Sigorta Şirketi Teminatı Değiştirmeden Primi Artırırsa Ne Yapılır?

Teminat değişmeden prim artışı, sigortacının sözleşmedeki ayarlama şartına dayanması halinde sigorta ettirene özel fesih hakkı verebilir. TTK 1414'e göre sigorta ettiren, sigortacının artış bildirimini aldığı tarihten itibaren bir ay içinde sözleşmeyi feshedebilir. Bununla birlikte her yeni dönem fiyatı veya her ek prim talebi bu hükme otomatik olarak girmez. Devam eden sözleşme, artışın sebebi ve teminat kapsamı birlikte okunmalıdır.

Artış eski poliçenin içinde mi yapıldı?

İlk ayrım, mevcut sigorta süresi devam ederken yapılan ayarlamayla sonraki dönem için sunulan yeni teklif arasındadır. Poliçenin bitişinden sonra farklı koşullarla yenileme teklif edilmesi, yürürlükteki sözleşmenin ayarlama şartına dayanılarak priminin artırılmasıyla aynı olay değildir. Şirket mesajında yalnız “yeni priminiz” yazması bu ayrımı açıklamaz.

Eski poliçe numarası, sözleşme süresi, prim planı ve artış belgesinin hangi dönemi kapsadığı karşılaştırılmalıdır. Yeni bir teminat eklenmişse veya sigorta kapsamı gerçekten değiştirilmişse bunun primi etkileyip etkilemediği ayrıca belirlenir. Hukuki değerlendirme, toplam fiyatın yükselmesinden önce hangi değişikliğin yapıldığını saptamaya yönelmelidir.

Teminatın aynı kaldığı nasıl anlaşılır?

Sadece poliçenin adı veya sigorta türü karşılaştırılmaz. Teminatlar, limitler, muafiyetler, istisnalar ve sigortalanan menfaatin kapsamı eski ve yeni metinde yan yana okunmalıdır. Aynı ürün adı altında kapsam değişmiş olabilir; tersine belge tasarımının değişmesi teminatın genişlediğini göstermez. Artışın dayandırıldığı ayarlama hükmü de sözleşmede bulunmalıdır.

Varsayımsal olarak yıllık işyeri poliçesinin ortasında, teminat ve limitler değişmeden ayarlama maddesine dayanılarak kalan taksitler artırılmış olsun. Şirket bu artışı sigorta ettirene bildirdiğinde TTK 1414'teki fesih imkânı değerlendirilir. Buna karşılık müşteri ayrıca yeni bir depo için teminat istemiş ve artış bundan doğmuşsa aynı gerekçe otomatik uygulanmaz.

Bir aylık süre hangi kayda göre hesaplanır?

Kanun başlangıcı, sigortacının bildirimini alma tarihine bağlar. Artışın şirket sistemine girildiği günle müşteriye bildirimin ulaştığı gün farklı olabilir. Bu yüzden yalnız zeyilnamenin düzenlenme tarihi üzerinden son gün hesaplanmamalıdır. Bildirimin içeriği, gönderildiği kanal ve alındığını gösteren kayıt saklanmalıdır.

Fesih hakkı kullanılacaksa hangi poliçe ve hangi artış nedeniyle sözleşmenin sona erdirildiği açıkça belirtilmelidir. Sadece “fiyat yüksek, indirim istiyorum” şeklinde pazarlık yürütmekle fesih iradesinin açıklanması aynı değildir. Sigortacının başvuruyu aldığına ilişkin kayıt ve verdiği cevap da korunur. Görüşmeler sürerken bir aylık sürenin kendiliğinden durduğu kabul edilmemelidir.

Ödenmiş primin tamamı mı geri alınır?

TTK 1419, kanunda aksi öngörülmemişse sözleşme sona erdiğinde işlemeyen günlere ait ödenmiş primlerin geri verilmesini düzenler. Bu nedenle sigortanın fiilen taşıdığı önceki döneme ilişkin bütün primlerin otomatik iadesi beklenmemelidir. Sona erme tarihi, ödenen tutarlar ve hangi günlerin işlemediği hesapta açık olmalıdır.

Sigorta ettiren iade dökümünü istediğinde dönem, gün hesabı ve mahsup kalemleri ayrılmalıdır. Vergi veya başka tahsilat kalemlerinin nasıl ele alındığı ayrıca açıklanabilir. Poliçenin sonlandırılmasıyla önceden meydana gelmiş bir hasar talebinin değerlendirilmesi de farklı meselelerdir; hasarın gerçekleştiği andaki teminat koşulları kendi içinde incelenir.

Fesih yerine primi ödememek aynı sonucu doğurmaz

Bir artışa itiraz edildiği için bütün prim ödemelerinin tek taraflı kesilmesi, usulüne uygun fesih açıklamasının yerine geçmez. sigorta primi gecikmesinde teminat ve fesih, prim borcundaki gecikmenin farklı sonuçlarını anlatır. Artışın dayanağı veya fesih konusunda uyuşmazlık varsa, hangi primin tartışmalı olduğu ve sözleşmenin hangi aşamada bulunduğu açık tutulmalıdır.

riskin azalması nedeniyle prim indirimi ise riskin azalmasına bağlı prim indirimi için başka hukuki sebebi ele alır. Risk azalması talebiyle teminat aynı kalırken ayarlama nedeniyle doğan fesih hakkı birleştirilmemelidir. Poliçe, bütün zeyiller, artış bildirimi, alınma kaydı, ödeme çizelgesi ve fesih başvurusu birlikte incelendiğinde, fiyat pazarlığı ile kanuni hakkın kullanılması arasındaki fark belirginleşir. Yeni sigorta yaptırılacaksa teminat başlangıç ve bitişleri ayrıca karşılaştırılarak arada açıklanmamış bir koruma boşluğu bırakılmaması sağlanmalıdır.

Resmî kaynaklar: Türk Ticaret Kanunu (6102)

Hukuki kaynaklar

• 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu — Ticaret Bakanlığı — m.1414, 1416 ve 1419: ayarlama artışında fesih, bildirim ve prim iadesi