Yazar ve hukuk bürosu hakkında
Avukat Emirhan Keskin
Türkiye’deki hukuki süreçlere ilişkin içerikler hazırlar ve Mersin’den hukuki hizmet sunar. Yayınlar güncel resmî kaynaklar üzerinden denetlenir.
Hukuki bilgilendirme
Bu yayın, belirtilen kontrol tarihi itibarıyla Türk hukuku hakkında genel bilgi verir. Avukat–müvekkil ilişkisi kurmaz; belge, süre, görev, yetki ve güncel mevzuat somut dosyada ayrıca incelenir.
İletişime geçinKısa cevap: Anlaşmalı boşanma protokolü imzalandı diye bütün maddeler kendiliğinden yerine gelmez. Hangi yükümlülüğün kararda onaylanıp hüküm altına alındığı, metnin yeterince açık olup olmadığı ve kararın kesinleşmesi önemlidir. Para veya nafaka alacağı için icra yolu; tapu devri gibi edimlerde ise hüküm ve tapu kaydına göre farklı icra ya da dava seçenekleri gündeme gelebilir.
Protokol, gerekçeli karar ve kesinleşme şerhini birlikte inceleyin
Tarafların kendi aralarında imzaladığı protokol ile hâkimin uygun bulduğu ve kararın hüküm kısmında yer alan düzenleme aynı şey olmayabilir. Önce onaylı gerekçeli karar, protokol eki ve kesinleşme şerhi temin edilir. “Altı ay içinde ev devredilecek” cümlesi ile hangi taşınmazın, hangi payla ve hangi tarihte kimin adına tescil edileceğinin açıkça yazıldığı bir hüküm uygulamada farklı sonuç doğurur. Belirsiz vaat doğrudan tapuda tek başına işlem yapılmasına yetmeyebilir.
Nafaka ve taksitli para ödemeleri
İştirak veya yoksulluk nafakası ödenmiyorsa hükümdeki miktar, başlangıç tarihi, artış düzenlemesi ve yapılan kısmi ödemeler hesaplanmalıdır. Taksitli tazminat ya da mal paylaşımı ödemesinde vade ve gecikme koşulu önemlidir. Banka dekontları ile nakit ödendiği iddiasını ayrı tutun. Aynı alacak için mükerrer talep oluşturulmaması ve takip türünün alacağın niteliğine göre seçilmesi gerekir.
Tapu devri yapılmıyorsa
Taşınmazın il, ilçe, ada, parsel ve bağımsız bölüm numarası; tarafın tapudaki payı; varsa ipotek veya haciz; protokol ve mahkeme hükmünün ifadesi karşılaştırılır. Kesinleşen ilamın aynen ifaya elverişli olup olmadığı uzman incelemesi gerektirebilir. Hüküm açık değilse yükümlülüğün ayrı dava ile ileri sürülmesi veya alacak niteliğinin değerlendirilmesi söz konusu olabilir. Tapunun üçüncü kişiye devri iddiası varsa zaman kaybetmeden kayıt alınmalıdır.
Çocukla ilgili maddeler
Velayet ve kişisel ilişki konuları çocuğun üstün yararına bağlıdır. Protokoldeki düzenleme güncel koşullara uygun değilse çocuğa ilişkin kararın değişmesi için aile mahkemesine başvurulabilir. Çocuğu göstermeme sorunu, nafaka alacağının tahsiliyle takas edilemez; her iki yükümlülük için kendi hukukî yolu izlenir.
İlk olarak protokolün hangi konuları içermesi gerektiği ve nafakanın icrası yazılarındaki ayrımları karşılaştırın. Somut dosyada hüküm fıkrasındaki her kalem için ayrı uygulama çizelgesi yapılmalıdır.
Örnek: Protokolde ev devri ve aylık nafaka
Protokolde “A dairesi altı ay içinde devredilecek ve çocuk için her ay belirli miktar ödenecek” yazdığını düşünelim. Ev devri için öncelikle taşınmazın tapu bilgileri ve hükmün ifaya elverişliliği incelenir; nafakada ise aylık muaccel taksitler, artış hükmü ve yapılan ödemeler hesaplanır. İki yükümlülük aynı protokolde bulunsa da tahsil yolu aynı olmak zorunda değildir. Tarafların sonradan yaptığı kısmi ödeme veya yazılı değişiklik varsa bu da değerlendirilir. Üçüncü kişiye devir iddiasında güncel tapu kaydı özellikle acildir.
Hükümde yazılmayan sözlü vaat
Duruşma dışında “ayrıca araç da vereceğim” denmiş olabilir. Hâkimin onayladığı protokol ve hüküm ile sonradan ileri sürülen sözlü vaadin hukukî niteliği aynı değildir. Sözlü vaat ilamlı icra kapsamında kolayca uygulanacağı varsayılamaz; ayrı sözleşme ve ispat sorunu doğabilir. Bu nedenle ileride uyuşmazlık bekleniyorsa protokolde para, vade, faiz, tapu kimliği ve teslim ayrıntıları eksiksiz düzenlenmelidir. Karar çıktıktan sonra taslak metinde tek taraflı değişiklik yapılamaz.
Nafaka ödenmez ve çocuk gösterilmezse
Diğer tarafın kişisel ilişkiyi ihlal etmesi, nafakayı tek taraflı durdurmaya; nafaka borcu da çocuğu göstermemeye hukukî izin vermez. Nafaka alacağı için karar ve ödeme tablosu hazırlanırken, çocukla görüşme için adli destek müdürlüğü usulü değerlendirilir. Çocuğun ihtiyaçları değişmişse nafaka artırımı, ebeveynin durumu değişmişse ilgili değişiklik davası ayrı gündeme gelebilir. İlk protokolün yıllar önceki rakamı bugün düşük görünüyor diye yeni rakam kendiliğinden uygulanmaz.
Ödeme tablosu nasıl tutulur?
Her taksit için hükümdeki vade, tutar, artış, banka dekontu ve kalan miktar ayrı satırda olmalıdır. Açıklamasız banka transferinin hangi borca sayılacağı tartışmalı olabilir; mesajlar ve ödeme düzeni yardımcı olur. Nakit ödeme iddiasına karşı makbuz veya yazılı kabul aranır. İcra öncesinde başvurulan takip türünün hükme uygun seçilmesi, aynı dönem için mükerrer talep yapılmaması ve kesinleşme durumunun kontrolü gereklidir.
Merak edilen iki nokta
Protokole ceza şartı yazıldıysa hemen tahsil edilir mi?
Ceza şartının metni, mahkeme kararında nasıl yer aldığı, hangi ihlale bağlandığı ve uygulanabilirliği ayrıca incelenir. Genel bir cümleyle bütün protokol ihlallerine otomatik aynı tutar bağlandığı varsayılmamalıdır. Çocukla ilgili hükümler bakımından çocuğun üstün yararı sınırlayıcıdır.
Evi devretmeyen eşe karşı sadece icra yeterli mi?
Hüküm taşınmazı ve edimi açık, doğrudan ifaya elverişli biçimde düzenlemişse farklı uygulama seçenekleri doğabilir. Belirsiz protokol, üçüncü kişiye devir veya mülkiyet uyuşmazlığında ayrı dava ve geçici koruma ihtiyacı bulunabilir. Karar ve tapu kaydı birlikte okunmadan takip türü seçilmemelidir.