Yürütmeyi Durdurma Aynı Sebeple Tekrar İstenebilir mi?

Aynı sebeplere dayanılarak ikinci kez yürütmenin durdurulması istenemez. İYUK 27/10 bu sınırı açıkça düzenler. İlk talebin reddedilmesinden sonra dilekçenin başlığını veya birkaç kelimesini değiştirerek aynı gerekçeyi yeniden sunmak, yeni talep hakkı yaratmaz. Ancak sonradan ortaya çıktığı ileri sürülen gerçek olgu veya değişikliğin önceki sebeplerden farklı olup olmadığı somut dosya üzerinden değerlendirilmelidir.

Aynı sebep ile yeni dilekçe ayrımı

İlk istemde anlatılan hukuka aykırılık ve zarar iddiasının aynen korunması, farklı bir yazı formatı kullanıldığı için yeni sebep olmaz. Yeni vekilin dilekçe vermesi veya aynı raporun başka kopyasının eklenmesi de tek başına değişiklik değildir. İnceleme, başvurunun adından çok gerçek dayanağına yönelir. Önceki talep, ret gerekçesi ve yeni metin birlikte karşılaştırılmalıdır.

Bir dilekçede daha ayrıntılı hukuki açıklama yapılmasıyla dava sırasında maddi durumun gerçekten değişmesi farklı olgulardır. Önceden mevcut ve kullanılabilir bir belgenin geç sunulması da her zaman yeni sebep anlamına gelmez. “Yeni delil ekledim” cümlesi yeterli değildir; belgenin neyi gösterdiği, ne zaman ortaya çıktığı veya neden önceki değerlendirmeden farklı olduğu açıklanmalıdır.

Yeni olgunun etkisi nasıl gösterilir?

İddia edilen değişiklik, yürütmenin durdurulmasının koşullarıyla bağlantılı olmalıdır. Sonradan belirlenen somut uygulama tarihi, önceki aşamada bulunmayan bir teknik tespit veya ortaya çıkan başka durum, olayın özelliklerine göre önem taşıyabilir. Fakat bu örneklerin her biri koşulsuz yeni talep kabulü sağlar denilemez. Mahkeme, eski sebeple gerçek yeni durumu ayırır ve kanuni koruma koşullarını yeniden değerlendirir.

Varsayımsal olarak ilk talepte genel bir zarar ihtimali anlatılmış, dava sürerken belirli ve belgeli bir uygulama işlemi ortaya çıkmış olsun. Başvurucu yeni olayın tarihini, belgesini ve önceki dosyada bulunmayan etkisini açıklayabilir. Buna karşılık aynı tarihli eski yazının yeni fotokopisini sunarak “durum değişti” demek yeterli değildir. Dilekçe, önceki sebebi tekrar etmek yerine iddia edilen farkı açık göstermelidir.

Ret itirazı tekrar talep değildir

Genel usulde yürütmenin durdurulması kararına karşı 27/7’de bir defalık, tebliği izleyen günden yedi günlük itiraz yolu vardır. Bu kısa yolun süresiyle yeni sebebe dayalı talebin koşulları birbirine karıştırılmamalıdır. İtiraz süresini geçirmiş kişi aynı gerekçeyi ikinci talep başlığıyla sunarak bu süreyi kendiliğinden yeniden başlatamaz. Özel usulde itirazın kapalı olması da aynı sebeple tekrar yasağını ortadan kaldırmaz.

İlk talebin ret gerekçesi, hangi başvuru yolunun gündeme gelebileceğini anlamak için önemlidir. Mahkemenin eksik gördüğü koşulun yalnız tekrar edilmesiyle gerçekten farklı bir olgu gösterilmesi aynı değildir. Başvuruda önceki kararın tarih ve içeriği saklanmamalıdır. Yeni değerlendirme isteniyorsa önceki talebe göre farkı açıkça belirtmek, usul sınırını görünür hale getirir.

İşlem kendiliğinden durmaz

Yeni dilekçe verilmesi veya daha güçlü zarar anlatılması, idari işlemin yürütülmesini otomatik durdurmaz. Koruma kararının varlığı ve kapsamı ayrıca belirlenmelidir. Yürütmeyi Durdurma Kararını İdare Uygulamıyorsa Ne Yapılır? yazısı karar çıktıktan sonra idarenin uygulama yükümlülüğü sorununu ele alır. Güvenlik Soruşturması Olumsuz Sonucuna Karşı İptal Davası ise güvenlik soruşturmasına ilişkin esas uyuşmazlığın ayrı çerçevesini verir. Esas davanın güçlü olduğu düşüncesi, geçici koruma kararının yerine geçmez.

Dosyada ilk talep, ret kararı, tebliğ bilgisi, varsa itiraz ve yeni olgunun belgesi kronolojik tutulmalıdır. İstenen koruma hangi idari işlem veya bölüm içinse açık yazılmalıdır. Yeni bir idari işlemin ortaya çıkması halinde bunun mevcut davanın kapsamını aşıp aşmadığı da ayrıca incelenir. Aynı sebep yasağına uygun değerlendirme, tekrarlanan dilekçe sayısından değil yeni talebin gerçek hukuki ve maddi dayanağından yapılır.

Resmî kaynaklar: Türk Borçlar Kanunu (6098)

Hukuki kaynaklar

• 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu — Adalet Bakanlığı — m.27/1–2,7,10