Trafik Kazası Sonrası Yapılması Gerekenler 2026: Tutanak, Sigorta ve Tazminat

Trafik kazası sonrasında yapılması gerekenler; önce olay yerinde can güvenliğinin sağlanması, yaralı varsa 112 Acil Çağrı Merkezi'nin ve kolluğun aranması, yalnızca maddi hasar varsa taraflarca kaza tespit tutanağının eksiksiz doldurulması ve olay yerinin fotoğraf ve videolarla belgelenmesidir. Ardından karşı tarafın zorunlu mali sorumluluk (trafik) sigortasına veya kendi kasko şirketine başvurulmalı, araç hasarı, değer kaybı, tedavi giderleri ve iş göremezlik gibi zararlar için tazminat talep edilmelidir. Sigorta şirketi süresinde ödeme yapmazsa Sigorta Tahkim Komisyonu'na veya mahkemeye başvurulabilir. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'na göre tazminat talepleri kural olarak iki yıllık zamanaşımına tabidir.

Trafik kazaları, Türkiye'de her yıl yüz binlerce kişiyi doğrudan etkileyen ve ciddi maddi ile manevi zararlara yol açan olaylardır. Kaza anının yarattığı şaşkınlık ve stres, pek çok kişinin hak kaybına neden olacak hatalar yapmasına yol açabilir. Olay yerinde yapılan bir yanlış, kusur oranının belirlenmesinden sigorta ödemesine kadar tüm süreci etkileyebilir. Bu rehberde bir trafik kazası yaşandığında olay yerinde, sonraki günlerde ve tazminat sürecinde yapılması gerekenleri adım adım açıklıyoruz.

Trafik kazası anında ilk yapılması gerekenler

Kaza meydana geldiğinde ilk iş, aracı güvenli şekilde durdurmak, kontağı kapatmak ve dörtlü ikaz lambalarını yakmaktır. Ardından araçtan reflektörlü yelek giyerek inilmeli ve arkadan gelen araçları uyarmak için reflektör veya üçgen uyarı işareti yola yerleştirilmelidir. Yaralı bulunması hâlinde derhâl 112 aranmalı, yaralılar ilk yardım eğitimi yoksa hareket ettirilmemelidir. Yangın veya patlama tehlikesi olmadıkça yaralıların yerinden oynatılması, omurga yaralanmalarını ağırlaştırabilir.

2918 sayılı Kanun'un 81. maddesi, kazaya karışan sürücülere olay yerinde durma, trafik güvenliği için gerekli önlemleri alma, yaralılara yardım etme ve olayı yetkililere bildirme yükümlülüğü getirir. Ölümlü veya yaralanmalı kazalarda sürücülerin, kolluk gelmeden araçları olay yerinden kaldırmaması gerekir. Yalnızca maddi hasarlı kazalarda ise trafiği aksatmamak için araçların fotoğrafları çekildikten sonra yol kenarına alınması uygun olur. Olay yerinden kaçmak, ağır idari ve cezai yaptırımlar doğurur.

Kaza tespit tutanağı nasıl doldurulur?

Yalnızca maddi hasarın bulunduğu ve tarafların olayın oluşumu konusunda anlaştığı kazalarda, kolluk çağırmaya gerek olmaksızın taraflarca kaza tespit tutanağı düzenlenebilir. Tutanakta kaza tarihi, saati, yeri, sürücülerin ve araç sahiplerinin kimlik ve iletişim bilgileri, araç plakaları, sigorta poliçe bilgileri ve kazanın oluş şekli eksiksiz yazılmalıdır. Tutanağın kroki bölümünde araçların konumu, hareket yönleri ve çarpma noktaları açıkça çizilmelidir. Her iki taraf da tutanağı imzalamalı ve birer nüsha almalıdır.

Tutanak, kâğıt formun yanında mobil uygulamalar üzerinden elektronik olarak da düzenlenebilir. Elektronik tutanak, bilgilerin sigorta şirketlerine hızlı şekilde iletilmesini sağlar. Taraflar kazanın oluşumu konusunda anlaşamazsa, karşı taraf alkollü görünüyorsa, ehliyetsiz sürücü varsa veya araçlardan biri sigortasızsa, mutlaka kolluk çağrılmalı ve resmî tutanak tutulmalıdır. Kolluk tarafından düzenlenen trafik kazası tespit tutanağı, kusur oranının belirlenmesinde önemli bir delildir.

Delillerin toplanması

Olay yerinde toplanan deliller, ileride kusur oranının tespiti ve tazminat davası açısından belirleyici rol oynar. Araçların konumu, hasarlı bölgeler, fren izleri, yol ve hava koşulları, trafik işaretleri ve olay yerinin genel görünümü farklı açılardan fotoğraflanmalı ve videoya kaydedilmelidir. Varsa araç içi kamera kayıtları saklanmalı, yakındaki iş yerlerinin ve kamu kurumlarının güvenlik kameralarına ilişkin bilgi alınmalıdır. Bu kayıtlar kısa süre içinde silinebildiğinden, gecikmeden talep edilmesi gerekir.

Olayı gören tanıkların adı, soyadı ve iletişim bilgileri not edilmelidir. Tanık beyanları, özellikle tarafların kusur konusunda farklı iddialar ileri sürdüğü kazalarda önemli bir delildir. Ayrıca karşı tarafın ehliyet, ruhsat ve sigorta poliçesi bilgileri ile aracın şasi ve plaka bilgilerinin fotoğrafı çekilmelidir. Bu bilgiler, sigorta başvurusunun ve olası davanın doğru kişilere yöneltilmesini sağlar.

Trafik kazası sonrası sigortaya başvuru

Trafik kazası sonrasında zararın karşılanması için ilk başvurulacak yer, kusurlu tarafın zorunlu mali sorumluluk sigortasıdır. Zarar gören, kaza tespit tutanağı, fotoğraflar, ehliyet ve ruhsat örnekleri ile hasar belgelerini sigorta şirketine sunarak başvuru yapar. Sigorta şirketi, eksper incelemesi sonucunda belirlenen hasar tutarını poliçe limitleri dahilinde öder. Karayolları Trafik Kanunu'nun 97. maddesine göre, sigorta şirketine yazılı başvuru yapılmadan dava açılamaz; şirket başvurudan itibaren on beş gün içinde yanıt vermez veya yanıt yetersizse dava ya da tahkim yoluna gidilebilir.

Kendi aracında kasko sigortası bulunan kişi, karşı tarafın sigortasıyla uğraşmadan önce kendi kasko şirketine de başvurabilir. Kasko şirketi hasarı ödedikten sonra, ödediği tutarı kusurlu tarafa veya onun trafik sigortasına rücu eder. Kasko başvurusu daha hızlı sonuç verse de, hasarsızlık indiriminin kaybedilmesi gibi sonuçlar doğurabilir. Bu nedenle hangi yolun daha avantajlı olduğu, hasarın büyüklüğüne ve poliçe şartlarına göre değerlendirilmelidir.

Trafik kazası nedeniyle talep edilebilecek tazminatlar

Trafik kazası sonucunda zarar gören kişi, aracında meydana gelen hasarın onarım bedelini, onarım süresince aracın kullanılamamasından doğan kazanç kaybını ve araçta oluşan değer kaybını talep edebilir. Değer kaybı, onarılmış olsa bile hasar kaydı bulunan bir aracın piyasa değerinin düşmesinden kaynaklanan zarardır. Yargıtay uygulamasına göre değer kaybı, aracın kaza tarihindeki ikinci el piyasa değeri ile onarıldıktan sonraki değeri arasındaki fark esas alınarak hesaplanır.

Yaralanmalı trafik kazalarında ise tedavi giderleri, geçici ve sürekli iş göremezlik tazminatı, bakıcı gideri ve manevi tazminat talep edilebilir. Ölümlü kazalarda, ölenin desteğinden yoksun kalan eş, çocuklar ve diğer yakınlar destekten yoksun kalma tazminatı ile manevi tazminat isteyebilir. Tedavi giderleri bakımından SGK'nın sorumluluğu ayrıca değerlendirilir. Manevi tazminat zorunlu trafik sigortasının kapsamında bulunmadığından, bu talep doğrudan kusurlu sürücüye ve araç işletenine yöneltilir.

Kusur oranı nasıl belirlenir?

Trafik kazası sonrasında tazminat miktarı, tarafların kusur oranına göre belirlenir. Kusur oranı, kaza tespit tutanağı, tanık beyanları, fotoğraflar, kamera kayıtları ve gerekirse bilirkişi incelemesiyle tespit edilir. Sigorta şirketleri, maddi hasarlı kazalarda genellikle tutanağa ve sigorta mevzuatındaki kusur tablolarına göre bir oran belirler. Bu oranın hatalı olduğunu düşünen taraf, itiraz ederek tahkim veya mahkeme aşamasında bağımsız bir bilirkişi incelemesi isteyebilir.

Ceza soruşturması açılan yaralanmalı kazalarda, Adli Tıp Kurumu Trafik İhtisas Dairesi veya üniversitelerin bilirkişi heyetleri tarafından kusur raporu hazırlanabilir. Bu rapor, hem ceza yargılamasında hem de tazminat davasında önemli bir delil olarak kullanılır. Kusur raporuna karşı itiraz hakkı bulunur ve gerektiğinde yeni bir bilirkişi heyetinden rapor alınması talep edilebilir.

Sigorta Tahkim Komisyonu ve dava yolu

Sigorta şirketinin ödeme yapmaması veya eksik ödeme yapması hâlinde, zarar gören Sigorta Tahkim Komisyonu'na başvurabilir. Tahkim, mahkemelere göre genellikle daha hızlı sonuçlanan ve uzman hakemlerin karar verdiği bir yoldur. Başvuru için öncelikle sigorta şirketine yazılı başvuru yapılmış olması ve şirketin olumsuz yanıt vermesi veya on beş gün içinde yanıt vermemesi gerekir. Belirli tutarın altındaki uyuşmazlıklarda hakem kararı kesin niteliktedir.

Tahkim yerine mahkeme yolu da tercih edilebilir. Sigorta şirketine karşı açılacak davalar ticari dava niteliğinde olduğundan asliye ticaret mahkemesinde görülür ve para alacağına ilişkin taleplerde dava öncesi arabuluculuk şartı aranabilir. Kusurlu sürücü ve araç işletenine karşı açılacak tazminat davaları ise asliye hukuk mahkemesinde görülür. Trafik kazası davalarında doğru davalının ve doğru mahkemenin seçilmesi, sürecin uzamaması için önemlidir.

Karşı taraf sigortasızsa veya kaçtıysa

Kazaya karışan araç sigortasızsa, kimliği tespit edilemiyorsa veya sigorta şirketi iflas etmişse, zarar gören Güvence Hesabı'na başvurabilir. Güvence Hesabı, kanunda belirtilen şartlarla bedensel zararları ve belirli durumlarda maddi zararları karşılar. Kaçan aracın kimliği tespit edilemediğinde ise yalnızca bedensel zararlar için başvuru yapılabilir. Bu nedenle trafik kazası sonrasında kaçan aracın plakası, rengi ve modeli gibi bilgilerin not edilmesi ve olayın derhâl kolluğa bildirilmesi gerekir.

Güvence Hesabı, ödediği tazminatı daha sonra sorumlu kişilere rücu eder. Sigortasız araç kullanan sürücü ve araç sahibi, hem idari para cezası hem de ödenen tazminatın rücuu ile karşılaşır. Zarar görenin bu süreçte kolluk tutanağını, sağlık raporlarını ve masraf belgelerini eksiksiz sunması, başvurunun hızlı sonuçlanmasını sağlar.

Trafik kazası ve ceza sorumluluğu

Yaralanmalı veya ölümlü bir trafik kazası, kusurlu sürücü bakımından taksirle yaralama veya taksirle öldürme suçlarını oluşturabilir. Taksirle yaralama suçu, bilinçli taksir hâli hariç şikâyete bağlıdır ve şikâyet süresi, failin ve fiilin öğrenilmesinden itibaren altı aydır. Bu nedenle trafik kazası sonrasında yaralanan kişinin, şikâyet hakkını süresinde kullanıp kullanmayacağına karar vermesi gerekir. Taksirle öldürme suçu ise şikâyete bağlı değildir ve savcılık tarafından resen soruşturulur.

Alkollü araç kullanma, hız sınırının aşılması veya kırmızı ışıkta geçme gibi kural ihlalleri, kusurun ağırlığını ve cezanın miktarını artırabilir. Bilinçli taksir hâlinde ceza üçte birden yarıya kadar artırılır. Ayrıca kazaya karışan sürücünün ehliyetine geçici olarak el konulabilir ve idari yaptırımlar uygulanabilir. Ceza yargılamasında verilen kusur kararları, tazminat davasında hâkimi bağlamaz; ancak önemli bir delil olarak değerlendirilir.

Trafik kazası sonrası sağlık ve belge takibi

Kaza anında belirgin bir yaralanma olmasa bile, boyun, sırt ve baş ağrısı gibi şikâyetler saatler veya günler sonra ortaya çıkabilir. Bu nedenle trafik kazası sonrasında mutlaka bir sağlık kuruluşuna başvurulmalı ve muayene kaydı oluşturulmalıdır. Sağlık kayıtları, ileride iş göremezlik ve manevi tazminat taleplerinde kazanın yaralanmaya neden olduğunun ispatı için gereklidir. Tedavi süresince alınan raporlar, faturalar ve reçeteler düzenli olarak saklanmalıdır.

Ayrıca aracın onarım faturaları, çekici ve ikame araç masrafları, işe gidilemeyen günlere ilişkin belgeler ve ücret bordroları da tazminat hesabında kullanılır. Bu belgelerin eksiksiz olması, sigorta şirketinin ve mahkemenin zararı doğru hesaplamasını sağlar. Belgeleri bulunmayan zararların ispatı ise oldukça güçleşir.

Sık sorulan sorular

Trafik kazasında polis çağırmak zorunlu mu?

Ölümlü veya yaralanmalı kazalarda zorunludur; yalnızca maddi hasarda taraflar anlaşırsa tutanak düzenleyebilir.

Kaza tespit tutanağı kaç nüsha olmalı?

Her iki taraf da tutanağı imzalamalı ve birer nüsha almalıdır.

Trafik kazasında tazminat zamanaşımı ne kadar?

Zararın ve sorumlunun öğrenilmesinden itibaren iki yıl, her hâlde kazadan itibaren on yıldır; suç oluşturuyorsa ceza zamanaşımı uygulanır.

Karşı taraf sigortasızsa ne olur?

Güvence Hesabı’na başvurularak belirli zararlar için tazminat talep edilebilir.

Değer kaybı talep edilebilir mi?

Evet. Kusursuz veya az kusurlu taraf, aracında oluşan değer kaybını karşı tarafın sigortasından isteyebilir.

Sigortaya başvurmadan dava açılabilir mi?

Hayır. Önce sigorta şirketine yazılı başvuru yapılmalıdır; 15 gün içinde yanıt verilmezse dava veya tahkim yoluna gidilebilir.

Manevi tazminat trafik sigortasından istenebilir mi?

Hayır. Manevi tazminat zorunlu trafik sigortası kapsamında değildir; kusurlu sürücü ve işletenden istenir.

Taksirle yaralamada şikâyet süresi ne kadar?

Failin ve fiilin öğrenilmesinden itibaren altı aydır; bilinçli taksir hâlinde şikâyet aranmaz.

Kazadan sonra ağrı başlarsa ne yapılmalı?

Gecikmeden sağlık kuruluşuna başvurulmalı ve muayene kaydı oluşturulmalıdır.

İlgili konular ve resmî kaynak

İlgili yayınlar: Sorumluluk sigortası olay ve dava bildirimi · Sigorta şirketi iflası ve ödenmeyen hasar · Araç satıldıktan sonra trafik cezası · İkinci el araç alırken dikkat edilmesi gerekenler

Resmî kaynaklar: Karayolları Trafik Kanunu (2918)

Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; hukuki görüş veya sonuç taahhüdü değildir. Somut dosyanızda süreler ve deliller belgelerinizle birlikte değerlendirilmelidir.

Konunuzla ilgili belgelerinizi değerlendirmek için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.