Oyda İmtiyaz Sözleşme Değişikliğinde Kullanılır mı?

Anonim şirkette oyda imtiyaz, esas sözleşme değişikliği kararında kullanılamaz. Türk Ticaret Kanunu’nun 479. maddesi aynı yasağı ibra ve sorumluluk davası açılması kararları için de öngörür. Bir payın olağan kararlarda birden çok oy sağlaması, bu üç karar türünde imtiyazlı oy sayısının aynı biçimde kullanılacağı anlamına gelmez. Toplantı hesabı kararın konusu bakımından ayrı yapılmalıdır.

Oyda imtiyaz nasıl tanınır?

Kanun, eşit itibari değerdeki paylara farklı sayıda oy hakkı verilerek oyda imtiyaz tanınmasını düzenler. Esas sözleşmede pay grupları ve hangi gruba kaç oy verildiği açıkça görülmelidir. Bir pay sahibinin yönetimde etkili olması veya daha önce bütün kararları belirlemesi, tek başına hukuki oy imtiyazı bulunduğunu göstermez. Hak, şirketin geçerli pay ve esas sözleşme düzeninden tespit edilir.

Genel kural bir paya en çok on beş oy tanınmasıdır. Kurumlaşmanın gerektirdiği veya haklı sebebin ispatlandığı durumlarda mahkemenin özel istisna kararı bulunabilir. Bu istisna, her yüksek oy sayısının taraflar anlaştığında geçerli olacağı anlamına gelmez. Ayrıca sayı sınırına ilişkin istisna, 479/3’teki belirli kararlar için kullanım yasağını ortadan kaldıran genel bir izin değildir.

Sözleşme değişikliği ile olağan karar

Örneğin aynı itibari değerdeki A grubu payların olağan kararlarda birden çok oy hakkı bulunduğunu düşünelim. Genel kurul bir sözleşme değişikliğini oylarken bu artışın kullanılmaması gerekir. Aynı toplantıda farklı gündem maddeleri varsa bütün maddeler için tek oy tablosu kullanılması hatalı olabilir. Her kararın niteliği, ilgili oy hakkı ve nisap kuralları birlikte belirlenmelidir.

Bir işlemin adı değiştirilerek sözleşme değişikliği olmaktan çıkarılması mümkün değildir. Gerçekten esas sözleşme hükmünün değiştirilip değiştirilmediği incelenir. Buna karşılık her yönetim veya işletme kararı da sözleşme değişikliği sayılmaz. Şirket organının kararıyla yapılabilecek olağan işlem ile esas sözleşme düzeninin değiştirilmesi arasındaki ayrım, karar metni üzerinden kurulmalıdır.

İbra ve sorumluluk davasında iki ayrı sınır

Oyda imtiyazın kullanılmaması, her pay sahibinin mutlaka oy verebildiği anlamına gelmez. İbra kararında, kararın konusu olan kişinin oy kullanmasına ilişkin 436. maddedeki özel yasak da değerlendirilir. İmtiyazın donması ile kişinin belirli konuda oy hakkının bulunmaması farklı kurallardır. Hesap yapılırken önce kimin oy verebildiği, sonra kaç oyla verebildiği belirlenir.

Sorumluluk davası açılması kararında da 479/3’teki sınır uygulanır. İmtiyazlı ortağın oy gücü kullanılarak sorumluluk kararının her durumda engellenebileceği varsayılmaz. Bununla birlikte kararın alınması, sorumluluk davasının sonucunu garanti etmez. Dava bakımından görev, zarar, kusur ve diğer şartlar ayrıca değerlendirilir; genel kurul iradesi bütün maddi koşulların yerine geçmez.

Başka imtiyazlar otomatik biter mi?

Oyda imtiyazın belirli karar için kullanılmaması, paya bağlı tüm imtiyazların ortadan kaldırılması değildir. Kâr payı veya başka haklara ilişkin imtiyazlar ayrı değerlendirilebilir. Bir sözleşme değişikliği imtiyazlı pay sahiplerinin haklarını ihlal ediyorsa 454. maddedeki özel kurul düzenlemesi de ayrıca gündeme gelebilir. Bu kontrol, değişiklik oylamasında fazla oy kullanılmasının yerine geçen bir oy hakkı değildir.

Toplantı hazırlığında esas sözleşme, pay grubu listesi, gündem ve her karar için oy cetveli birlikte hazırlanır. İmtiyazın nerede kullanılmadığı ve özel oy yasağına tabi kişilerin durumu tutanakta izlenebilir olmalıdır. Böylece tek genel oy toplamından hareketle bütün kararların kabul edildiği sonucuna varmak yerine, ilgili kararın gerçek oy ve nisap hesabı görülebilir.

Bağlantılı konular

Startup Yatırım Sözleşmesinde İmtiyaz, Sulanma ve Çıkış Hükümleri; Yönetim Kurulu Üyesi Kendi İbrasında Oy Kullanabilir mi?.

Resmî kaynaklar: Türk Ticaret Kanunu (6102)

Resmî kaynaklar

• 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu — Ticaret Bakanlığı: m.436,454,479.