Kendi adınıza kayıtlı olduğunu bilmediğiniz bir telefon hattı nedeniyle fatura gelmesi, hem aboneliğin kuruluşunu hem evlilik birliğinin temsilini incelemeyi gerektirir. Eş adına telefon hattı açılması, yalnızca evlilik ilişkisi bulunduğu için her durumda geçerli sayılmaz. Aile ihtiyacı için işlem yapma yetkisi, diğer eşin yerine istediği imzayı atabilme yetkisiyle aynı değildir.
Önce hattın hangi kişi adına, hangi kimlik doğrulamasıyla ve hangi tarihte açıldığı belirlenmelidir. Ortak evin internet bağlantısıyla aile dışı kullanım için alınmış çok sayıda hat aynı hukuki değerlendirmeye tabi olmayabilir. İtiraz da “eşim yaptı” açıklamasıyla sınırlı kalmamalı; reddedilen işlem ve borç açıkça gösterilmelidir.
Evlilik birliğini temsil yetkisi neyi kapsar?
Türk Medeni Kanunu'nun 188. maddesi, ortak yaşam devam ederken ailenin sürekli ihtiyaçları bakımından her eşe evlilik birliğini temsil yetkisi tanır. Diğer ihtiyaçlarda ise eşin veya hâkimin yetkilendirmesi ya da kanunda belirtilen acil ve özel koşullar aranır. İhtiyacın aileye ait olması ve kapsamı önem taşır.
Temsil yetkisinin kullanıldığı işlemlerde 189. madde uyarınca üçüncü kişilere karşı müteselsil sorumluluk gündeme gelebilir. Yetkisiz yapılan işlemde esasen işlem yapan eşin kişisel sorumluluğu söz konusudur; yetki aşımının üçüncü kişi tarafından anlaşılamadığı durumlar için kanunda ayrıca hüküm bulunur. Bu nedenle “imzam yoksa hiçbir borç olamaz” yaklaşımı her olayı çözmez.
Aile ihtiyacı ile kimlik kullanımı ayrı incelenir
Bir eşin kendi adıyla yaptığı aile ihtiyacına ilişkin sözleşmeden diğer eşin sorumluluğu doğması başka; sözleşmenin doğrudan diğer eş adına kurulması başkadır. Abonelikte adı görünen kişinin gerçekten onay verip vermediği ve işlem yapanın onun adına sözleşme kurmaya yetkili olup olmadığı araştırılmalıdır.
Hattın aile iletişimi için gerekli bulunması, sahte imzayı gerçek imzaya dönüştürmez. Aynı şekilde sonradan hattı bilerek kullanmak veya açıkça onaylamak, sözleşmenin kurulmasına ilişkin değerlendirmeyi etkileyebilir. Kullanımın kim tarafından ve ne zaman yapıldığı tespit edilmeden bütün faturalara toplu kabul veya ret sonucu bağlanmamalıdır.
Operatörden hangi kayıtlar istenir?
Başvuruda yalnızca güncel fatura değil, ilk abonelik işlemi hedeflenmelidir. Operatörün ilgili kişiye açıklayabileceği kayıtlar, kimlik doğrulama biçimi ve sözleşmenin örneği talep edilmelidir. Başka kişilerin hesaplarına izinsiz girmek yerine, kendi adınıza yapılan işleme ilişkin hukuka uygun başvuru yapılmalıdır.
- Abonelik sözleşmesi ve imzalı eklerin örneği.
- İşlemin şubede, internetten veya başka kanaldan yapıldığı bilgisi.
- Varsa vekâlet veya temsil belgesi.
- Hattın teslim, aktivasyon ve tarife değişikliği kayıtları.
- Faturalar, cihaz taksitleri ve yapılmış ödemeler.
Kimlik fotokopisi tek başına sözleşmeye onay verildiğini göstermez. Buna karşılık doğrulama kayıtlarının tamamı görülmeden yalnızca imza görüntüsünden bütün işlemin sonucu çıkarılamaz. İmza inkârı veya elektronik onaya itiraz, delilin türüne uygun biçimde ileri sürülmelidir.
Fatura borcu hangi kalemlerden oluşuyor?
Normal kullanım bedeli, yüksek fiyatlı cihaz taksidi, ek paket ve cayma bedeli ayrı değerlendirilmelidir. Ailenin sıradan iletişim ihtiyacını karşılayan abonelik ile kişisel iş için alınmış pahalı cihazın finansmanı arasında fark bulunabilir. Borcun evlilik sırasında doğması, tek başına bütün tutarın aile borcu olduğunu kanıtlamaz.
Farazi örnekte eşlerden biri ortak ev için makul tarifeli internet başvurusu yapmışken, diğer olayda eşinin kimliğini kullanarak üç telefon ve cihaz taksidi almıştır. İlk olayda ailenin sürekli ihtiyacı ve temsil hükümleri tartışılır. İkinci olayda her sözleşmenin onayı, yetkisi ve kullanım amacı ayrıca incelenir. Sonuç, yalnızca evlilik belgesinden çıkarılamaz.
İtiraz ve koruma talebi nasıl ayrılır?
Operatöre yapılan itirazda hangi hattın size ait olmadığı, hangi sözleşme veya imzayı reddettiğiniz ve hangi tutarların tartışmalı olduğu belirtilmelidir. Hattın kapatılması talebiyle geçmiş borcun reddi aynı işlem değildir. Fesih sırasında imzalanan belgede borç kabulü bulunup bulunmadığı okunmalıdır.
Tekrarlayan yetki aşımı varsa aile mahkemesinden temsil yetkisinin sınırlandırılması veya kaldırılması 190. madde kapsamında değerlendirilebilir. Kararın üçüncü kişilere etkisi ve ilan koşulları ayrıca önem taşır. Kimlik veya imzanın hukuka aykırı kullanılması şüphesinde ceza hukuku boyutu da somut delillerle incelenir; her eşler arası abonelik anlaşmazlığı kendiliğinden sahtecilik suçu sayılmaz.
İtiraz sırasında hattın numarası, sözleşme tarihi ve tartışılan fatura dönemleri ayrı belirtilmelidir. Kendi kullandığınız başka hattın ödemesini bu uyuşmazlıkla karıştırmak, hangi borcun reddedildiğini belirsiz bırakabilir. Operatörün vereceği yanıtın tarihi ve kapsamı saklanarak sonraki başvuruda hangi kayıtların hâlen açıklanmadığı gösterilebilir.
Evli olmak eşin yerine abonelik imzalama yetkisi verir mi?
Genel ve sınırsız bir yetki vermez. Aileyi temsil hükümleriyle diğer kişi adına sözleşme kurulması ve imza atılması ayrı meselelerdir.
İmzam yoksa fatura borcundan hiç sorumlu olmaz mıyım?
Bu sonuç otomatik değildir. Abonelik onayı yanında ailenin sürekli ihtiyacı, ortak yaşam ve temsil hükümleri de incelenebilir.
Eşimin kendi işi için aldığı hattın borcu aile borcu mudur?
Yalnızca evlilik sırasında alınması yeterli değildir. Kullanım amacı, verilen yetki, sözleşme ve üçüncü kişinin bilgisi değerlendirilmelidir.
Hattı kapatmak eski faturaları da siler mi?
Hayır. Aboneliğin sona erdirilmesi ile geçmiş dönem borçlarının dayanağına itiraz ayrı işlemlerdir. Her kalemin hukuki sebebi ayrıca değerlendirilir.
İlgili hukuki bilgiler
Eşin Aileyi Temsil Yetkisi Kaldırılabilir mi?
İnternet, Telefon ve Dijital Abonelik Nasıl Feshedilir?
Resmî kaynaklar
- 4721 Türk Medeni Kanunu - TBMM kabul metni: 188–190. maddeler kapsamında evlilik birliğini temsil ve sorumluluk
- 6098 Türk Borçlar Kanunu - TBMM kabul metni: Yetkisiz temsil, sözleşmenin kurulması ve onay
Dosyanızın değerlendirilmesi
Av. Emirhan Keskin’in ofisi Mersin’dedir. Türkiye’nin farklı şehirlerindeki uyuşmazlıklarda belgeler üzerinden uzaktan ön değerlendirme yapılabilir. Başvuru yolu, yetkili merci ve temsil kapsamı somut dosyaya göre belirlenir. Belgelerinizi tarih sırasıyla hazırlayıp iletişim sayfasından randevu ve dosya değerlendirmesi bilgisine ulaşabilirsiniz.
Resmî kaynaklar: Türk Medeni Kanunu (4721)