El Yazılı Vasiyetnamede Tarih veya İmza Eksikse Ne Olur?

Kısaca bu yazıda

Aşağıdaki maddeler, yazıda ayrıntılı olarak ele alınan başlıca noktaları özetler. Somut durumunuzda hangi kuralın uygulanacağı, olayın ayrıntılarına ve belgelere göre değişebilir.

• Kısa cevap: El yazılı vasiyetin şekli kanunda açıkça belirlenmiştir: Evde bulunan el yazılı bir kâğıtta “evim kızımın olsun” yazması tek başına şekle uygun vasiyetname bulunduğunu göstermez.
• Tarih neden önemlidir: Tarih, kişinin o sırada tasarruf ehliyetinin bulunup bulunmadığının ve birden çok vasiyet arasında hangisinin sonra yapıldığının belirlenmesine yardım eder.
• İmza ve tüm metnin el yazısıyla yazılması: TMK m. 538 sadece son satırın imzalanmasını değil, metnin baştan sona murisin el yazısıyla olmasını öngörür.
• Belge bulununca ve dava açılınca: Vasiyetnameyi bulan kişi, ölümün öğrenilmesi üzerine belgeyi sulh hâkimine teslim etme yükümlülüğünü dikkate almalıdır.
• Örnek: Muris iki sayfalık el yazılı metin bırakır.
• İptal iddiasını hangi kişi ileri sürebilir: TMK m. 558 iptal davasını, vasiyetin iptalinde menfaati bulunan mirasçıya veya vasiyet alacaklısına tanır.

Kısa cevap: El yazılı vasiyetin şekli kanunda açıkça belirlenmiştir

Evde bulunan el yazılı bir kâğıtta “evim kızımın olsun” yazması tek başına şekle uygun vasiyetname bulunduğunu göstermez. Türk Medeni Kanunu m. 538, metnin başından sonuna kadar mirasbırakanın el yazısıyla yazılmasını, yapıldığı yıl-ay-günün gösterilmesini ve imzalanmasını zorunlu kılar. Tarih eksikliği veya imza tartışması bakımından orijinal belge ve düzenleme koşulları incelenir. Mirasçıların yalnız bir fotoğrafa dayanarak vasiyetnameyi yok sayması veya miras paylaşımına geçmesi, sonraki hak ve süre tartışmalarını ağırlaştırabilir.

Tarih neden önemlidir?

Tarih, kişinin o sırada tasarruf ehliyetinin bulunup bulunmadığının ve birden çok vasiyet arasında hangisinin sonra yapıldığının belirlenmesine yardım eder. Tam tarih yoksa “zaten hep böyle istiyordu” şeklindeki aile anlatısı kanunun yazılı şekil koşulunun yerini otomatik tutmaz. Bir sayfadaki tarihin farklı kalemle veya farklı el yazısıyla eklendiği iddiası da ayrı ispat meselesidir. Yıl, ay ve günün belgenin neresinde yer aldığı ve belgenin bütünlüğü incelenir. Vasiyetnamenin bulunduğu zarfın üzerindeki tarih ile metnin üzerindeki tarih aynı hukuki işlevi görmeyebilir.

İmza ve tüm metnin el yazısıyla yazılması

TMK m. 538 sadece son satırın imzalanmasını değil, metnin baştan sona murisin el yazısıyla olmasını öngörür. Bilgisayarda yazılmış metnin altına elle imza atılması, el yazılı vasiyetnamenin bu kuralını yerine getirmez; resmî veya başka vasiyet şekli olarak değerlendirme imkânı varsa koşulları ayrıca incelenir. İmzanın inkârı hâlinde karşılaştırma için bankadaki, noterlikteki ve resmi evraklardaki imza örnekleri toplanabilir. Kâğıttaki düzeltmeler, ek sayfalar ve eklentilerin ne zaman yapıldığı da uyuşmazlığı etkiler. Orijinal belge üzerinde gelişigüzel işaretleme veya fotokopiyle yetinme doğru değildir.

Belge bulununca ve dava açılınca

Vasiyetnameyi bulan kişi, ölümün öğrenilmesi üzerine belgeyi sulh hâkimine teslim etme yükümlülüğünü dikkate almalıdır. Açılma işlemi, şekil şartları tartışmasını kendiliğinden nihai olarak çözmez. TMK m. 557 şekle aykırılığı ölüme bağlı tasarrufun iptal sebepleri arasında sayar; m. 558 menfaati bulunan mirasçı veya vasiyet alacaklısının tamamının veya kısmının iptalini isteyebileceğini düzenler. M. 559'daki hak düşürücü süreler öğrenme, açılma ve davalının iyiniyeti yönünden ayrı hesaplanır. Süre konusunda belgenin ilk görüldüğü gün ile resmen açıldığı gün karıştırılmamalıdır.

Örnek

Muris iki sayfalık el yazılı metin bırakır. İlk sayfada ay ve yıl, ikinci sayfada imza vardır; gün bilgisi hiç görünmez. Mirasçılardan biri son sayfanın başka tarihte eklendiğini ileri sürer. İnceleme yalnız “imza var mı?” sorusuyla bitmez; metinlerin bütünlüğü, yazı ve mürekkep, tasarruf ehliyetiyle ilgili dönem ve iptal davası süresi birlikte ele alınır. Belgeyi saklamak veya atmak yerine aslı mahkemeye ulaştırılır; taraflar iddialarını belgelerle ortaya koyar. Şekil eksikliği iddiası saklı payın tenkisi isteminden farklı bir hukuki sebeptir.

İptal iddiasını hangi kişi ileri sürebilir?

TMK m. 558 iptal davasını, vasiyetin iptalinde menfaati bulunan mirasçıya veya vasiyet alacaklısına tanır. Bir komşunun belgenin tarihsiz olduğunu öğrenmesi onu kendiliğinden davacı yapmaz. Davacı belgeyi, ileri sürdüğü şekil eksikliğini ve iptal hâlinde kendi menfaatinin nasıl etkileneceğini açıklamalıdır. Vasiyetnamenin yalnız bir ekinde sakatlık varsa tüm metnin iptali gerektiği sonucuna aceleyle gidilmez; tasarrufların birbirinden ayrılıp ayrılamadığı değerlendirilir. Vasiyetin açılması işlemine katılmış olmak da iptal gerekçesini kabul etmek anlamına gelmez. Belgeyi bilen mirasçının dava süresi için üç olgunun öğrenilmesi önemlidir: tasarrufun içeriği, iptal sebebi ve kendi hak sahibi oluşu. Resmî açılma tutanağı, tebligat ve asıl belge karşılaştırılmadan takvim kurulması hak düşürücü süre hatasına neden olabilir.

Birden çok taslak bulunduğunda üzeri çizilmiş kâğıt, tamamlanmış vasiyet ve sonraki dönme iradesi farklı sorular doğurur. Belgelerin hepsi tarihe göre sıralanmalı; tarihsiz yaprağın hangi metne bağlı olduğu yalnız kâğıtların aynı çekmecede bulunmasına dayandırılmamalıdır. Asılların korunması incelemede belirleyicidir.

Sık sorulan sorular

Tarih yalnız zarfın üstündeyse yeterli olur mu?

Belgenin bütünlüğü ve tarihin vasiyet metninin parçası olup olmadığı incelenir; zarf tarihi otomatik olarak kanuni şekil şartını karşılamaz.

Notere bırakılmış olması eksik imzayı düzeltir mi?

Saklanmak üzere teslim, el yazılı vasiyetin yapılma şekline ilişkin eksikleri tek başına gidermez.

Hukuki dayanak: resmî kanun metni. Somut olayın belgeleri ve güncel mevzuat ayrıca incelenmelidir.

İlgili okumalar: Vasiyetnamenin İptali Davası: Sebepler, Süreler ve Deliller; Evde Bulunan Vasiyetname Saklanırsa Mirasçılar Ne Yapmalı?; İlgili kategori.

Resmî kaynaklar: Türk Medeni Kanunu (4721)