Ceza Duruşmasında Tercüman Para Tutarını Yanlış Çevirirse Beyan Nasıl Düzeltilir?

Tercümanın para tutarını, tarihi veya bir inkâr cümlesini yanlış çevirdiği fark edilirse yanlışlık duruşmada hemen belirtilmeli, doğru beyanın ve itirazın tutanağa geçirilmesi istenmelidir. Hata yalnızca sözlü açıklamayla geçiştirilmemelidir. Yanlış çeviri suçun kabulü, zararın miktarı veya kişinin olayla ilişkisi gibi esaslı bir konuya dokunuyorsa savunma hakkını etkileyebilir.

Bir kişinin on bin dediği tutarın yüz bin yazılması, ödemeyi yapmadığını söylediği cümlenin yaptım biçiminde aktarılması veya ayın günüyle yılın karıştırılması aynı türden basit yazım hataları değildir. Tercümanın aktardığı anlam ile kişinin gerçekten söylediği söz karşılaştırılmalı; gerekirse ilgili bölüm yeniden tercüme edilmelidir.

Tercüme güvencesi ve hatanın kapsamı

CMK 202, meramını anlatabilecek ölçüde Türkçe bilmeyen sanık veya mağdur için esaslı noktaların tercümesini öngörür. Günlük birkaç kelimeyi anlamak karmaşık hukuki isnadı anlayabilmekle aynı değildir. Türkçe bilmeyen şüpheli ve tanıklara ilişkin soruşturma güvenceleri de dikkate alınır. Bu durum, kendisini başka dilde daha iyi ifade ettiğini söyleyen sanığın CMK 202/4 kapsamındaki tercihinden ayrılır.

CMK 219 ve devamındaki duruşma tutanağı kuralları beyanın doğru kaydedilmesini ilgilendirir. Hata varsa sözlü itiraz yanında yazılı açıklama sunulabilir. Esaslı anlam farklılığı için çeviriyi yapan kişiden açıklama, başka tercümanla yeniden aktarım veya uygun uzmanlık incelemesi istenebilir. Yeni tercüman atanması her iddiada kendiliğinden gerçekleşmez; somut hata ve etkisi gösterilmelidir.

Duruşma kaydı varsa kayda erişim ve inceleme usulü mahkeme tarafından belirlenir. Her duruşmanın sesli veya görüntülü kaydedildiği varsayılmaz. Gizlice kayıt oluşturmak, mevcut usulî sorunu çözen standart bir yol değildir. Dosyadaki resmi kayıt ve tutanak üzerinden taleplerin yapılması gerekir.

Çeviri hatasının gösterileceği belgeler

Duruşma tutanağı

Duruşma tutanağı dosyaya sunulurken yalnızca belgenin adı yazılmamalı, belgenin iddiayla ilişkisi de açıklanmalıdır. Yanlış tutarın hangi cümlede yazıldığı, kimin beyanına ait olduğu ve tutanağın tarihi belirlenir. Ek numarası verilmesi, hangi bölümün hangi olguyu desteklediğinin gösterilmesi ve okunabilir örnek kullanılması değerlendirmeyi kolaylaştırır. Belge başka bir dosyada bulunuyorsa dosya numarası ve ilgili evrakın tarihi belirtilmelidir. Asıl belgeye ulaşılması gerekiyorsa örneğin nasıl elde edildiği açıklanmalıdır. İncelemeye sunulan materyalin değiştirilmesi veya içeriğinden uygun görülen parçaların seçilerek bütünü gizlemesi delilin güvenilirliğine zarar verebilir.

Kaynak dilde açıklama

Kaynak dilde açıklama bakımından tek bir satırın okunması yanıltıcı olabilir. Sanığın gerçekten kullandığı söz ve sayı kaynak dilde açıklanır; doğrulanmamış yeni bir anlatım eski beyan gibi sunulmaz. Belgenin tamamındaki tarih, işlemi yapan kişi ve işlem öncesindeki açıklamalar birlikte değerlendirilmelidir. Bu inceleme, mevcut iddianın hangi bölümünün doğrudan kayıtla desteklendiğini ve hangi bölümünün yalnızca çıkarıma dayandığını gösterir. Eksik sayfa veya okunamayan bölüm varsa bu eksiklik açıkça belirtilmeli, var olmayan bilgi tamamlanmış gibi aktarılmamalıdır. Karşı tarafın farklı yorumu da aynı kayıt üzerinde sınanmalıdır.

Ödeme belgesi

Ödeme belgesi üzerinde yapılacak karşılaştırmada başlangıç noktası belgenin gerçek içeriğidir. Banka dekontundaki para birimi ve tutar, tercümede aktarılan rakamla karşılaştırılır. Binlik ve ondalık işaretleri gözden geçirilir. Bir kaydın düzenlenmiş olması, içerdiği her açıklamanın doğru olduğunu kendiliğinden göstermez. Düzenleyen kişinin olayla ilişkisi, kaydın ne zaman oluşturulduğu ve bilgiyi hangi kaynaktan aldığı araştırılmalıdır. Belge bir başka belgeye atıf yapıyorsa atıf yapılan kayıt da istenmelidir. Böylece yalnızca sonuç bildiren bir evrak yerine sonucun denetlenmesini sağlayan bir belge zinciri kurulabilir.

Tercümanın görevlendirme bilgisi

Tercümanın görevlendirme bilgisi yönünden belirsizlik giderilmeden kesin bir sonuca geçilmesi savunmayı zayıflatabilir. Tercümanın hangi dil ve lehçe için atandığı ve olaya kişisel bağlantısı bulunup bulunmadığı araştırılır. Mevcut kayıt ile iddianın birbiriyle örtüşen kısımları ayrı, uyuşmayan kısımları ayrı gösterilmelidir. Uyuşmazlık tarih, miktar, kişi veya işlem sırası bakımından ortaya çıkıyorsa açıklama da o noktayla sınırlı ve somut olmalıdır. Bir yanlışlığın bulunması bütün işlemleri geçersiz saymak için yeterli olmayabileceği gibi, küçük görünen bir ayrıntı esaslı bir kimlik veya süre sorununu ortaya çıkarabilir.

Resmî duruşma kaydı

Resmî duruşma kaydı elde edilirken asıl kayıt ile sonradan hazırlanmış açıklama arasındaki fark korunmalıdır. Kayıt oluşturulmuşsa ilgili bölümün incelenmesi talep edilir. Ses kaydının varlığı teyit edilmeden kayıt üzerinden kesin iddia kurulmaz. Sonradan verilen bilgi, önceki belgenin yerine sessizce geçirilmemelidir. İki kaydın da tarihi ve kaynağı gösterildiğinde değişikliğin nedeni değerlendirilebilir. Açıklamayı yapanın bilgi sahibi olduğu konu ile tahmin yürüttüğü konu ayrılmalıdır. Sadece kendisine anlatılanları aktaran bir kişinin açıklaması, doğrudan gerçekleştirdiği işlemi anlatmasıyla aynı kapsamda değildir. Bu ayrım yapılmadan belgelerin güvenilirliği hakkında sağlıklı karşılaştırma kurulamaz.

Tarih ve para birimi listesi

Tarih ve para birimi listesi araştırması, olayın tamamını her yönden kanıtlamayı amaçlayan sınırsız bir belge talebine dönüştürülmemelidir. Çeviride karışan gün, ay, yıl ve para birimleri ayrı gösterilir. Bir rakam hatasının bütün beyana yayılıp yayılmadığı incelenir. Hangi kayıt aralığının gerekli olduğu ve bu kayıtla hangi sorunun çözüleceği belirlenirse inceleme daha anlaşılır olur. İlgisiz kişilere ait bilgilerin ayıklanması ve kişisel verilerin gereksiz dolaşıma sokulmaması da gözetilmelidir. Dosyada bulunan bir kaydın tekrar istenmesi yerine önce okunabilir örneğine erişim sağlanmalıdır. Kayıt eksikse eksikliğin kapsamı ve tamamlanacağı kurum açıkça gösterilmelidir.

Düzeltme talebi

Düzeltme talebi değerlendirmesinde kayıtların birbiriyle tutarlı olması kadar tutarlılığın neden oluştuğu da önem taşır. Hatanın ne zaman fark edildiği ve duruşmada nasıl bildirildiği yazılır. Mahkemenin bu talebe verdiği cevap da korunur. Aynı kaynaktan kopyalanan iki belge bağımsız iki doğrulama gibi sunulmamalıdır. İki farklı kurumun aynı bilgiyi ayrı işlemler sırasında kaydetmesi ise araştırmaya farklı bir değer kazandırabilir. Çelişki bulunursa hangi belgenin neden tercih edilmesi gerektiği açıklanmalıdır. Sadece daha yeni tarihli olduğu için bir kayda üstünlük tanınması her durumda doğru değildir; kayıtların düzenlenme amacı da göz önünde tutulmalıdır.

Bağımsız dil uzmanı açıklaması

Bağımsız dil uzmanı açıklaması hakkında ileri sürülen itiraz, mümkün olduğunda kaydın belirli bölümüne yönelmelidir. Uzman, varsa gerçek kaynak beyan üzerinde çalışmalıdır. Sadece tarafın sonradan anlattığı cümle eski duruşmanın kesin çevirisi sayılmaz. Genel bir itiraz yerine sayfa, tarih, işlem veya satır belirtilmesi cevap alınmasını kolaylaştırır. Düzeltme istenen bilgi ile hukuki sonucu değiştirilmeye çalışılan işlem birbirinden ayrılmalıdır. Bir yazım hatasının düzeltilmesi maddi uyuşmazlığı çözmeyebilir; buna karşılık doğru kişi veya doğru malın belirlenmesi için düzeltme zorunlu olabilir. İstenen işlemin kapsamı gerekenden geniş tutulursa asıl sorun başvurunun içinde kaybolabilir.

Yanlış tercümenin dört ayrı görünümü

Binlik işaretinin karışması

Farklı bir olasılık üzerinden değerlendirme yapılırsa: Yabancı sanık on beş bin ödeme yaptığını belirtmiş, tutanağa bin beş yüz yazılmıştır. Sayı okunuşu ile belge tutarı birlikte değerlendirilir. Dekont sunulup beyanın yeniden tercümesi istenir. Düzeltme, zararın giderilmesi hesabını etkileyebilir; ödeme olgusu ayrıca doğrulanmalıdır. Bu örnekte kritik ayrım, olayın gerçekleşmiş olması ile olaydan istenen hukuki sonucun çıkarılabilmesi arasındadır. Önce olgu belirlenmeli, ardından uygun usul ve talep seçilmelidir. Eksik bilgi doğrudan başvuran aleyhine kesin kabul olarak kullanılmamalı; eksikliğin hangi araştırmayla giderileceği gösterilmelidir. Araştırma sonucunda farklı bir veri elde edilirse başvurunun dayanağı da buna göre güncellenmelidir.

İnkârın kabul gibi çevrilmesi

Örnek olarak şu varsayım ele alınabilir: Sanığın imzalamadım açıklaması imzaladım olarak aktarılmıştır. Bu farklılık suç kabulü yönünden esastır. Yanlışlık anında bildirilir ve doğru ifade tutanağa yazdırılır. Dosya bu çelişki çözülmeden beyanı kesin ikrar olarak kullanmamalıdır. Böyle bir durumda ilk anlatımın doğruluğu tek başına varsayılmaz. Karşı açıklamanın hangi kayda dayandığı, kaydın olayla zamansal bağlantısı ve başvuranın somut talebi birlikte incelenir. Bir sorunun giderilmesi dosyadaki bütün sorunların giderildiği anlamına gelmez. İşlem sırası korunarak önce acil hak kaybını önleyen adım, sonra ayrıntılı inceleme gerektiren adım yerine getirilmelidir.

Dil ile lehçenin uyuşmaması

Uygulama mantığını görmek için varsayımsal bir olay düşünelim: Tercüman dili genel olarak bilmekte fakat sanığın kullandığı yerel ifadeyi farklı anlamaktadır. Anlama güçlüğünün hangi ifadede oluştuğu gösterilir. Uygun tercüman veya uzman açıklaması talep edilir. Tüm çevirinin otomatik geçersizliği yerine etkilenen bölümün kapsamı araştırılır. Örneğin öğretici yönü, aynı görünen işlemlerin farklı nedenlerle farklı sonuçlara ulaşabilmesidir. Belgeye erişim, işlemin öğrenilmesi ve kararın tebliği her zaman aynı tarihte gerçekleşmez. Tarihler birbirine karıştırılmadan ayrı kaydedilmelidir. Sonucun değişmesini isteyen kişi, talebinin hangi maddi olguya ve hangi usul kuralına dayandığını birlikte açıklamalıdır. Salt başvuru yapmış olmak işlemin kendiliğinden duracağı anlamına gelmez.

Duruşmadan sonra fark edilen hata

Aşağıdaki örnek bir mahkeme kararı anlatımı değildir: Sanık tutanak örneğini aldıktan sonra para biriminin yanlış kaydedildiğini görmüştür. Geç fark etmenin nedeni ve mevcut destekler önemlidir. Gecikmeden yazılı düzeltme ve inceleme talebi verilir. Hüküm kurulmuşsa hatanın karara etkisi uygun kanun yolunda ayrıca açıklanır. Bu olasılıkta olayın yalnızca başvuranın bakış açısından anlatılması yeterli değildir. İşlemi gerçekleştiren kişinin açıklaması ile resmî kayıt arasında fark bulunuyorsa farkın nedeni araştırılmalıdır. Sonuç talebi de bu farkla ilişkilendirilmelidir. Kanıtlanması gereken asıl olgu unutulup tali ayrıntılara ağırlık verilmesi süreci uzatabilir. Belgeler geldikçe değerlendirme yenilenebilir; başlangıçta seçilen yaklaşımın mutlaka korunması gerekmez.

Düzeltme talebinin içeriği

Talep, yanlış cümleyi ve doğru olduğunu ileri sürdüğünüz anlamı yan yana göstermelidir. Sanığın sadece tercümandan memnun olmadığını söylemesi yerine sayının, para biriminin veya olumsuzluğun nasıl değiştiği açıklanır. Beyanın kaynak dildeki şekli mümkünse yazılı sunulur; bunun duruşmada söylenen sözle ilişkisi belirtilir. Destekleyici dekont veya sözleşme varsa ilgili sayfa işaretlenir.

Tercümanın açıklamasının alınması, ilgili sorunun yeniden sorulması ve gerektiğinde başka tercüman görevlendirilmesi ayrı taleplerdir. Her talebin gerekçesi yazılmalıdır. Düzeltme istendiği hâlde mahkeme kabul etmezse kararın tutanağa geçirilmesi istenir. Düzeltme talebi kanun yolu süresini kendiliğinden uzatmaz. Güncel ceza istinaf süresi, 1 Haziran 2024 ve sonrasında verilen kararlar için gerekçeli hükmün tebliğinden itibaren iki haftadır.

Tercüme hatası hükme etkisiz bir ayrıntıya ilişkin olabilir veya savunmanın özünü değiştirebilir. Bu ayrım dosyadaki delillerle kurulur. İtiraz, aynı cümlenin doğru çevrilmiş olması hâlinde hangi değerlendirmeyi değiştireceğini göstermelidir. Yabancı dilde hazırlanmış belgelerin ayrıca tercümesi gerekebilir; duruşmadaki sözlü tercüman bunların tümünü otomatik olarak dosyaya kazandırmış sayılmaz.

Tutar, tarih ve kabul beyanı birbirinden ayrılmalıdır

Para tutarının yanlış aktarılması bazen sadece hesaplama hatası gibi görülür. Oysa miktar, suçtan kaynaklanan zararın değerlendirilmesi, ödeme iddiası veya belirli bir işlemin gerçekten gerçekleşip gerçekleşmediği bakımından belirleyici olabilir. Örneğin sanık bir borcun bir bölümünü ödediğini açıklarken tercümanın bütün borcun ödendiğini söylemesi, sanığın ileri sürmediği bir olguyu dosyaya taşır. Düzeltme, bu yeni iddiayı geri çekmek gibi yazılmamalıdır; sanığın gerçekte ne söylediği araştırılmalıdır. Aynı biçimde para biriminin dolar yerine lira aktarılması yalnızca rakamı değiştirmez. Ödemenin hangi hesap ve sözleşmeyle ilişkili olduğunu da yanlış gösterebilir.

Tarih çevirisinde gün ve ay sırasının değişmesi, sanığın olay anındaki konumunu etkileyebilir. Ülkelere göre tarih yazımı farklılık gösterdiğinden yabancı belgelerde kullanılan biçim açıklanmalıdır. Ancak belge tarihinin yanlış okunması ile sanığın sözlü beyanının yanlış çevrilmesi ayrı hata türleridir. Hangi işlemin düzeltilmesinin istendiği açık yazılmazsa mahkeme belge çevirisini düzeltirken duruşma tutanağındaki yanlış cümle aynı kalabilir. İki hata birlikte mevcutsa her ikisi ayrı gösterilmeli ve destekleri ayrı sunulmalıdır.

İnkâr cümlesindeki olumsuzluk kaybı daha ağır bir anlam farkı yaratabilir. Sanığın yapmadım veya bilmiyordum sözünün olumlu çevrilmesi durumunda tutanakta bu cümleye dayanılarak yapılan değerlendirmeler de gözden geçirilmelidir. Sonradan sunulan kısa bir dilekçenin başlığı kadar mahkemenin cevabı da önemlidir. Mahkeme beyanı yeniden almışsa yeni beyanın önceki hatayı nasıl giderdiği kayda yansıtılmalıdır. Tercüme sorununun düzeldiği söylenmesine rağmen hükümde eski cümle kullanılmışsa kanun yolunda bu bağlantı somut olarak açıklanabilir.

Sık sorulan sorular

Yanlış tutarı hemen söylemeli miyim?

Evet. Hata fark edildiğinde duruşma sürerken açıklamak doğru beyanın kaydını kolaylaştırır. Sonradan başvuru yapılması mümkündür fakat kaynak sözün ve hatanın doğrulanması güçleşebilir.

Avukatın dili bilmesi tercümanın yerini tutar mı?

Avukatın dil bilmesi hatayı fark etmeye yardımcı olur. Ancak mahkemece atanması gereken tercümanın usulî görevini kendiliğinden üstlenmez; doğru tercümenin sağlanması talep edilmelidir.

Yeni tercüman atanmasını isteyebilir miyim?

Somut hata, anlama güçlüğü veya göreve uygunluk sorunu açıklanarak istenebilir. Her anlaşmazlıkta otomatik değişiklik olmaz; mahkeme ihtiyacı ve mevcut tercümenin yeterliliğini değerlendirmelidir.

Banka dekontu yanlış çeviriyi çözer mi?

Tutar ve para birimi konusunda güçlü karşılaştırma sağlayabilir. Ancak dekontun hangi ödemeye ait olduğu ve sanığın gerçekten ne söylediği ayrı belirlenir.

Ses kaydı mutlaka var mıdır?

Hayır. Dosyada sesli veya görüntülü kayıt oluşturulup oluşturulmadığı öğrenilmelidir. Var olmayan kayda dayanılarak başvuru hazırlanmaz; mevcut tutanak ve diğer desteklerden yararlanılır.

Tercüman devlet tarafından mı ödenir?

Türkçe bilmediği için sağlanan gerekli tercüme ile CMK 202/4 kapsamındaki başka dil tercihi ayrı kurallara tabidir. Gider konusu bu ayrım üzerinden değerlendirilir.

Yanlış tercüme otomatik beraat sağlar mı?

Hayır. Hatanın savunmaya ve hükme etkisi araştırılır. Bazı hatalar yeni tercüme veya beyanın yeniden alınmasıyla giderilebilir; esasa ilişkin deliller ayrıca değerlendirilir.

Tutanağa geçtiyse kabul etmiş sayılır mıyım?

İtiraz edilen cümlenin gerçekten size ait olduğu ve doğru çevrildiği incelenmelidir. Tutanakta bulunması iddianın araştırılmasını gereksiz kılmaz; yanlışlık somutlaştırılmalıdır.

Düzeltme başvurusu istinaf süresini durdurur mu?

Kendiliğinden durdurmaz. Hüküm verilmişse uygulanacak kanun yolu ve tebliğ tarihi ayrıca takip edilmelidir. Düzeltme sonucunu bekleyerek süreli başvuruyu kaçırmak risk yaratır.

Türkiye dışında bulunurken inceleme yapılabilir mi?

Tutanak, tebligat ve çeviriye ilişkin belgeler üzerinden hukuki inceleme başlatılabilir. Duruşmada yeniden dinlenme veya tercümanla ifade verilmesi usulî koşullara göre planlanır.

İlgili hukuki konular ve resmî kaynaklar

• Ceza Duruşma Tutanağı Yanlış Yazıldıysa Nasıl Düzeltilir?
• Ceza İstinafında Gerekçeli Karar Tebliğ Edilmediyse Süre Ne Zaman Başlar?
• Şüpheliye Avukat Görüşmesinden Önce İfade İmzalatılırsa Nasıl İtiraz Edilir?

Tercüme uyuşmazlığında kaynak dildeki anlam, tutanak cümlesi ve hükme etki birlikte gösterilmelidir. Mersin merkezli ofisimizle yapılacak inceleme için duruşma tutanağı ve varsa ödeme belgesi önem taşır. Dosyanın başka şehirde olması bu belgelerin uzaktan değerlendirilmesine engel değildir.

• CMK 202 ve duruşma tutanağı hükümleri
• 7499 sayılı Kanun: güncel istinaf süreleri

Uyuşmazlığınıza ilişkin belgelerle hukuki değerlendirme talep etmek için iletişim sayfasından büromuza ulaşabilirsiniz. Mersin merkezli büromuz, farklı şehirlerdeki dosyaların takibini yetkili mahkeme ve başvuru usullerine göre planlar.

Resmî kaynaklar: Türk Borçlar Kanunu (6098)