Evlat Edinilen Çocuğa SGK Ölüm Aylığı Bağlanır mı?

Mahkeme kararıyla evlat edinilmiş çocuk, 5510 sayılı Kanun kapsamındaki ölüm aylığı bakımından öz çocuklarla aynı esaslara tabidir. Kanunun 34. maddesi, evlat edinilmiş çocukların da çocuklara ilişkin haklardan yararlanacağını açıkça düzenler. Bununla birlikte evlatlık ilişkisi tek başına aylığın bütün koşullarını tamamlamaz. Ölen sigortalıya ilişkin şartlar ve çocuğun kendi hak sahipliği durumu birlikte incelenmelidir.

Fiilen büyütmekle evlat edinmek aynı değildir

Bir çocuğun yıllarca aynı aile yanında yaşaması, aile tarafından bakılması veya çevrede o kişinin çocuğu olarak bilinmesi, kendiliğinden mahkeme kararıyla evlatlık ilişkisi kurulduğunu göstermez. Koruyucu aile hizmeti de evlat edinmeyle aynı hukuki statü değildir. SGK başvurusunda hukuken kurulmuş ilişki ve nüfus kaydı önemlidir. İlişki kurulmamışsa yalnız masrafların karşılandığını gösteren dekontlar evlat edinme kararının yerine geçmez.

Evlat edinme kararının bulunmasına rağmen nüfus kaydında eksiklik olması farklı bir sorundur. Başvurucu karar örneğini ve ilgili kayıtları sunarak eksikliğin açıklanmasını isteyebilir. Kanundaki eşitlik kuralı, kayıt hatasının fark edilmeden geçilmesini gerektirmez. Evlatlığın miras konumu Evlatlığın Biyolojik ve Evlat Edinen Ailede Miras Hakkı yazısında ayrı olarak açıklanır. Bu yazı ise kurulmuş evlatlık ilişkisinin sosyal güvenlik hak sahipliğine etkisini ele alır; mirasla aylık aynı talep değildir.

Çocuğun kendi koşulları ayrıca aranır

5510 kapsamındaki çocuk hak sahipliğinde yaş, öğrenim, medeni durum, çalışma ve kendi sigortalılığı nedeniyle gelir veya aylık durumu gibi koşullar etkili olabilir. Öğrenime bağlı yaş sınırları ve malul çocuklara ilişkin hükümler aynı değildir. Evlat edinilmiş çocuğa, yalnız evlatlık olduğu için daha düşük pay veya daha ağır bir koşul uygulanamaz; fakat öz çocuklarda aranan ilgili şartlardan bütünüyle muaf olduğu da söylenemez.

Örneğin üniversitede öğrenim gören evlatlık ile öğrenimini bitirmiş yetişkin evlatlığın dosyası aynı ölçütle sonuçlanmayabilir. Kız çocuk, erkek çocuk ve malul çocuk hükümleri kendi kapsamlarında değerlendirilir. Bazı çalışma halleri için getirilen özel istisnalar bulunduğundan “her işe giriş aylığı keser” şeklinde tek cümlelik genelleme yapılmamalıdır. Ölen kişinin tabi olduğu eski veya yeni sosyal güvenlik rejimi de ilk incelemede belirlenmelidir.

Pay hesabında ailede başka kimler var?

Ölüm aylığının çocuklara ayrılan payları, eş ve diğer hak sahiplerinin durumuyla birlikte belirlenir. Evlat edinilmiş çocuğun varlığı gizlenerek yalnız biyolojik çocukların gösterilmesi, eksik hak sahipliği incelemesine yol açabilir. Başvuruda bütün ilgili kişilerin kayıtları doğru sunulmalıdır. Genel ölüm aylığı koşulları ve aile üyeleri arasındaki pay ilişkisi için SGK Ölüm Aylığı Bağlamazsa Ne Yapılır? Dul ve Yetim Aylığı Başvurusu yazısı bağlantılı açıklamalar içerir.

TMK’nın evlat edinmenin sonuçlarına ilişkin hükümleri ile SGK’nın hak sahipliği kuralları ayrı hukuki soruları düzenler. Miras payının bulunması, aynı koşullarla aylık bağlanacağını göstermez. Birden fazla ölen kişiden gelir veya aylık hakkı ileri sürülüyorsa ayrıca birleşme hükümleri incelenmelidir. Bu yazının konusu, evlat edinenden ölüm aylığı talebinde evlatlığın çocuk statüsüdür; bütün aile ilişkilerine aynı sonucu yaymak doğru olmaz.

Ret cevabında ilişki mi başka koşul mu tartışılıyor?

Başvuruda ölüm kaydı, hizmet ve tahsis bilgileri, evlat edinme kararı, nüfus kayıtları ve gerekiyorsa öğrenim veya sağlık belgeleri birlikte hazırlanmalıdır. SGK ret gerekçesi “evlatlık aylık alamaz” ise 34. maddedeki eşitlik kuralı doğrudan önem taşır. Ret yaş, çalışma veya ölen sigortalının hizmet şartına dayanıyorsa itiraz başka bir noktaya yönelmelidir. Yazılı karar ve başvuru kaydı saklandığında hukuki ilişkiyle diğer koşullar birbirine karıştırılmadan denetlenebilir. Resmî evlatlık statüsü hak sahipliğinde dikkate alınır; bağlanacak aylığın sonucu somut dosyanın bütün şartlarına bağlıdır.

Resmî kaynaklar: Türk Medeni Kanunu (4721)

Hukuki kaynaklar

• 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu — Adalet Bakanlığı — m.32,34,54
• 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu — Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı — m.314
• SGK ölüm aylığı ve hak sahipleri — Çocuklara ölüm aylığı; evlat edinilmiş çocukların eşit hak sahipliği