İş Kazası Geç Bildirilirse Rapor Parasını Kim Öder?

İşverenin iş kazasını süresinde SGK’ya bildirmemesi, sigortalının hak ettiği geçici iş göremezlik ödeneğinin otomatik olarak yok olması anlamına gelmez. 5510 sayılı Kanun’un 21. maddesi, geç bildirilen döneme ilişkin ödeneğin işverenden tahsilini düzenler. İşçinin ödenek hakkı ile işverenin Kuruma karşı bildirim sorumluluğu ayrı konulardır. Olayın iş kazası olduğu ve ödeneğin diğer şartları yine tespit edilmelidir.

Geç bildirim hangi süreyi ilgilendirir?

Hizmet akdiyle çalışanlar bakımından işveren, kazayı yetkili kolluk kuvvetlerine derhal, SGK’ya ise kazadan sonraki üç iş günü içinde bildirmelidir. Kaza işverenin kontrolü dışındaki bir yerde olmuşsa SGK’ya bildirim süresi kazanın öğrenildiği tarihten başlar. İşverenin olaydan ne zaman haberdar olduğu bu nedenle belgeyle gösterilmelidir. Hastanenin rapor düzenlemesi, işverenin kendi bildirim yükümlülüğünü her durumda yerine getirdiği anlamına gelmez.

Bağımsız çalışan 4/b sigortalılarının bildirim ve geç bildirim sonucu farklıdır. Bu kişilerde kanun, bildirimin yapılmasına kadar geçen süreye ilişkin ödeneğin ödenmemesini düzenler. İşverenin yükümlülüğünü anlatan kuralı bütün sigortalılık statülerine aynen uygulamak yanlış olur. İlk kontrol, kişinin kazanın gerçekleştiği gün hangi statüde olduğudur.

SGK ödemesi ile işverene tahsil neden ayrılır?

4/a kapsamındaki iş kazasında yetkili hekim veya sağlık kurulunun raporuna dayanan geçici iş göremezlik ödeneği her gün için gündeme gelebilir. İşverenin süresinde bildirim yapmadığı durumda, bildirim tarihine kadar geçen sürede sigortalıya ödenen ödenek işverenden tahsil edilir. Bu tahsil, çalışanın işverene karşı açacağı maddi veya manevi tazminat davasından da ayrıdır. SGK’nın kendi ödemesini geri almasıyla çalışanın zarar hesabı tek kalem değildir.

Varsayımsal olarak pazartesi günü işyerinde yaralanan bir çalışan için işverenin bildirimi haftalar sonra yaptığını düşünelim. Çalışanın raporu, kazanın iş bağlantısı ve sigortalılık kaydı doğrulanırsa sırf işverenin gecikmesi nedeniyle “bu günlerin parasını yalnız işverenden iste” sonucuna atlanmamalıdır. Kurumun ödeme dosyası ile geç bildirim nedeniyle işverene yönelttiği tahsil işlemi ayrı incelenir. Örnek, ödeneğin her dosyada mutlaka bağlanacağını söylemez.

Ödeme görünmüyorsa hangi belgeler karşılaştırılır?

Kaza günü, raporun başlangıç ve bitişi, SGK bildirim tarihi ve çalışılmayan günler aynı çizelgede yer almalıdır. Acil servis kaydı, olay tutanağı, işyerindeki görev kaydı ve tanık bilgileri olayın niteliğini açıklayabilir. E-Devlet ödeme ekranında tutar görünmemesi tek başına ret kararı değildir; kayıt veya inceleme eksikliği bulunabilir. Kurumdan dosyanın hangi sebeple sonuçlanmadığının yazılı açıklaması istenebilir.

Özellikle raporun “hastalık” olarak kaydedildiği, ancak olayın iş kazası olduğu ileri sürülen dosyalarda kayıt türü önemlidir. Hastalık ödeneğindeki ilk iki gün kuralı iş kazasına aynı biçimde taşınmamalıdır. Olayın kapsamına ilişkin İş Kazasında İşveren ve SGK Sorumluluğu ile bildirim yükümlülüğünü açıklayan SGK İş Kazasını Kabul Etmezse Ne Yapılır? Ret Gerekçesi, Deliller ve Dava Yolu yazıları bu ayrımın diğer yönlerini ele alır.

İtirazın konusu açık kurulmalı

Başvuruda yalnız “işveren geç bildirdi” denmesi yerine, kazanın iş kazası sayılması, raporun doğru sigorta koluna alınması veya belirli günler için ödenek hesaplanması gibi istenen işlem belirtilmelidir. SGK’nın karar ve hesap dökümü saklanmalıdır. İşverenin bildirim cezası, Kurumun işverene tahsili ve işçinin kendi sosyal sigorta hakkı aynı başvurunun sonucu gibi görülmemelidir. Kişinin statüsü, raporu ve somut Kurum kararı belirlendiğinde hangi hukuki yolun gerektiği daha sağlıklı değerlendirilebilir.

Resmî kaynaklar: Türk Borçlar Kanunu (6098)

Hukuki kaynaklar

• 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu — Adalet Bakanlığı — m.13,18,21
• SGK iş kazası bildirimi ve ödeneği — 4/a ve 4/b bildirim yükümlülüğü; geçici iş göremezlik ödeneği