Yönetici Şirket Borcunu Kişisel Kartıyla Ödediyse İadeyi Kimden İster?

Bir şirket müdürü tedarikçi faturasını acilen kendi kredi kartıyla kapatmış olabilir. Kartın sahibi ile faturanın borçlusu farklı kişilerdir. Müdürün geri ödeme talebi, kartı kullandığı gerçeği kadar işlemin gerçekten şirket borcu için yapıldığına ve aradaki hukuki ilişkiye bağlıdır. Şirket yetkilisinin ödeme yapmış olması alacağı otomatik olarak maaş, prim veya ortaklık payı hâline getirmez.

Kısaca bu yazıda

Aşağıdaki maddeler, yazıda ayrıntılı olarak ele alınan başlıca noktaları özetler. Somut durumunuzda hangi kuralın uygulanacağı, olayın ayrıntılarına ve belgelere göre değişebilir.

• İade talebinin muhatabı kimdir: Ödenen fatura şirket adına düzenlenmişse ve şirketin tedarikçiye borcu sona ermişse ilk muhatap genellikle şirkettir.
• Kart ekstresi dışında ne gerekir: Şirket adına kesilen asıl fatura, tedarikçi tahsilat makbuzu, kart slipi, banka ekstresi, şirket muhasebesindeki kayıt, yönetim onayı ve ödeme talimatı birlikte saklanmalıdır.
• Şirket iadeyi reddederse ne yapılır: Şirkete ödemenin tarihi, alacaklısı, fatura numarası ve tutarı belirtilen yazılı bir hesap talebi gönderin.
• Hukuki dayanak: Türk Borçlar Kanunu m. 77, 526 ve 529; Türk Ticaret Kanunu şirket organları ve ticari davalar.

İade talebinin muhatabı kimdir?

Ödenen fatura şirket adına düzenlenmişse ve şirketin tedarikçiye borcu sona ermişse ilk muhatap genellikle şirkettir. Şirket adına hareket eden yönetici yetkilendirilmişse vekâlet ilişkisi ve masrafın karşılanmasına ilişkin hükümler değerlendirilebilir. Yetki veya açık anlaşma bulunmasa da şirketin işini yararına ve iradesine uygun gören kişinin gider talebi ya da sebepsiz zenginleşme hükümleri olayın niteliğine göre gündeme gelir. Bu yolların şartları farklıdır; talepte yalnızca “kartımdan çekildi” demek yeterli olmaz.

Şirketin ayrı tüzel kişiliği vardır. Diğer ortaklardan, müdürlerden veya şirket alacaklısından kişisel ödeme istenmesi için ayrıca sözleşme ya da kanuni sorumluluk temeli gerekir. Ödemenin müdürün kendi borcuna, ortağa açtığı krediye veya sermaye yükümlülüğüne ilişkin olup olmadığı da ayrıştırılır.

Kart ekstresi dışında ne gerekir?

Şirket adına kesilen asıl fatura, tedarikçi tahsilat makbuzu, kart slipi, banka ekstresi, şirket muhasebesindeki kayıt, yönetim onayı ve ödeme talimatı birlikte saklanmalıdır. Kart dönemindeki taksitli çekimin şirket borcunun ne kadarını kapattığını açıklayın. Şahsi alışverişle aynı ekstrede bulunan kalemleri ayırın. Şirket cari hesabında “ortağa borç” veya “personele borç” kayıtları varsa bunların dayanağını da inceleyin.

Şirket iadeyi reddederse ne yapılır?

Şirkete ödemenin tarihi, alacaklısı, fatura numarası ve tutarı belirtilen yazılı bir hesap talebi gönderin. Farklı taksitler, kur farkı, kart faizi ve komisyonu otomatik eklemeyin; bu kalemlerin şirketçe üstlenildiği veya zarar olarak doğduğu ayrıca ispatlanmalıdır. Muhasebe kayıtları ile uyuşmazlık giderilemiyorsa alacak davası veya icra takibi değerlendirilebilir; ilişkinin ticari niteliğine göre arabuluculuk dava şartı olabilir. Müdür değişmiş olsa da kanıtlanan geri ödeme iddiası sırf görev sona erdiği için ortadan kalkmaz.

Ödeme anında müdürün kartıyla yapılan işlem sonradan şirket muhasebesine işlenmediyse şirkete yazılı bildirimde bulunup kayıt düzeltilmesini isteyin. Şirket faturayı gider olarak göstermiş, malı kullanmış ve tedarikçi borcunu kapatmışsa bu olgular şirkete sağlanan yararı ortaya koyar. Buna karşılık müdürün kendi şahsi borcu için şirket unvanıyla fatura çıkartması farklı bir tablodur. Kart işleminin gerçek alacaklı tarafından hangi fatura hesabına işlendiğini teyit etmek kritik ayrımdır.

Şirket müdürü aynı zamanda şirket ortağıysa yönetim gideri, ortağın şirkete verdiği borç ve sermaye koyma borcu birbiriyle karıştırılmamalıdır. Bir şirket hesabından kısmen geri ödeme alındıysa hangi kaleme mahsup edildiği açıklanmalıdır. Kart faizi, ödeme tarihinde henüz doğmamışsa bu tutarı asıl ödemenin parçası gibi göstermek isabetli olmaz. Muhasebe kayıtlarının şirketçe tek taraflı tutulması da kart ekstresiyle çelişkinin açıklanmasına ihtiyaç bırakır. Yazılı hesap mutabakatı dava öncesi yararlı olabilir.

İade talebi sonradan yöneticiyle şirket arasında yapılan bir hesaplaşma protokolüne bağlanmışsa, protokoldeki net borç tutarı, vade ve önceki taksitlerin mahsup şekli de dikkate alınmalıdır. Şirketin “gönüllü ödeme” savunmasına karşı acil ticari gereklilik ve şirketin bilgisi belgelenmelidir.

Hukuki dayanak

Türk Borçlar Kanunu m. 77, 526 ve 529; Türk Ticaret Kanunu şirket organları ve ticari davalar.

İlgili konular için Ticaret Hukuku yayınlarını inceleyebilirsiniz.