Patent Yıllık Ücreti Ödenmezse Hak Geri Kazanılır mı?

Patent yıllık ücretinin normal vadede ödenmemesi, hakkın o gün kesin ve telafi edilemez biçimde kaybedildiği anlamına gelmez. Sınai Mülkiyet Kanunu’nun 101. maddesi, altı aylık ek ücretli ödeme dönemi ve bunun da geçirilmesi hâlinde bildirime bağlı telafi imkânı düzenler. Bu yollar aynı başlangıç tarihine bağlı değildir. İlk adım, resmî dosyadaki vade ve bildirim kayıtlarını ayırmaktır.

Ücretin vadesi hangi tarihe göre bulunur?

Patentin koruma süresi başvuru tarihinden itibaren yirmi yıldır ve uzatılamaz. Yıllık ücretler başvuru tarihinden itibaren ikinci yılın sona erdiği tarihte ve devam eden her yıl vadesinde ödenir. Vade, başvuru tarihine karşılık gelen ay ve gündür. Patent belgesinin düzenlendiği gün üzerinden ayrı bir yıllık takvim kurmak yanlış sonuç verebilir.

Başvurunun henüz sonuçlanmamış olması da yıllık ücretin hiç doğmadığını göstermez; kanun patent başvurusu veya patentin korunması için gerekli ücretlerden söz eder. İşletmede hak sahibi değiştiyse, patent devralındıysa veya vekil değiştiyse takvim yeniden başlamaz. Sicildeki numara, başvuru tarihi, önceki ödeme yılları ve işlem makbuzları birlikte kontrol edilmelidir.

Altı aylık ek ödeme dönemi

Normal vadede ödenmeyen yıllık ücret, ek ücretle birlikte vadeyi izleyen altı ay içinde ödenebilir. Bu dönem, şirketin gecikmeyi öğrendiği tarihten başlamaz. Muhasebecinin veya temsilcinin geç haber vermesi resmî süreyi kendiliğinden uzatmaz. Hangi yıl ücretinin ve hangi ek tutarın doğru dosya için yatırıldığı önemlidir.

İşlem ekranının açılması veya banka talimatının verilmesi, ücretin kurum nezdinde tamamlandığını tek başına kanıtlamayabilir. Başvuru/ödeme numarası, tahsilat belgesi ve kurum kaydı eşleştirilir. Güncel ücret tarifesi esas alınır; eski bir yazıdaki rakamla işlem yapılması eksik ödeme riski taşır. Bu metindeki süreler, belirli bir yılın sabit ücret miktarını içermez.

Ek dönem de geçtiyse telafi mümkün mü?

Altı aylık dönemde de ödeme yapılmazsa patent hakkı yıllık ücretin vade tarihi itibarıyla sona erer. Kanun, sona ermeye ilişkin bildirim yapılmasını ve durumun Bültende yayımlanmasını öngörür. Sona erme bildiriminden itibaren iki ay içinde telafi ücreti ödenirse patent hakkı, ödemenin yapıldığı tarih itibarıyla yeniden geçerlilik kazanır.

Buradaki iki ay, ilk vade tarihinden değil sona erme bildiriminin tarihinden hesaplanır. Bildirim belgesi bu nedenle kritik önemdedir. Kanun, bildirimin en geç sona eren vade tarihinden başlayan bir yıllık sürenin bitimine kadar yapılmasını da düzenler. Dosyanın durumu yalnız “aktif” veya “pasif” şeklinde ekrandaki kısa bir ifadeyle değerlendirilmemeli; bildirimin içeriği ve ödeme kaydı görülmelidir.

Yeniden geçerlilik bütün ara dönemi kapatır mı?

101. maddeye göre yeniden geçerlilik, hakkın sona ermesi sonucunda hak kazanmış üçüncü kişilerin kazanılmış haklarını etkilemez. Bu kişilerin hakları ve kapsamı mahkeme tarafından belirlenir. Dolayısıyla sonradan ödeme yapılması, aradaki bütün üçüncü kişi faaliyetlerinin otomatik olarak patent ihlali sayılacağı anlamına gelmez.

Üretime başlayan başka bir işletme bakımından başlangıç tarihi, hazırlıklar ve hangi hukuki duruma güvenildiği incelenir. Patent sahibinin geçmiş dönem için istediği bedelle yeniden geçerlilikten sonraki kullanım talebi ayrılır. Yeni bir patent başvurusu yapmak da eski patentin başvuru tarihini ve önceliğini kendiliğinden geri getirmez.

Dosyada tutulacak kısa takvim

Başvuru tarihi, ilgili yıllık vade, altı aylık ek dönemin sonu, sona erme bildirimi ve telafi ödemesi ayrı satırlara yazılır. Patent numarasını içermeyen genel ödeme dekontu, doğru dosyaya ödeme yapıldığını tek başına göstermeyebilir. Örneğin şirket iki patentin ücretini karıştırdıysa her dosya ayrı denetlenir. Hak kaybı fark edildiğinde temsilciyle yapılan yazışma da saklanır; temsilcinin olası sözleşmesel sorumluluğu kurum önündeki ödeme işleminden ayrı değerlendirilir.

Bağlantılı konular

Marka Yenileme Süresi Kaçırıldı: Hak Tamamen Kaybedilir mi?; Marka Başvurusu Reddedildi: TÜRKPATENT Kararına Nasıl İtiraz Edilir?.

Resmî kaynaklar: Türk Borçlar Kanunu (6098)

Resmî kaynaklar

• 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu — TBMM: m.101.