İşten Ayrılınca Çıkan Meslek Hastalığı SGK’ya Bildirilir mi?

Meslek hastalığı işten ayrıldıktan sonra ortaya çıkabilir. İş sözleşmesinin sona ermiş olması, geçmişteki çalışma ile hastalık arasındaki bağın SGK tarafından incelenmesini kendiliğinden engellemez. 5510 sayılı Kanun’un 14. maddesi, eski işten ayrıldıktan sonra belirlenen meslek hastalığı için yükümlülük süresi ve belirli koşullarda bu sürenin aşılmasına ilişkin değerlendirme öngörür. Ancak hastalığın tespitiyle bütün sigorta yardımlarının aynı anda hak edilmesi farklı konulardır.

Yükümlülük süresi neyi ifade eder?

Eski işten fiilen ayrılma tarihi ile hastalığın meydana çıkması arasındaki sürenin, ilgili hastalık için düzenlemede belirlenen yükümlülük süresini aşmaması esas kuraldır. Bu süre her hastalık için tek bir yıl veya tek bir ay sayısı değildir. Hastalığın türü ve ilgili düzenleme belirlenmeden “işten ayrılalı üç yıl geçti, artık başvurulamaz” biçiminde genel sonuç çıkarılmamalıdır. SGK’ya sunulan çalışma öyküsü, yalnız son işyerini değil ilgili maruziyetin bulunduğu dönemleri açıklamalıdır.

Hastalığın teşhis tarihi, belirtilerin başladığı tarih ve işten ayrılma tarihi aynı olmayabilir. İlk muayene kayıtları ile sonradan hazırlanan uzman raporu bu nedenle birlikte incelenir. İşverenin hastalık öğrenildiğinde yapacağı bildirimin süresi ise başka bir konudur. İşyerinden ayrılmayla başlayan yükümlülük süresi, olayın öğrenilmesinden itibaren işleyen bildirim süresiyle karıştırılmamalıdır.

Süre aşılmışsa inceleme kesin biter mi?

Kanun, klinik ve laboratuvar bulgularıyla meslek hastalığının belirlendiği ve işyeri incelemesiyle hastalığa yol açan etkenin kanıtlandığı durumlarda özel bir imkân tanır. Bu koşullarda, yükümlülük süresi aşılmış olsa bile Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulunun onayıyla meslek hastalığı sayılabilir. Bu hüküm sürenin önemsiz olduğunu göstermez; daha ileri bir değerlendirme ve kanuni koşulların belgelenmesini gerektirir.

İşçinin kendi kanaati veya aynı işte çalışan başka bir kişiye konulan tanı yeterli görülmemelidir. Yetkili sağlık hizmeti sunucusunun sağlık kurulu raporu, tıbbi dayanaklar ve Kurum Sağlık Kurulu değerlendirmesi sosyal güvenlik tespitinin merkezindedir. İşyerindeki toz, kimyasal veya başka etkene ilişkin ölçümler, görev kayıtları ve koruyucu önlemler tıbbi bulgularla ilişkilendirilir. Genel tespit ve işveren sorumluluğu çerçevesi Meslek Hastalığının Tespiti ve İşverenin Tazminat Sorumluluğu yazısında açıklanır.

Tespit rapor parasıyla neden aynı değildir?

SGK’nın meslek hastalığı açıklaması, sigortalılık niteliği sona erdikten sonra bu nedenle alınan istirahat raporlarına, ilk veya devam raporu ayrımı yapılmaksızın geçici iş göremezlik ödeneği ödenmediğini belirtir. Bu nedenle geçmiş çalışmaya bağlı hastalığın kabulü, işten ayrılma sonrasındaki her istirahat günü için rapor parası verileceği anlamına gelmez. Sürekli iş göremezlik geliri gibi diğer haklar kendi şartları içinde ayrıca incelenir.

Varsayımsal olarak riskli ortamda uzun süre çalışan bir kişi, işten ayrıldıktan sonra uzman incelemesiyle hastalığını öğrenmiş olsun. Dosyada önce tanı ve geçmiş iş bağlantısı kurulmalıdır. Ardından yükümlülük süresi ve gerekiyorsa özel kurul değerlendirmesi araştırılır. Son aşamada hangi sigorta yardımının istendiği açıklanır. Tek dilekçede yalnız “bütün kayıplarım ödensin” denmesi bu farklı koşulları görünür hale getirmez.

Başvuruda çalışma öyküsünü somutlaştırın

SGK hizmet dökümü, fiili görevler, çalışılan bölümler, ayrılma tarihleri, muayene ve tetkikler aynı kronolojiye konulmalıdır. Kayıt dışı veya eksik çalışma iddiası varsa bunun tespit ihtiyacı ayrıca belirlenir. Sürekli gelir için tıbbi iş göremezlik değerlendirmesi de önemlidir; İş Kazası Sonrası SGK İş Göremezlik Oranı Düşük Çıktı: Sağlık Kuruluna İtiraz yazısı sağlık kurulu oranına itirazın başka bir yönünü ele alır. Kurum kararında ret sebebinin tıbbi bağ, süre veya talep edilen yardım koşulu olup olmadığı ayrıştırılmalıdır. Böylece son işyerinden ayrılmış olmak ile meslek hastalığının hukuken incelenememesi birbirine eşitlenmez.

Resmî kaynaklar: Türk Borçlar Kanunu (6098)

Hukuki kaynaklar

• 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu — Adalet Bakanlığı — m.14,19
• SGK meslek hastalığı açıklaması — Sigortalılık niteliğinin sona ermesi ve geçici iş göremezlik ödeneği