Yönetim Kurulu Eşit Durumdaki Ortakları Ayırabilir mi?

Anonim şirkette pay sahipleri eşit şartlarda eşit işleme tabi tutulmalıdır. Türk Ticaret Kanunu’nun 357. maddesindeki bu ilkeye aykırı yönetim kurulu kararları, 391. maddede batıl kararlar arasında sayılır. Karar bütün üyelerin katıldığı geçerli toplantıda alınmış olsa da içeriğindeki eşit işlem sorunu devam edebilir. İnceleme, kimin toplantıya çağrıldığından önce farklı muamelenin hangi şartlara dayandığını belirlemeyi gerektirir.

Eşit şartlar nasıl karşılaştırılır?

Eşit işlem, her pay sahibine her konuda aynı sonuç verilmesi demek değildir. Payın niteliği, geçerli imtiyazlar, yerine getirilen yükümlülükler ve işlemin amacı farklı olabilir. Önce karşılaştırılan kişilerin ilgili işlem bakımından gerçekten aynı şartlarda bulunup bulunmadığı sorulur. Birbirinden farklı hukuki konumların yalnız “ikisi de ortak” gerekçesiyle aynı kabul edilmesi yeterli değildir.

Örneğin yönetim kurulunun duyurduğu aynı hak kullanım sürecinde aynı şartları yerine getiren iki pay sahibinden birinin başvurusunu kabul edip diğerini yalnız kişisel uyuşmazlık nedeniyle dışlaması farklı değerlendirme doğurabilir. Buna karşılık biri geçerli koşulları süresinde tamamlamış, diğeri tamamlamamışsa karşılaştırma bu farkı içermelidir. Somut koşullar gösterilmeden ayrımcılık sonucu çıkarılmaz.

Çoğunluk oyu aykırılığı giderir mi?

Kurul üyelerinin çoğunluğunun farklı muameleyi desteklemesi, eşit işlem ilkesine aykırı içeriği kendiliğinden geçerli hâle getirmez. İlke, şirketin çoğunlukla karar alma yetkisini sınırlandıran bir kuraldır. Kararın ticari amaçla alındığı söyleniyorsa bu amaçla kullanılan ayrım ölçütü arasında bağlantı araştırılır. Kişisel yakınlık veya pay sahibinin itiraz etmesi, tek başına hukuki gerekçe oluşturmaz.

Esas sözleşmedeki geçerli pay grubu farklılıkları ayrıca dikkate alınır. Bununla birlikte bir imtiyazın belirli konuda bulunması, her işlemde bütün eşitsizlikleri açıklamaz. Pay grupları ve kararın konusu yan yana değerlendirilir. Eşit işlem ilkesi, geçerli imtiyazları yok saymak için de kurulun keyfî ayrımını genel imtiyaz ifadesiyle haklı göstermek için de kullanılmamalıdır.

Hangi kararın geçersizliği istenir?

391. madde yönetim kurulu kararının batıl olduğunun mahkemeden tespitinin istenebilmesini düzenler. Dava konusu kararın tarihi, numarası, içeriği ve kimlere nasıl uygulandığı belirlenir. Şirketle yapılan her anlaşmanın veya her ödeme işleminin otomatik olarak aynı hukuki sonuca tabi olduğu söylenmez. Kurul kararının iç geçerliliği ile dış işlemlere etkisi ayrıca incelenebilir.

Genel kurul kararlarının iptaliyle yönetim kurulu kararının butlanı birbirine karıştırılmamalıdır. Farklı organ, farklı karar türü ve farklı hukuki sebep söz konusudur. Başvuranın hukuki yararı ve talebin kapsamı dosyaya göre açıklanır. Bir karar yüzünden zarar doğmuşsa geçersizlik tespiti ile zarar sorumluluğu da aynı talep değildir; zararın ve ilgili diğer koşulların incelenmesi gerekir.

Eşitsizlik iddiası nasıl somutlaştırılır?

Karar metni, pay sahiplerine gönderilen duyurular, aynı koşulları taşıyan başvurular ve verilen yanıtlar karşılaştırılır. Yalnız bir pay sahibinin sonucu değil, benzer durumdaki kişilere uygulanan ölçüt de gösterilir. Başvuru tarihleri, belgelerin içeriği ve pay grubuna ilişkin kayıtlar önemlidir. Şirketin işlem gerekçesiyle fiilî uygulama arasındaki fark varsa açıklanmalıdır.

Uyuşmazlık, “çoğunluk beni istemiyor” ifadesinden çıkarılıp belirli karar ve belirli hak kullanımına bağlandığında değerlendirme netleşir. Farklılığın objektif sebeple açıklanıp açıklanmadığı, ilgili kişilerin aynı şartlarda bulunup bulunmadığı ve kararın pay sahibinin hakkını nasıl etkilediği birlikte ele alınır. Her olumsuz sonuç eşit işlem ihlali olmadığı gibi her çoğunluk kararı da ilkeye uygun değildir.

Bağlantılı konular

Anonim Şirket Genel Kurul Kararının İptali Davası; Anonim Şirket Yönetim Kurulu Üyesi Toplantıya Çağrılmadıysa Ne Yapabilir?.

Resmî kaynaklar: Türk Ticaret Kanunu (6102)

Resmî kaynaklar

• 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu — Ticaret Bakanlığı: m.357,391.