Hukuk Duruşmasında Telefonla Ses veya Görüntü Kaydı Alınabilir mi?

Duruşma kaydı, mahkemenin izni olmadan taraflarca ses veya görüntü olarak alınamaz; izinsiz kayıt hukuki ve cezai sorumluluk doğurabilir. Hukuk duruşmasında telefonla ses veya görüntü kaydı almak yasaktır. HMK 153, duruşma sırasında fotoğraf çekilmesini ve herhangi bir biçimde ses veya görüntü kaydı yapılmasını yasaklar. Duruşmanın açık olması, izleyicinin veya tarafın kendi cihazıyla kayda başlayabileceği anlamına gelmez. Mahkemenin yargılamanın zorunlu kıldığı hallerde resmî kayıt yapabilmesi ise ayrı ve sınırlı bir düzenlemedir.

Kısaca bu yazıda

Aşağıdaki maddeler, yazıda ayrıntılı olarak ele alınan başlıca noktaları özetler. Somut durumunuzda hangi kuralın uygulanacağı, olayın ayrıntılarına ve belgelere göre değişebilir.

• Taraf olmak kişisel kayıt izni verir mi: Davacı, davalı, tanık veya izleyici sıfatıyla salonda bulunmak yasağı kendiliğinden kaldırmaz.
• Mahkemenin kayıt yapması hangi koşula bağlı: HMK 153, yargılamanın zorunlu kıldığı hallerde mahkemece çekim veya kayıt yapılabileceğini belirtir.
• Resmî kayıt sosyal medyada yayımlanabilir mi: Kanun, mahkemece alınan kayıtların ve kişilik haklarını ilgilendiren konuları içeren dosya belgeleriyle tutanakların yayımlanmasını ayrıca sınırlar.
• Sözüm tutanağa yanlış geçtiyse ne yapılır: Duruşma anlatımlarının kayda geçirilmesi için temel yol, HMK 154 ve devamındaki tutanak düzenidir.
• Yasağa aykırılığın sonucu yalnız telefonun kapatılması mı: HMK 153, duruşma düzenine ilişkin 151.

Taraf olmak kişisel kayıt izni verir mi?

Davacı, davalı, tanık veya izleyici sıfatıyla salonda bulunmak yasağı kendiliğinden kaldırmaz. Amaç yalnız sosyal medyada paylaşımı önlemek değildir; kayıt yapılmasının kendisi de düzenlenmiştir. Telefonun masa üzerinde bulunmasıyla kayıt işlevinin açılması farklı davranışlardır. Gizli kayıt ile açıkça çekim yapmak arasında yasağın kapsamını ortadan kaldıran bir ayrım kurulamaz.

Tarafın “söylediklerim unutulmasın” veya “avukatıma dinleteceğim” düşüncesi anlaşılabilir olsa da kanuni usulün yerini almaz. Böyle bir ihtiyaç duruşma tutanağı ve mahkemeye sunulan talepler üzerinden karşılanmalıdır. Herkesin konuşmayı duyabildiği bir ortamın bulunması, bu konuşmanın özel cihazla çoğaltılmasını serbest bırakmaz. Duruşma açıklığı ve kayıt yetkisi farklı kavramlardır.

Mahkemenin kayıt yapması hangi koşula bağlı?

HMK 153, yargılamanın zorunlu kıldığı hallerde mahkemece çekim veya kayıt yapılabileceğini belirtir. Kayıt dava dosyasında saklı kalmalıdır. Bu istisna, salondaki herkesin eşzamanlı kişisel kayıt alabileceği genel bir izin değildir. Resmî teknik kayıt ile tarafın telefonuna aldığı dosyanın niteliği aynı kabul edilemez.

Mahkemeden kayıt ihtiyacının değerlendirilmesi isteniyorsa bunun yargılama bakımından gerekçesi açıklanabilir. Talebin kabulü zorunlu değildir. Mahkemenin verdiği karar ve kaydın dosyadaki durumu incelenmelidir. “Bir taraf izin verdi” açıklaması, kanunun mahkemeye bağladığı usulü otomatik olarak tamamlamaz. Kayıt hakkında karar alınmadan cihazı çalıştırmak doğru yöntem değildir.

Resmî kayıt sosyal medyada yayımlanabilir mi?

Kanun, mahkemece alınan kayıtların ve kişilik haklarını ilgilendiren konuları içeren dosya belgeleriyle tutanakların yayımlanmasını ayrıca sınırlar. Mahkemenin ve ilgili kişilerin açık izni bulunmadan bunlar hiçbir yerde yayımlanamaz. Bir dosya örneğine erişebilmek, o örneğin herkese açık platformda paylaşılabilmesiyle aynı yetki değildir.

İzin verilmiş olduğu düşünülüyorsa kapsamı da önemlidir. Belirli bir işlem için verilen izin, bütün duruşma kaydının sınırsız yayınına dönüşmez. Dosyada başka kişilerin özel bilgileri bulunabilir. Yalnız isimleri kapatmak, her durumda diğer yasal koşulları karşılamış sayılmaz. Paylaşımın hukuki niteliği ve izin kayıtları somut olarak incelenmelidir.

Sözüm tutanağa yanlış geçtiyse ne yapılır?

Duruşma anlatımlarının kayda geçirilmesi için temel yol, HMK 154 ve devamındaki tutanak düzenidir. Beyanın eksik veya yanlış geçtiği düşünülüyorsa ilgili kısmın açıklığa kavuşturulması istenir. Hangi sözün hangi biçimde söylendiği ve tutanakta nasıl yer aldığı belirtilmelidir. Yasak özel kayıt almak, tutanağın doğru tutulmasını isteme hakkının yerine geçirilmemelidir.

hukuk davasında duruşma tutanağına itiraz konusundaki belgeler, olayın tarihini ve uyuşmazlık konusu ifadeyi göstermelidir. Gerekçesiz “tutanak yanlış” açıklaması yerine somut satır veya beyan belirtilir. Duruşmada verilen kararlar ve sonradan tebliğ edilen belgeler de ayrı saklanır. Kayda ulaşma ve örnek alma taleplerinin dosya usulüne uygun yürütülmesi gerekir.

Yasağa aykırılığın sonucu yalnız telefonun kapatılması mı?

HMK 153, duruşma düzenine ilişkin 151. maddeye ve ayrıca Türk Ceza Kanunu'nun 286. maddesine atıf yapar. Bu nedenle davranışın yalnız cihazın kapattırılmasıyla sınırlı sonuç doğuracağı varsayılamaz. Somut eylem ve koşullar ayrı değerlendirilir. Ceza sorumluluğu konusunda dosya görülmeden otomatik bir hüküm veya ceza miktarı ileri sürülmemelidir.

Örneğin açık bir alacak duruşmasında kendi beyanını telefona kaydetmek isteyen taraf, karşı tarafın sessizliğini izin sayamaz. Mahkemenin usulünü izlemeli ve gerekli tutanak talebini açıklamalıdır. Duruşma dışındaki gizli ses ve görüntü kaydı sorunları farklı koşullara bağlıdır; başka bir olay için anlatılan istisnalar mahkeme salonuna doğrudan taşınamaz. Her kaydın yeri, amacı ve kanuni rejimi birlikte belirlenmelidir. Dosya numarası ve ilgili duruşmanın tarihi, resmî kayıt talebinde doğru gösterilmelidir.

Resmî kaynaklar: Türk Ceza Kanunu (5237)

Duruşma kaydı alınması yasağı

Yargı mevzuatı ve uygulaması, duruşmaların mahkemenin izni olmadan ses veya görüntü olarak kaydedilmesine ve yayımlanmasına izin vermez. Duruşma kaydı ancak kanunun izin verdiği hâllerde ve mahkemenin kararıyla, örneğin SEGBİS gibi resmî sistemlerle alınabilir. İzinsiz duruşma kaydı yapan kişi hakkında idari ve cezai yaptırımlar uygulanabilir. Tarafların ihtiyaç duyduğu bilgiler için duruşma tutanağının örneği talep edilebilir.

Hukuki kaynaklar

• 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu: m.151,153–154; kayıt yasağı, resmî kayıt, yayın ve tutanak.