Adli kopya, dijital delilin bütünlüğünü korumak için incelemeden önce alınması gereken birebir yedektir; alınmamışsa delilin güvenilirliğine itiraz edilebilir. Telefonun bir bilirkişiye verilmiş olması, inceleme sürecinin bütün kanuni ve teknik koşullarıyla tamamlandığını tek başına göstermez. Telefonun adli kopyası alınmadığı ileri sürülüyorsa önce hangi işlemin yapıldığı belirlenmelidir. Ekran üzerinden bazı mesajların okunması, verinin teknik yöntemle dışa aktarılması ve kapsamlı adli imaj oluşturulması aynı işlem değildir. İtiraz, gerçek inceleme yöntemi üzerinden kurulmalıdır.
Dijital delilde elde edilme usulü ve veri bütünlüğü ayrı önem taşır. Kanuna aykırılık iddiası ile raporda yöntemin yetersiz açıklanması aynı eksiklik değildir. “Kopya yok, dosya biter” şeklinde otomatik bir sonuç kurulamaz. Ancak kanuni güvencelerin yerine getirilmediği iddiası da yalnız bilirkişi görevlendirilmiş olmasıyla önemsiz kabul edilemez.
İnceleme hangi karara dayanıyor?
Elkoyma, arama veya verilerden kopya çıkarma yönünden karar ve tutanaklar incelenmelidir. Telefonun fiziksel olarak teslim edilmesi ile içindeki bütün verilerin incelenmesine ilişkin hukukî yetki farklı konulardır. Kararın kapsamı, cihazın kimliği ve incelenecek veri ile raporda kullanılan veri arasında bağlantı kurulmalıdır. Bir cihazın teslim tutanağı başka cihazın incelemesini açıklamaz.
CMK 134, bilgisayar ve bilgisayar kütüklerinde arama, kopyalama ve elkoyma için özel düzenleme içerir. Bilgisayar özellikli telefonların incelemesinde bu hükmün uygulanması da yargı kararlarında değerlendirilmiştir. Somut işlemde hangi dayanağın kullanıldığı ve koşulların gerçekleşip gerçekleşmediği araştırılır. Sadece telefonun gönüllü verildiği açıklamasıyla bütün usul sorunlarının çözüldüğü varsayılmaz.
Güncellik notu (1 Ekim 2026): Anayasa Mahkemesinin 12 Şubat 2026 tarihli, E.2023/128, K.2026/36 sayılı kararıyla CMK 134 hakkında iptal kararı verilmiş, iptal hükmünün yürürlüğü 25 Şubat 2027 tarihine ertelenmiştir. Aşağıdaki CMK 134 açıklamaları, yazının bu tarihteki yürürlük durumuna ilişkindir. İnceleme ve itirazlarda işlem tarihindeki mevzuat ile varsa yeni düzenlemeler ayrıca kontrol edilmelidir.
Yedek ve kopya hükümleri neyi düzenler?
CMK 134/3, bilgisayar veya bilgisayar kütüklerine elkoyma sırasında sistemdeki bütün verilerin yedeklenmesini düzenler. Dördüncü fıkra, bu yedekten bir kopyanın şüpheliye veya vekiline verilmesini ve tutanağa bağlanmasını öngörür. Beşinci fıkra, elkoymadan verinin tamamı veya bir bölümünün kopyalanmasına ilişkin ayrı düzenleme içerir. İşlem türleri birbirine karıştırılmamalıdır.
Bu hükümler incelenirken gerçekten yedek bulunup bulunmadığı, hangi kayıtla gösterildiği ve kopyanın verilip verilmediği açıklanmalıdır. Raporda “inceleme yapıldı” yazması, yedeğin hangi biçimde alındığını göstermeyebilir. Kopya alınmış ancak dosyada raporu bulunmamış olabilir. İtiraz, belge yokluğu ile işlemin hiç yapılmadığı iddiasını ayırmalıdır.
Teknik bütünlük hangi sorularla araştırılır?
Telefonun marka, model ve ayırt edici bilgileri teslim kayıtlarıyla eşleştirilir. İncelemenin tarihi, kullanılan yöntem ve hangi verilerin elde edilebildiği açıklanmalıdır. Dosyanın bütünlüğünü karşılaştıran teknik değerler ve kayıtlar varsa değerlendirilir. Böyle bir değer, verinin ilk elde edilmesinin hukukî uygunluğunu tek başına kanıtlamaz; yalnız kendi teknik işlevi yönünden anlam taşır.
Telefonun şifreli olması, fiziksel hasar, işletim sistemi veya teknik erişim sınırları inceleme kapsamını etkileyebilir. Her cihazdan bütün silinmiş verilerin kesin kurtarılacağı söylenemez. Teknik sınırlama raporda açıklanmalı; elde edilemeyen veri sanki görülmüş gibi yorumlanmamalıdır. İtirazda varsayılan teknik kapasite yerine gerçek yöntemin sorgulanması gerekir.
Bilirkişi raporuna itiraz nasıl somutlaştırılır?
CMK 67 kapsamında raporun yaptığı işlemleri ve vardığı sonuçları açıklaması gerekir. İnceleme tamamlandığında tarafların itiraz ve yeni inceleme talepleri bakımından usulî imkânları değerlendirilir. Rapora yalnız “katılmıyorum” demek yerine cevapsız kalan teknik sorular gösterilmelidir. Bildirilen süreler ve dosyanın aşaması ayrıca takip edilmelidir.
- İnceleme kararının kapsamıyla rapordaki veri arasındaki fark.
- Cihazın teslim ve mühür kayıtlarında uyumsuzluk.
- Yedek ve kopyanın nasıl alındığının açıklanmaması.
- Verinin tarihi ve kaynağına ilişkin belirsizlik.
- Teknik sınırlamalar nedeniyle kurulamayacak sonuçlar.
- Yeniden inceleme veya ek raporla açıklanabilecek sorular.
Uzman görüşü alınması gerektiğinde kullanılan verinin hukukî yolla elde edilmesi ve mahremiyetin korunması önemlidir. Başkasının telefonu veya hesabına izinsiz müdahale edilerek itiraza delil hazırlanmaz. Mevcut cihaz, dosya ve kopya kayıtları uygun usulle incelemeye sunulabilir. Başvuru, veri değiştirme veya silme talimatı içermez.
Eksiklik delilin sonucunu nasıl etkiler?
Hukuka aykırı elde edilen delile ilişkin değerlendirme ile teknik güvenilirliği tartışılan delilin değerlendirmesi ayrılmalıdır. CMK 217 kapsamında hukuka uygunluk ve delillerin tartışılması önemlidir. Hangi güvencenin ihlal edildiği, delilin nasıl kullanıldığı ve savunma imkânlarının etkilenip etkilenmediği açıklanmalıdır. Bütün dosyanın sonucu yalnız bir teknik kelime üzerinden garanti edilemez.
Farazi örnekte rapor bazı mesajları aktarmış ancak bunların hangi cihazdan ve hangi yöntemle elde edildiğini açıklamamıştır. Teslim kaydı ile teknik işlem raporu karşılaştırılarak ek açıklama istenebilir. Kopyanın varlığı doğrulanırsa mesele yeniden farklılaşır. Dosya görülmeden “hiç imaj alınmamış” iddiasını kesin kabul etmek, itirazın yanlış kurulmasına yol açabilir.
Bilirkişi görevlendirilmesi bütün eksiklikleri giderir mi?
Hayır. İncelemenin dayanağı, usulü ve yönteminin ayrıca değerlendirilmesi gerekir. Bilirkişi ataması tek başına her işlemi hukuka uygun yapmaz.
Kopya yoksa otomatik beraat gerekir mi?
Böyle genel bir sonuç kurulamaz. Eksikliğin niteliği, uygulanacak hüküm, delilin kullanımı ve diğer koşullar birlikte değerlendirilir.
Hash değeri delilin hukuka uygun olduğunu kanıtlar mı?
Tek başına kanıtlamaz. Bütünlüğün teknik kontrolü ile elde edilmenin hukukî uygunluğu farklı değerlendirmelerdir.
Raporda yedek yazmıyorsa işlem hiç yapılmamış sayılır mı?
Kesin olarak sayılmaz. İşlem kayıtları araştırılmalıdır. Raporda açıklama eksikliği ile işlemin gerçekte yapılmaması birbirinden ayrılır.
İlgili hukuki bilgiler
Telefon İncelemesi, İmaj Alma ve Dijital Delillerin Hukuka Uygunluğu
İfade Öncesi Telefona El Konuldu: Tutanak, Dijital Kopya ve İade Nasıl Denetlenir?
Adli kopya alınmadan yapılan incelemeye itiraz
Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 134. maddesi, bilgisayar ve kayıt ortamlarında arama yapılırken sistemin tamamının yedeğinin alınmasını öngörür. Adli kopya alınmadan doğrudan cihaz üzerinde yapılan inceleme, verilerin değişmiş olabileceği şüphesini doğurur. Savunma, adli kopya ve özet değerlerinin dosyaya sunulmasını talep edebilir. Adli kopya ile ilgili itirazların bilirkişi raporu tebliğ edildikten sonra süresi içinde ve gerekçeli olarak yapılması gerekir.
Resmî kaynaklar
- 5271 Ceza Muhakemesi Kanunu - Adalet UYAP güncel metin: CMK 134 arama, kopyalama ve elkoyma ile CMK 217 delilin hukukî değerlendirmesi
- Adalet Bakanlığı: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu metni: CMK 134/3-5 yedek ve kopya, CMK 67 bilirkişi raporuna itiraz
- Anayasa Mahkemesi: Ercan Demirbaş kararı ve telefon incelemesinin kanuni dayanağı: Telefon incelemesinde CMK 123 ve 134 dayanağının değerlendirilmesi
- Ankara Barosu: AYM CMK134 iptal kararı ve25Şubat2027 yürürlük duyurusu: CMK134 hakkındaki AYM iptal kararı ve ertelenen yürürlük tarihi
- Anayasa Mahkemesi E.2023/128,K.2026/36 kararı: CMK134 hakkında norm denetimi iptal kararı
Dosyanızın değerlendirilmesi
Av. Emirhan Keskin’in ofisi Mersin’dedir. Türkiye’nin farklı şehirlerindeki uyuşmazlıklarda belgeler üzerinden uzaktan ön değerlendirme yapılabilir. Başvuru yolu, yetkili merci ve temsil kapsamı somut dosyaya göre belirlenir. Belgelerinizi tarih sırasıyla hazırlayıp iletişim sayfasından randevu ve dosya değerlendirmesi bilgisine ulaşabilirsiniz.
Resmî kaynaklar: Türk Borçlar Kanunu (6098)