Boşanmada Diğer Eşin Kredi Borcunu Ödemek Mal Paylaşımını Nasıl Etkiler?

Boşanma davasında bir eş, diğerinin adına kayıtlı kredi taksitlerini ödediğini söylüyorsa “ödedim, yarısını geri alırım” şeklinde otomatik bir hesap yoktur. Krediyle ne edinildiği, borcun kime ait olduğu, ödeme hangi mal grubundan ve mal rejimi sona ermeden mi sonra mı yapıldığı ayrı incelenir. Konut edinim kredisi, eşin eski kişisel borcu ve ortak aile gideri farklı hukuki sonuçlar doğurabilir.

Önce kredi ne için kullanılmış?

Banka sözleşmesi, kredi kullandırım tarihi, paranın aktarıldığı hesap ve satın alınan malın tapu/ruhsat kaydı bir araya getirilir. Diğer eş adına ev alınmışsa ödeme bir taşınmaz edinimine katkı olabilir. Kredi kişisel tüketim veya evlenmeden önceki borcu kapatma için kullanılmışsa mal rejimi alacağı yerine ayrı bir alacak veya aile yükümlülüğü tartışması doğabilir. İmza atanın kredinin bankaya karşı borçlusu olması, eşler arasındaki tasfiye hesabını tek başına çözmez.

Türk Medenî Kanunu’nun edinilmiş mallar, kişisel mallar ve değer artış payı hükümleri ödeme kaynağına ve malın niteliğine göre uygulanır. Bir eş maaşından ödediyse maaşın evlilik döneminde kural olarak edinilmiş mal olması, “ödeyen eşin kişisel parasından ödendi” iddiasından farklıdır. Miras veya bağış kaynağıyla yapılan ödeme ise kişisel mal yönünden ayrıca ispatlanır.

Dava tarihi neden kritik?

Boşanmayla mal rejiminin sona erdiği tarih, boşanma davasının açıldığı tarihe bağlanır; boşanma hükmünün kesinleşmesi ve tasfiye hesabı ayrıca takip edilir. Bu tarihten önceki kredi taksitleriyle sonraki taksitler aynı grupta değerlendirilemez. Yargıtay’ın resmî kararında mal rejimi sona erdikten sonra ödenen kredi kısmı için değer artış payı hesabının ayrıca yapılması gerektiği tartışılır. Başka resmî kararda paylı taşınmazın bir eşin payına yönelik kredi ödemelerinde önceki ve sonraki dönemler farklı değerlendirilmektedir.

Boşanma davası açıldıktan sonraki ödemenin kart ekstresinde görünmesi yetmez; hesaptaki paranın kaynağı, hangi taksite gittiği ve malın kalan borcu belgelenir. Aksi hâlde aynı taksit hem malın borcu olarak değerden indirilebilir hem de ayrı kişisel katkı diye ikinci kez istenebilir. Çifte hesap önlenmelidir.

Diğer eşin şahsi borcu ödendiyse?

Ödeme bir konut veya araç edinimiyle bağlantısızsa kimin borcunu hangi anlaşmayla ödediğiniz sorulur. Hediye, aile dayanışması, geri ödeme vaadi, borcun üstlenilmesi veya sebepsiz zenginleşme ihtimalleri somut davranışla değerlendirilir. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu uyarınca bir talep kurulacaksa ödeme iradesini, alacak ilişkisini ve varsa zamanaşımını ayrıca inceleyin. Her aile içi para transferi kendiliğinden ödünç değildir.

Bir eş diğerinin kredi kartı borcunu evin günlük gıda harcaması için ödemişse evlilik birliğinin giderlerine katılma yükümlülüğü gündeme gelebilir. Evlilikten önce yapılmış kişisel alışveriş için borç kapatma daha farklıdır. Kredi hesabına ödeme yapıldığı günkü açıklama, transfer öncesi mesajlar ve sonrasındaki geri ödeme kabulü delil niteliği taşıyabilir.

Hesap nasıl kurulmalı?

• Kredi ana para ve faiz planı, tüm ödemeler ve kalan borç.
• Her taksitin tarihi, ödeyen hesap, paranın edinilmiş veya kişisel mal kaynağı.
• Alınan malın edinim tarihi, adına tescili ve tasfiye değerlemesi.
• Diğer eşin aynı kredi için yaptığı ödemeler ve varsa satış gelirleri.

Bilirkişi, yalnız bankanın toplam tahsilâtına bakmamalı; faiz, ana para, ödeme dönemi, malın değerlenmesi ve tasfiyede düşülecek borcu ayrı göstermelidir. Talep değer artış payı mı, artık değere katılma mı, yoksa bağımsız borç alacağı mı açık yazılmalıdır. Yanlış niteleme talep ve harç hesabını da etkileyebilir.

Bir örnekle dönem ayrımı

Eşlerden biri adına konut kredisi evlilikte çekilmiş ve 120 taksitin 60'ı boşanma davasından önce, 20'si davadan sonra ödenmiş olsun. İlk 60 taksitin edinilmiş mal gelirinden ödenmesi ile sonraki 20 taksitin ödeyen eşin kişisel kaynağından karşılanması farklı hesap doğurabilir. Kalan 40 taksit tasfiye değerinde borç olarak değerlendirilebilir. Bu sayılar örnektir; faiz oranı, erken kapama, yeniden yapılandırma ve gerçek ödeme dökümüyle bilirkişi hesabı değişir.

Eşler arası borcun varlığı için bir eşin banka adına borçlu olması yeterli değildir. Krediyi diğer eş çekip mal ilk eş adına tescil etmiş olabilir. Para akışını tapu bedeliyle ve bankanın satıcıya gönderdiği tutarla eşleştirin. Taşınmazın elden çıkarılması hâlinde satış bedeli ve devrin mal rejimini azaltmaya dönük olup olmadığı da ayrı incelenir.

İspat için banka ve tapudan ne istenir?

Banka yalnız cari bakiye yazısı göndermesin; kullandırım sözleşmesi, amortisman planı, hesap dökümü, ara ödeme ve erken kapama kayıtları da istenir. Tapudan edinim ve devir tarihleri, satış bedeli ve takyidat kayıtları alınır. İddia edilen kişisel kaynak miras ise veraset ve transfer zinciri; bağış ise bağış kaydıyla gösterilir. “Aileden borç aldım” savunması tarihli ödeme belgesi ve gerçek geri ödeme ilişkisiyle desteklenmelidir. Mahkemede delil talepleri zamanında sunulmalıdır.

Ortak borç ile kişisel borcu ayırın

Kredi kartı eş adına olsa bile hangi alışverişlerin aile gideri, hangi harcamaların onun kişisel ihtiyacı olduğu ekstre kalemlerinden görülebilir. Konut kredisiyle refinansman için çekilmiş yeni kredi varsa iki borcun aynı taşınmaza ne ölçüde bağlandığı hesaplanır. Kefil olan eşin bankaya ödeme yapması, iç ilişkide rücu hakkı doğurabilir; bunun mal rejimi hesabıyla çifte karşılanmaması gerekir. Her ödeme için hukuki sebep ve karşılık ayrı çizelgeye yazılmalıdır.

Boşanma davasıyla birlikte mi açılır?

Mal rejimi tasfiyesi boşanmanın kesinleşmesine bağlı şekilde ele alınabilir; dosyaların görülme sırası ve bekletici mesele ihtiyacı usule göre belirlenir. Kredi taksitleri için yalnız boşanma dilekçesinde “haklarım saklıdır” yazıp alacak miktarını ve dayanağını hiç takip etmemek yeterli bir tahsil adımı değildir. Banka ve tapu kayıtları kaybolmadan ilgili deliller istenir. Kredi planı ve ödeme dökümüyle iletişime geçin; Türkiye’nin her ilindeki taşınmaz için belgeyle hesap çerçevesi kurulabilir.

İlgili okumalar

Dosyanın bağlantılı yönlerini krediyle alınan konutun mal paylaşımı ve ortak banka hesabından çekilen paranın hesabı yazılarında inceleyebilirsiniz.

Resmî kaynaklar: Türk Borçlar Kanunu (6098)

Resmî kaynaklar

• edinilmiş mallar, kişisel mallar ve değer artış payı hükümleri
• resmî kararında
• resmî kararda