Adi Ortaklığa Yeni Ortak İçin Herkesin İzni Gerekir mi?

Adi ortaklığa yeni ortak alınması, TBK632 uyarınca bütün ortakların rızasına bağlıdır. Bir ortağın kendi payına üçüncü kişiyi katması veya payını ona devretmesi, üçüncü kişiyi kendiliğinden ortak yapmaz. Bu nedenle “ben payımı devrettim, artık toplantıya o gelecek” açıklaması tek başına ortaklık sıfatı kazandırmaz. Devrin iç ekonomik sonucu ile ortaklığa kabul farklı işlemlerdir.

Kısaca bu yazıda

Aşağıdaki maddeler, yazıda ayrıntılı olarak ele alınan başlıca noktaları özetler. Somut durumunuzda hangi kuralın uygulanacağı, olayın ayrıntılarına ve belgelere göre değişebilir.

• Yeni ortak neden bütün ortakları ilgilendirir: Adi ortaklık ortak amaç, katkı ve güven ilişkisi üzerine kurulur.
• Çoğunluk kararı yeterli olur mu: TBK624 genel olarak ortaklık kararlarını, TBK632 ise yeni ortak alınmasını özel olarak düzenler.
• Payını devreden kişi hemen ortaklıktan çıkar mı: Hayır; üçüncü kişiyle yapılan her anlaşma, mevcut ortağın diğer ortaklarla ilişkisini otomatik olarak sona erdirmez.
• Kabul belgesinde neleri netleştirmeli: Yeni ortağın kimliği, kabul tarihi, katkısı, kazanç ve zarar payı, görevleri ve yönetim yetkisi açıklanmalıdır.
• Rıza yoksa hangi uyuşmazlık doğar: Üçüncü kişi ortak sayılmadığında, kendi anlaşmasına dayanarak devreden kişiye yöneltebileceği talepler gündeme gelebilir.
• Bağlantılı konular: Adi Ortaklık Tasfiyesi: Hesaplaşma Alacağı Nasıl Hesaplanır?; Sözleşmede Müteselsil Borçlu Yazıyor: İmzalayan Her Zaman Kefil mi Sayılır?.

Yeni ortak neden bütün ortakları ilgilendirir?

Adi ortaklık ortak amaç, katkı ve güven ilişkisi üzerine kurulur. Yeni kişi yalnız kâr paylaşımını değil, emek düzenini, yönetimi ve yükümlülükleri de etkileyebilir. Bu yüzden tek ortağın seçimi diğerlerine otomatik olarak dayatılamaz. Şirket payının devrine ilişkin farklı düzenlemeler, adi ortaklığa doğrudan taşınmamalıdır.

Örneğin iki kişi bir işletmeyi birlikte yürütürken biri kendi kazanç payının bir bölümünü yakınına bırakmak isteyebilir. Bu anlaşmanın taraflar arasında ekonomik etkisi olabilir; fakat yakın kişinin diğer ortak karşısında yönetim, oy veya bilgi alma haklarını ortak sıfatıyla kullanması ayrı rıza gerektirir. İşleme verilen isim sonucu tek başına belirlemez.

Çoğunluk kararı yeterli olur mu?

TBK624 genel olarak ortaklık kararlarını, TBK632 ise yeni ortak alınmasını özel olarak düzenler. Sözleşmede bazı işlerin çoğunlukla yapılması yazıyor diye yeni ortak kabulünün de kendiliğinden aynı usule girdiği varsayılmamalıdır. Yeni kişinin kabulü bakımından bütün ortakların rızası açıkça değerlendirilmelidir. Genel yönetim yetkisi ile ortaklık çevresini değiştirme yetkisi farklıdır.

Rızanın gerçekten bulunup bulunmadığı somut açıklama ve davranışlarla incelenir. Bir toplantıya misafir olarak katılmaya izin verilmesi, ortaklığa kabul ile aynı değildir. Başka kişinin para yatırması da ödünç, avans veya ortak adına ödeme olabilir. Para hareketinin hukuki sebebi, kabul iradesiyle birlikte açıklığa kavuşturulmalıdır.

Payını devreden kişi hemen ortaklıktan çıkar mı?

Hayır; üçüncü kişiyle yapılan her anlaşma, mevcut ortağın diğer ortaklarla ilişkisini otomatik olarak sona erdirmez. Çıkma, çıkarılma veya ortaklığın devamına ilişkin düzenlemelerin koşulları ayrıca incelenir. Devir belgesinde “tüm sorumluluk devralana aittir” yazılması, diğer ortaklar ve dış alacaklılar bakımından bütün sonuçları kendiliğinden doğurmaz.

Ortaklığın borçları ve temsil ilişkileri özellikle ayrılmalıdır. Yeni kişinin iç ilişkide kabul edilmesi bile, geçmişteki üçüncü kişi borçlarının her durumda ortadan kalktığını göstermez. Alacaklıya karşı sorumluluk kendi hukuki dayanağıyla belirlenir. Taraflar, ekonomik pay devrini bir borçtan kurtulma işlemi gibi kullanmamalıdır.

Kabul belgesinde neleri netleştirmeli?

Yeni ortağın kimliği, kabul tarihi, katkısı, kazanç ve zarar payı, görevleri ve yönetim yetkisi açıklanmalıdır. Bütün ortakların rızasının hangi kapsamda verildiği anlaşılır olmalıdır. Mevcut ortaklardan birinin ayrılması da planlanıyorsa bunun hesap ve sorumluluk sonuçları ayrı yazılmalıdır. Belirsiz bir “payını aldı” ifadesi bütün bu soruları çözmez.

Katkı taşınmaz veya özel şekle bağlı bir hak içeriyorsa, o varlığın devri için gereken şekil kuralları ayrıca yerine getirilir. Adi ortaklığın kabul anlaşması her malı şekilsiz devretmeye izin vermez. Yeni katılımcının yapacağı ödemeyi de kime ve hangi hukuki sebeple yapacağı belirlenmelidir; kişisel bedel ile ortaklık katkısı karıştırılmamalıdır.

Rıza yoksa hangi uyuşmazlık doğar?

Üçüncü kişi ortak sayılmadığında, kendi anlaşmasına dayanarak devreden kişiye yöneltebileceği talepler gündeme gelebilir. Bunların sonucu, sözleşmenin içeriğine ve ifasına bağlıdır. Diğer ortakların reddi, her olayda üçüncü kişinin bütün parasını onlardan isteyebileceği anlamına gelmez. Kimin hangi taahhüdü verdiği ayrı incelenmelidir.

Hazırlıkta ortaklık sözleşmesi, devir belgesi, kabul yazışmaları, kararlar ve ödeme kayıtları toplanır. Yönetim veya bilgiye erişim talebi ileri sürülecekse önce ortaklık sıfatının dayanağı gösterilmelidir. Uyuşmazlığın merkezi, yalnız payın bedeli değil, yeni kişinin hangi ortakların hangi iradesiyle ortaklık ilişkisine girdiğidir.

Üçüncü kişinin ortaklık yerinde çalışması da tek başına ortak olduğunu göstermez. Çalışan, hizmet sağlayan veya mevcut ortağa yardım eden kişi ile ortaklık sözleşmesinin tarafı olan kişi ayrılmalıdır.

Bağlantılı konular

Adi Ortaklık Tasfiyesi: Hesaplaşma Alacağı Nasıl Hesaplanır?; Sözleşmede Müteselsil Borçlu Yazıyor: İmzalayan Her Zaman Kefil mi Sayılır?.

Resmî kaynaklar: Türk Borçlar Kanunu (6098)

Resmî kaynaklar

• Türk Borçlar Kanunu — Bakanlık nüshası: TBK620,624,632.