, kredi teminatı veya çıkış kesintisi varsa eski ve yeni kayıtlar birleştirilir. Çift sayım riskine karşı banka çıkışı ile BES’e yatırılmış aynı para iki ayrı varlık gibi hesaba eklenmemelidir.

Eşin BES hesabını bilmiyorsam nasıl öğrenebilirim?

Karşı tarafın özel hesabına şifresiz veya izinsiz erişmeye çalışmayın. Kendi hesaplarınız için e-Devlet ve emeklilik şirketi/EGM hizmetlerinden sözleşme bilgilerini, ayrıntılı tarihsel hareketleri ve devlet katkısını isteyebilirsiniz. Diğer eşin hesabı bakımından dava veya usulüne uygun delil talebiyle mahkemeden ilgili şirket kayıtlarının celbini istemek gerekir. Bildiğiniz şirket adı, hesap tahsilatına ait banka hareketi, bordroda kesinti, otomatik katılım bilgisi veya eski sözleşme numarası talebi somutlaştırır.

Dilekçede yalnız “eşimin BES’i vardır, araştırılsın” demek yerine, hangi tarihten beri, hangi banka ya da işveren üzerinden katkı çıktığı ve mal rejiminin son gününde istenen veri açıklanmalıdır. Sözleşme başka şirkete aktarılmış olabilir; eski şirket ve transfer tarihi de sorulmalıdır. Mahkeme gerekli gördüğü kişisel veriyi usul çerçevesinde toplar. Eşin sigortalı işinden kesilen otomatik katılım payı ile kendi açtığı gönüllü BES farklı sözleşmeler olabilir; her biri ayrı döküm gerektirir.

İşveren grup emeklilik sözleşmesinde katkının çalışan ücretinden mi kesildiği, işveren tarafından ek menfaat olarak mı yatırıldığı ve çalışanın bu tutara hangi tarihte hak kazandığı ayrıca sorulmalıdır. “Şirket ödedi, aile bütçesinden çıkmadı” savunması tek başına tüm değeri kişisel mal yapmaz; çalışma karşılığı sağlanan menfaatin niteliği incelenir. Sözleşme değişip bireysel hesaba aktarılmışsa önceki dönem hak edişinin izi korunmalıdır. Birden çok sözleşmenin transferle tek bakiyede birleşmesi, transfer öncesi kaynak ve tarih ayrımını ortadan kaldırmaz.

Alacak kime ve hangi dava ile yöneltilir?

Edinilmiş mallara katılma rejiminde TMK m. 236, eşin diğer eşin artık değerinin yarısı üzerinde alacak hakkını düzenler. Bu, BES şirketine karşı otomatik hesap ortaklığı veya fonların yarısını transfer ettirme hakkı değildir. Katılımcı eşin toplam tasfiyesindeki edinilmiş mallar, borçlar, denkleştirme, eklenecek değerler ve diğer eşin alacakları birlikte incelenir. BES kalemi bu hesabın bir parçasıdır; özel bir “BES yarı payı” davası gibi sunulmamalıdır.

Boşanma davası içinde BES’i mal rejimi tasfiyesi olarak açıkça ileri sürmek veya ayrı tasfiye davası açmak usul ve zamanlama yönünden incelenir. Tasfiye kararının boşanmanın sonucuna bağımlılığı, boşanma dosyası sürerken davanın nasıl yürütüleceğini etkileyebilir. TMK 174 boşanma tazminatı, mal rejimi alacağıyla aynı kalem değildir; protokol ve taleplerde ayrı adlarıyla yazılmalıdır.

Protokolde BES yazmıyorsa veya eş para çekmişse ne olur?

Anlaşmalı boşanma protokolünün mal rejimi bölümünü ve mahkeme hükmünü birlikte okuyun. “Tüm malvarlığı haklarından feragat” gibi geniş bir hükmün BES’i kapsayıp kapsamadığı, metne, tarafların açıklamalarına ve kesin hükme göre tartışılır. Protokolde sadece evin devri yazılıysa buradan BES hakkında kesin bir feragat sonucu kendiliğinden çıkarmayın; tersine, bütün mal rejimi alacakları kapatılmışsa BES davasını garanti kabul etmeyin. Anlaşmalı boşanma protokolü ve önceki yargılama belgeleri birlikte değerlendirilmelidir.

Eşin dava öncesi BES’ten çıkıp parayı çekmesi hâlinde ödeme tutarı ve paranın nereye gittiği araştırılır. Para başka edinilmiş mala dönüşmüşse ikame değeri, katılma alacağını azaltma kastıyla devir iddiası varsa TMK m. 229’daki eklenecek değerler gündeme gelebilir. Dava sonrasında kendi adına yapılan yeni katkılarla karışan eski değeri tarihlere göre ayrıştırın. Her çıkışı kötü niyetli kaçırma diye nitelemek yerine sözleşme, banka ve kullanım belgelerinden hareket edin.

İlk dosya incelemesi için belgeler

• Evlilik ve boşanma davası açılış tarihleri; başka mal rejimi sözleşmesi ve varsa 2002 öncesi dönemin bilgileri.
• BES sözleşmesinin başlangıcı, bütün şirket/plan numaraları, transfer ve otomatik katılım kayıtları.
• Tarih tarih ödenen katkı payları, banka dekontları, bordro kesintileri, miras veya bağış kaynağına ilişkin belgeler.
• Fon değerleri, kesintiler, devlet katkısı ve hak ediş durumu ile dava günü varsayımsal ayrılma tutarı.
• Varsa kısmi ödeme/çıkış belgeleri, boşanma protokolü, önceki mal rejimi davası ve kararları.

Bu listeyi bir tabloya koyup ödeme tarihini “evlilik öncesi”, “rejim içi”, “dava sonrası” olarak işaretlemek, hukuk ve finans hesabını anlaşılır kılar. Kişisel mal iddiası için yalnız sonuç bakiyesi yerine paranın izini başlangıç belgesinden BES tahsilatına kadar gösterin.

Sık sorulan sorular

BES eşimin adına; ben yine hak isteyebilir miyim?

Evet, uygun mal rejiminde ve edinilmiş kaynaktan oluşan değer varsa katılma alacağı istenebilir. Hesabın adına kayıtlı olması tek başına malın hukuki grubunu belirlemez.

Boşanmada BES hesabının tamamı ikiye mi bölünür?

Hayır. Kişisel mal, dönem, katkı kaynağı, hak ediş, borç ve tasfiyenin diğer kalemleri ayrılır. TMK m. 236’daki yarım oran, diğer eşin artık değeri için bir hesap kuralıdır.

Henüz emekli olmamış eşin BES’i de hesaba katılır mı?

Sistemde kalmak tek başına değersizlik anlamına gelmez. Mal rejiminin sonundaki ayrılma/iştira değerini ve kesintileri sigorta şirketinden belgeli olarak öğrenmek gerekir.

Dava açıldıktan sonra ödenen BES primleri paylaşılır mı?

Boşanma kararıyla sona eren mal rejimi, TMK m. 225 uyarınca dava tarihinden geçerli olarak biter. O tarihten sonraki yeni kazançla ödemeler kural olarak rejim içi edinim gibi eklenmez; eski hak ve getirinin ayrımı ayrıca yapılır.

Devlet katkısının tamamı ortak değer midir?

Otomatik cevap yoktur. İlgili tarihteki devlet katkısı kaydı ve hak kazanılmış, çıkışta ödenebilir kısmı ayrı sorulmalı; hukuki sınıflandırma BES katkı kaynağı ve dönemle birlikte yapılmalıdır.

İşverenin otomatik katılım kesintisi de incelenir mi?

Evet, sözleşme ve ödeme niteliğine göre incelenebilir. Ücret kesintisi, işveren katkısı ve gönüllü BES hareketlerini aynı kalem sanmadan şirket ve bordro kayıtlarını eşleştirin.

Karşı taraf BES’i saklıyorsa banka şifresini öğrenmeli miyim?

Hayır. İzinsiz erişim yoluna başvurmayın. Bilinen ödeme izlerini mahkemeye sunup usulüne uygun biçimde BES şirketinden ve ilgili kurumlardan kayıt getirtilmesini isteyin.

Sonuç: bakiyeyi değil, kaynağı ve tarihi inceleyin

BES paylaşımında belirleyici üç soru: Hangi mal rejimi geçerliydi, katkı payı hangi mal grubundan ödendi ve rejimin sona erdiği gün hangi hak/değer mevcuttu? Fon, devlet katkısı ve çıkış kayıtlarını bu sorulara bağlayın. Mersin’deki büromuza Türkiye’nin farklı illerindeki dosyalar için evlilik/dava tarihlerini, BES dökümünü ve protokolü iletişim sayfası üzerinden ileterek başvurabilirsiniz. Alacak miktarı veya dava sonucu ancak dosyanın belgeleriyle değerlendirilir; garanti verilemez.

Yayınlayan: Av. Emirhan Keskin — Mersin Barosu, Sicil No: 5507. Kaynak inceleme tarihi: 29 Eylül 2026. Genel hukuki bilgilendirmedir; kişisel danışmanlığın yerine geçmez.

Kaynaklar: TBMM: Türk Medeni Kanunu m. 218–236; Emeklilik Gözetim Merkezi devlet katkısı bilgisi; SPK BES ve fonlar sık sorulan sorular. Kanun ve güncel BES parametreleri yayın tarihinde kontrol edilmiştir.

Resmî kaynaklar: Türk Medeni Kanunu (4721)