Cari Hesap Mutabakatı İmzalandıysa Borç Kesinleşir mi?

“Cari hesap mutabakatını imzaladınız, borç artık kesin” cümlesi her dosyada doğru değildir. İmzalı bir bakiye teyidi güçlü bir delil olabilir; ancak kimin, hangi dönem ve tutar için, hangi yetkiyle imzaladığı ve sonradan ödeme veya düzeltme olup olmadığı incelenir. Muhasebe dilindeki “cari hesap” ile Türk Ticaret Kanunu m. 89'daki yazılı cari hesap sözleşmesi aynı kurum değildir. Bir aylık itiraz kuralını her e-posta ekstresine veya satıcı paneli çıktısına otomatik uygulamak hatalıdır.

Bu rehber, tedarikçi, bayi ve şirketler arasındaki karşılıklı bakiye mutabakatının alacak davası ve icra takibindeki değerini anlatır. Fatura ve cari hesap alacağının genel ispatı ayrı bir rehberdir; burada asıl soru, imzalı mutabakat metninin neyi kesinleştirdiğidir. Türkiye genelinden belge ön incelemesi için imza sayfasıyla birlikte dayanak fatura, teslim ve banka hareketlerinin de gönderilmesi gerekir.

İmzalı cari hesap mutabakatı tam olarak neyi gösterir?

Önce belgenin başlığına değil içeriğine bakın. “31.12.2025 itibarıyla 480.000 TL borcumuz bulunmaktadır” ifadesi ile “kayıtlarımızda 480.000 TL bakiyeniz görünmektedir, karşılaştırma için bilgi veriniz” yazısı farklıdır. Birincisi imzalayanın borç ikrarı olarak ileri sürülebilir; ikincisi ise muhasebe teyidi talebi veya sınırlı mutabakat olabilir. “İşbu mutabakat ibra, feragat veya kesin hesap kabulü değildir” gibi kayıtlar da değerlendirmeyi etkiler. Belgeyi sadece son sayfa veya e-posta eki olarak okumayın.

Mutabakatın tarihi, kapanış dönemi, para birimi, KDV dahil olup olmadığı, iade faturalarının işlendiği dönem, avansların mahsubu ve ihtilaflı kalemlerin dışarıda tutulup tutulmadığı önemlidir. Hesap bakiyesi 31 Aralık için teyit edilmiş olabilir; 3 Ocak'taki havale veya 10 Ocak'taki mal iadesi bu geçmiş teyidi “sahte” yapmaz ama bugünkü borcu değiştirir. Bu yüzden dava güncel hesap tablosuyla açılır, borçlu taraf da sonradan doğan itiraz ve ödemeleri tarihleriyle açıklar.

Belgede iki imza var mı, firma kaşesi var mı, e-imza veya güvenli elektronik imza kullanılmış mı? İmzalayan kişinin ticaret sicilinde veya şirket içindeki yetkisi neydi? Bir muhasebe çalışanının karşılaştırma amacıyla attığı imza her zaman şirket adına kesin borç ikrarı oluşturmaz; şirketin kendisine verdiği temsil yetkisi ve işlemdeki davranışı incelenir. Diğer yandan imzayı görüp açıklama istemeksizin “muhasebeciydi, bizi bağlamaz” demek de yeterli savunma olmaz.

TTK'daki cari hesap sözleşmesi ile muhasebe cari hesabı arasındaki fark

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 89, iki tarafın ayrı ayrı doğmuş alacakları tek tek istemekten karşılıklı vazgeçip kalem kalem hesaba geçirerek ancak hesabın kesilmesinden sonra çıkacak artan tutarı isteyebileceği cari hesap sözleşmesini tanımlar. Bu sözleşme yazılı yapılmadıkça geçerli olmaz. Muhasebe yazılımında bir müşteri için “cari kart” açmak veya karşılıklı fatura düzenlemek, tek başına böyle bir yazılı sözleşme kurulduğu anlamına gelmez. Uygulamada çoğu “cari hesap alacağı” aslında açık hesap şeklinde birden fazla fatura, teslim ve ödeme ilişkisidir.

Yazılı TTK m. 89 sözleşmesi varsa TTK m. 94 devre sonunda borç ve alacak farkının belirlenmesini düzenler. Saptanan artan tutarı gösteren cetveli alan taraf, aldığı tarihten başlayarak bir ay içinde maddede sayılan yollarla itiraz etmezse bakiyeyi kabul etmiş sayılır. Kanun noter, taahhütlü mektup, telgraf veya güvenli elektronik imza içeren yazıyı belirtir. Bu kuralın başlangıcı için geçerli yazılı cari hesap sözleşmesi, kapanan devreye ilişkin bakiye cetveli ve karşı tarafa ulaştığının ispatı birlikte incelenir.

Bir aylık kuralı imzalı mutabakatla karıştırmayın. İmza, içeriğine göre ayrıca açık ikrar veya delil değeri taşıyabilir; buna karşılık TTK m. 94'teki susarak kabul varsayımı yazılı cari hesap sözleşmesinin usulüne ilişkindir. İşletmenin bir e-postaya cevap vermemesi, geçerli yazılı cari hesap sözleşmesi ve cetvelin teslimi gösterilmeksizin her alacak kalemini tartışmasız yapmaz. Aynı nedenle tarafların her ay “mutabakat” e-postası göndermesi, otomatik olarak TTK m. 89 sözleşmesini kurmaz.

TTK m. 21/2 uyarınca faturayı alan kişi sekiz gün içinde içeriğine itiraz etmezse içeriği kabul etmiş sayılır. Bu kural da faturanın ilgili işlemin hiç yapılmadığı iddiasını her durumda ortadan kaldırmaz; fatura, sevk irsaliyesi, teslim, hizmet ve ödeme delilleri birlikte değerlendirilir. Faturaya sekiz günlük itiraz ile cari hesap devre cetveline bir aylık itiraz, konu ve ön koşul bakımından ayrı kurallardır. Karışıklık, hukuki takibi yanlış belge ve yanlış tarih üzerinden kurdurabilir.

Mutabakatı imzaladıktan sonra hiç itiraz edilemez mi?

İmzanın gerçekliği ve metnin borç ikrarı niteliği güçlü şekilde ispatlanmışsa karşı iddiayı destekleyecek somut delil gerekir. İmza inkârı, yetkisiz temsil, metnin sonradan değiştirilmesi, maddi hesap hatası, çifte fatura, fatura iptali, sonradan ödeme veya takas gibi savunmalar ayrı değerlendirilir. Hangi savunmanın hangi tür delille ileri sürülebileceği, belgenin niteliği, dava veya icra aşaması ve usul kurallarına bağlıdır. “Yanlışlıkla imzaladım” ifadesi tek başına yeterli olmayabilir.

Örneğin 1 milyon TL bakiyeyi kabul eden 31 Aralık tarihli mutabakattan sonra 300.000 TL banka havalesi yapılmışsa güncel alacakta ödeme dikkate alınır. Eski bakiyenin kabulü, sonraki havalenin yok sayılmasını sağlamaz. Benzer biçimde 200.000 TL'lik fatura iki kez kaydedilmişse ilgili fatura numarası ve muhasebe kayıtlarıyla maddi hata gösterilebilir. Tam tersine, aslında teslim edilmiş malın faturasını imzadan sonra soyut biçimde reddetmek, imzalı teyidi etkisizleştirmek için yeterli değildir.

Mutabakatın “kesin hesap” veya “ibra” sayılıp sayılmadığı lafız, tarafların yazışmaları ve ödeme davranışına göre değişir. Bir belge yalnız borç bakiyesini teyit edebilir; gelecekteki taleplerden feragat veya bütün uyuşmazlıkları sona erdirme niyeti içermeyebilir. Üzerindeki “ihtilaflı kalemler saklıdır” kaydını göz ardı etmek ya da bu kaydın hangi kalemlere ait olduğunu belirsiz bırakmak her iki taraf için risklidir. Daha önce açılmış bir dava veya icra takibine etkisi ayrıca incelenir.

İmza inkârı, yetki ve hesap hatası nasıl ispatlanır?

İmzalı asıl belge, güvenli e-imza doğrulaması, kurumsal e-posta zinciri, gönderim bilgisi ve dosya sürümü saklanmalıdır. Taranmış bir görsel, hangi sayfanın onaylandığını veya sonradan ek yapılıp yapılmadığını her zaman göstermeyebilir. İmza inkârı varsa belge incelemesi, imza örnekleri ve usulüne uygun karşılaştırma gündeme gelir. Taraflardan birinin yalnız kendi oluşturduğu Excel tablosu ise imzalı iki taraflı mutabakatla aynı delil değerinde değildir.

Şirket adına imzalayan kişinin işlem tarihindeki temsil yetkisini ticaret sicili ve imza sirkülerinden, varsa yetki devri ve şirket davranışından araştırın. Tek imza ile çift imza koşulu, şirket unvanı, şube ve imzalayanın görevi önem taşır. Yalnız belgenin üzerine basılmış kaşe her zaman eksik temsil yetkisini tamamlamaz. Buna karşılık fiilen yıllarca aynı kişinin gönderdiği ve şirketçe uygulanan mutabakatlar farklı bir değerlendirme yaratabilir; kesin sonuç belge zincirine bağlıdır.

Hesap hatası savunmasında her faturayı tek tek karşılaştırın. Bir fatura mal teslimine bağlanıyor mu, iade irsaliyesi var mı, hizmet kabul tutanağı düzenlendi mi, ödeme hangi borca mahsup edildi? İki şirketin defterlerinde aynı tutarın farklı döneme kaydedilmesi mümkündür. Mahkemede ticari defterlerin delil niteliği HMK m. 222 ve diğer delillerle birlikte değerlendirilir. Usulüne uygun tutulan defter tek başına bütün itirazları bitirmez; karşı taraf kayıtları ve dış belgeler önemlidir.

Mutabakat yalnız “toplam” gösteriyorsa kalem bazlı eki isteyin: tarih, fatura no, ürün/hizmet, vade, ödeme ve bakiye. Yetkisiz kişinin imzaladığı veya rakamın yanlış olduğu iddiasında dahi bekleyip sessiz kalmak yerine gerekçeli yazılı itiraz ve düzeltme tablosu oluşturun. TTK m. 94 koşulları varsa itirazın kanunda sayılan yolla ve bir aylık süre içinde ulaşmasını sağlayın. Koşullar yoksa da delil güvenliği bakımından vakit kaybetmeden yazılı açıklama gönderin.

Alacaklı ve borçlu için hangi hukuki yol uygundur?

Alacaklı, imzalı mutabakatla birlikte sözleşme, faturalar, teslim/ifa belgeleri ve ödemeleri gösteren tabloyu hazırlamalıdır. Talep edilen tutar imzalı kapanış bakiyesi mi, daha sonraki yeni faturalarla büyümüş bakiye mi? Faiz başlangıcı ve oranı hangi vade veya ihtara dayanıyor? Bu ayrım yapılmadan başlatılan takipte borçlu ödeme ve hesap itirazı ileri sürdüğünde alacak miktarı belirsiz kalır.

Borçlu, imzanın varlığını inkâr etmiyorsa savunmasını somutlaştırmalıdır: hangi faturanın mükerrer olduğunu, hangi malın iade edildiğini, hangi ödeme dekontunun bakiyeden düşmediğini ve tarihlerini açıklamak gerekir. Belgeyi imzalayanın yetkisizliği ileri sürülüyorsa şirket temsil düzeni ve mutabakatı takip eden davranışlar dosyaya konmalıdır. Gerçekte imzalanmamış bir belge için “nasıl olsa muhasebeci imzalamıştır” varsayımı yerine asıl belge ve imza doğrulaması istenir.

Ticari para alacağı davasında TTK m. 5/A uyarınca dava şartı arabuluculuk gündeme gelir. İcra takibi, takibe itiraz, itirazın iptali, menfi tespit veya istirdat gibi yolların koşulları farklıdır. İcra ve İflas Kanunu bakımından imzalı belgenin takipteki etkisi ve itiraz süreleri somut evraka göre belirlenir; her mutabakatı mahkeme ilamı veya kayıtsız şartsız ödeme emri gibi görmek doğru değildir.

Taraflar Türkiye'nin farklı illerinde ise yalnız alacaklının adresinden yola çıkarak yetki sonucu vermeyin. Sözleşmenin yetki şartı, davalının merkezi, ifa yeri ve takip türü incelenmelidir. Mersin'den yürütülen hukuki temsil başka illerdeki ticari dosyalarda da uygun usulle değerlendirilebilir. Büyük bir bakiyede, imza tartışmasını ve bütün hesap hareketlerini arabuluculuk görüşmesinden önce tabloya dökmek uyuşmazlığı daraltır.

Mutabakat itirazı için örnek kontrol listesi

1. Belgenin aslı veya doğrulanabilir elektronik sürümünü, bütün ekleriyle saklayın.
2. İmza sahibini ve işlem tarihindeki temsil yetkisini tespit edin.
3. TTK m. 89 anlamında yazılı cari hesap sözleşmesi olup olmadığını kontrol edin.
4. Belgenin gönderildiği, alındığı ve imzalandığı tarihleri ayırın.
5. Kapanış bakiyesiyle sonraki ödeme, iade, düzeltme ve yeni faturaları uzlaştırın.
6. İtirazın gerekçesini ve ispat belgesini yazın; gerekiyorsa TTK m. 94'teki usul ve süreye uyun.

Örnek bir satır: “ABC-145 numaralı 12 Mayıs faturası iki kez hesaba işlenmiş; 16 Mayıs tarihli iade irsaliyesi işlenmemiş; 24 Mayıs tarihli banka dekontuyla 75.000 TL ödenmiştir.” Böyle bir açıklama, “bakiyeniz yanlış” ibaresinden daha denetlenebilirdir. İtiraz ettiğiniz kalemlerle kabul ettiğiniz kısmı ayırmak, müzakere ve olası yargılamada hesabı sadeleştirir.

Sık sorulan sorular

Cari hesap mutabakatını imzaladım; ödeme yaptığımı yine ileri sürebilir miyim?

Evet, özellikle mutabakat tarihinden sonraki ödemeler güncel bakiyede dikkate alınır. Önceki ödemenin belgede zaten yer alıp almadığı da kontrol edilir. Dekont, açıklama ve hangi borca mahsup edildiği önemlidir; aynı ödeme iki kez düşülemez.

Mutabakata cevap vermedim; bir ay sonra borç kesinleşir mi?

TTK m. 94'teki bir aylık kabul kuralı, yazılı ve geçerli cari hesap sözleşmesi ile belirlenmiş devre bakiyesi cetvelinin alındığı özel duruma ilişkindir. Her sıradan e-posta ekstresi veya muhasebe mutabakat talebine otomatik uygulanmaz. Öte yandan sessizlik diğer delillerle birlikte somut uyuşmazlıkta değerlendirilebilir; hatayı derhâl yazılı bildirmek yararlıdır.

Şirket muhasebecisinin imzası borcu kabul sayılır mı?

İmzalayanın temsil yetkisi, belgenin dili, şirketin verdiği yetki ve sonraki davranışları incelenir. Bir çalışan imzası her durumda şirketi bağlayan kesin ikrar değildir; imzası bulunan belgeyi açıklamasız yok saymak da güvenli olmaz. Ticaret sicili ve kurumsal yazışmalar önemlidir.

Mutabakat varken fatura ve teslim delili gerekir mi?

İmzalı açık borç ikrarı önemli delildir. Yine de bakiye kapsamı, sonradan ödeme, maddi hata, imza veya yetki ihtilafı doğarsa fatura, irsaliye, hizmet ifası ve defter kayıtları gerekir. Bir toplam rakam, hangi kalemlerin alacağa dahil olduğunu her zaman açıklamaz.

Faturaya sekiz gün itiraz edilmemesi ile cari hesaba bir ay itiraz edilmemesi aynı şey mi?

Hayır. TTK m. 21/2 fatura içeriği, TTK m. 94 ise geçerli cari hesap sözleşmesindeki devre bakiyesi cetveli için düzenlenmiştir. Başlangıç, belge ve hukuki sonuç ayrı değerlendirilir.

Hukuk bürosu: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu, sicil no: 5507.