Sigorta Şirketi Prim Borcunu Mağdura Ödeyeceği Paradan Kesebilir mi?

Sigorta tazminatı, kural olarak sigortalıya ait prim borcu gerekçesiyle zarar gören üçüncü kişiye yapılacak ödemeden kesilemez. Prim borcunun tazminattan kesilmesi, sorumluluk sigortasında zarar gören üçüncü kişinin alacağı bakımından özel bir sınıra tabidir. Türk Ticaret Kanunu'nun 1480. maddesine göre sigortacı, zarar görene ödeyeceği tazminatı sigorta sözleşmesinden kaynaklanan kendi alacaklarıyla takas edemez. Bu nedenle sigortalının ödemediği primin, mağdura yapılacak ödemeden sırf sigortacının alacağı olduğu gerekçesiyle düşülmesi kabul edilemez. Önce ödemenin kime ve hangi sıfatla yapılacağı belirlenmelidir.

Kısaca bu yazıda

Aşağıdaki maddeler, yazıda ayrıntılı olarak ele alınan başlıca noktaları özetler. Somut durumunuzda hangi kuralın uygulanacağı, olayın ayrıntılarına ve belgelere göre değişebilir.

• Üçüncü kişi ile poliçeyi yaptıran neden ayrılır: Sorumluluk sigortasında poliçeyi yaptıran kişi, belirli olaylardan doğabilecek sorumluluğunu sigortaya konu eder.
• Takas yasağı kapsam dışındaki zararı karşılatır mı: Hayır. Prim alacağının takas edilememesi, sigortacının her talebi sınırsız ödeyeceği anlamına gelmez.
• Kesintinin gerçekten prim olup olmadığı nasıl anlaşılır: Sigortacıdan ödeme hesabının ayrıntısı istenir.
• Örnek ve yazılı başvuru: Varsayımsal olarak işletmenin sorumluluğundaki bir olayda müşterinin eşyası zarar görmüş ve sigortacı kapsam dahilinde belirli bir tazminat hesaplamış olsun.

Üçüncü kişi ile poliçeyi yaptıran neden ayrılır?

Sorumluluk sigortasında poliçeyi yaptıran kişi, belirli olaylardan doğabilecek sorumluluğunu sigortaya konu eder. Zarar gören kişi ise çoğu zaman prim borçlusundan farklıdır. Kanun, sigortacının kendi sözleşme alacağını zarar görenin tazminatından tahsil etmesini engeller. Mağdurun poliçe primini belirlememiş veya ödemeyi üstlenmemiş olması bu ayrımın pratik karşılığıdır. Sigorta şirketinin sigortalıyla hesaplaşması üçüncü kişinin alacağıyla özdeş değildir.

Bu yüzden sigortalının kendi malındaki hasar için istediği ödeme ile karşı tarafın sorumluluk sigortasından istenen tazminat aynı şekilde ele alınamaz. TTK 1431'in prim alacağının tazminattan düşülmesine ilişkin genel düzenlemesi de 1480. maddeyi saklı tutar. Genel mahsup ifadesi gösterilerek zarar gören üçüncü kişiye özgü koruma yok sayılamaz. Başvuru dosyasında sıfatların açık yazılması yanlış hesap yöntemini fark etmeyi kolaylaştırır.

Takas yasağı kapsam dışındaki zararı karşılatır mı?

Hayır. Prim alacağının takas edilememesi, sigortacının her talebi sınırsız ödeyeceği anlamına gelmez. Olayın teminat içinde olması, sorumluluğun kurulması, zarar miktarı ve geçerli limitler ayrıca değerlendirilir. Sigortacının “Ödenmemiş prim düşüyorum” açıklaması ile “Bu zarar poliçede bulunmuyor” veya “Limit aşıldı” açıklaması farklı savunmalardır. Her biri kendi hukuki dayanağıyla incelenmelidir.

Örneğin trafik sigortası limitinin yetmemesi durumunda sigortacıdan talep edilebilecek üst sınır ile diğer sorumluların kalan borcu ayrı araştırılır. Bu sınır, prim alacağını mağdur parasından kesme yetkisi vermez. Sigorta sözleşmesinin yürürlükte olup olmadığına dair bir tartışma varsa bu da takas hesabından farklıdır. Özellikle zorunlu sigortalardaki özel hükümler ayrıca dikkate alınır; tek bir takas maddesiyle bütün teminat uyuşmazlığı çözülmez.

Kesintinin gerçekten prim olup olmadığı nasıl anlaşılır?

Sigortacıdan ödeme hesabının ayrıntısı istenir. Kabul edilen zarar, limit uygulaması, önceden yapılan ödeme, kusur veya diğer nedenlerle azaltılan tutar ve ileri sürülen prim alacağı ayrı gösterilmelidir. Sadece “mahsup” yazan toplu bir satır hangi hukuki işlemin yapıldığını açıklamayabilir. Aynı zarar için daha önce alınmış tazminatın hesaba katılmasıyla sigortalının prim borcunun düşülmesi aynı gerekçeye dayanmaz.

Mağdur, kendisine ait olmayan prim borcunu kabul eder gibi bir beyan imzalamadan önce metni okumalıdır. Belge, ödeme makbuzu yanında bütün alacaklardan vazgeçme veya borç üstlenme ifadeleri içerebilir. Banka hesabına eksik tutar gönderildiyse dekont açıklaması, şirketin hesap cetveli ve başvuru içeriği birlikte saklanır. İtiraz, yalnız toplamın az olduğu söylenerek değil, prim kesintisi satırının neden kabul edilmediği gösterilerek hazırlanır.

Örnek ve yazılı başvuru

Varsayımsal olarak işletmenin sorumluluğundaki bir olayda müşterinin eşyası zarar görmüş ve sigortacı kapsam dahilinde belirli bir tazminat hesaplamış olsun. Sigortacının işletmeye ait ödenmemiş prim taksitini bu tutardan düşmek istemesi halinde müşteri, üçüncü kişi sıfatını ve kesintinin dayanağını açıklatarak 1480. maddeye göre itiraz edebilir. İşletmenin prim borcu ayrı takip edilebilir; bu durum müşterinin parasından tek taraflı tahsil yetkisi doğurmaz.

Başvuruda olay ve poliçe bilgisi, zarar hesabı, eksik ödeme dekontu ve şirketin kesinti açıklaması yer alır. kusursuz yolcunun tazminat talepleri gibi dosyalarda da kişinin hangi sigortalıya göre zarar gören üçüncü kişi olduğu açıklaştırılmalıdır. Sigortacı kesintiyi başka bir nedenle savunuyorsa yeni açıklama ayrıca değerlendirilir. Amaç bütün indirimleri aynı adla reddetmek değil, gerçek prim takasını diğer hesap kalemlerinden ayırmaktır. Bu ayrım doğru muhataba, doğru tutarda bakiye talebi yöneltilmesini sağlar.

Resmî kaynaklar: Türk Ticaret Kanunu (6102)

Sigorta tazminatından prim borcu kesintisi

Zorunlu sorumluluk sigortalarında zarar gören üçüncü kişi, sigorta tazminatı için doğrudan sigortacıya başvurabilir. Sigortalının prim borcu, sigortacı ile sigortalı arasındaki ilişkiden kaynaklanır ve kural olarak zarar görene karşı ileri sürülemez. Sigorta tazminatı ödendikten sonra sigortacı, prim alacağını sigortalıdan ayrıca talep eder. Sigorta tazminatı ödemesinde haksız kesinti yapılmışsa, sigorta tahkim komisyonuna veya mahkemeye başvurulabilir.

Hukuki kaynaklar

• 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu — Ticaret Bakanlığı — m.1480 ve1431/5: zarar görenin tazminatında sözleşme alacaklarıyla takas yasağı