Taksitli Alışverişi Erken Ödersem İndirim Olur mu?

Satıcının yaptığı taksitli satışta tüketici toplam borcu veya vadesi gelmemiş bir ya da birden fazla taksiti erken ödeyebilir. Satıcı yahut sağlayıcı faiz veya komisyon alıyorsa, erken ödenen miktara göre gerekli faiz ve komisyon indirimini yapmak zorundadır. Bu hak 6502 sayılı Kanun’un 20. maddesinde düzenlenir. Ancak her erken ödemede ürünün ana fiyatından sabit yüzdeli indirim yapılacağı anlamına gelmez.

Ödeme kime yapılacak?

Önce finansmanı kimin sağladığı belirlenmelidir. Mağazanın kendi alacağını aylara bölmesi ile bankanın alışveriş için kredi kullandırması farklıdır. Satış yerinde imzalanmış olsa bile alacaklı bir finansman kuruluşu olabilir. Sözleşmedeki alacaklı, ödeme planı ve tahsilat hesabı kontrol edilmeden doğru erken ödeme rejimi seçilemez.

Kredi kartı ekstresindeki taksitleri kapatmak da mağazaya doğrudan taksit borcu ödemekle aynı işlem değildir. Bu yazı, tüketici ile satıcı veya sağlayıcı arasındaki taksitle satış borcunu ele almaktadır. Finansman kredisi varsa o sözleşmeye ait erken ödeme hükümleri incelenir. Konut kredisindeki erken ödeme tazminatı mağaza alışverişine doğrudan taşınamaz.

Faizsiz taksitte indirim zorunlu mu?

Kanundaki indirim yükümlülüğü, satıcının faiz veya komisyon aldığı durumlara bağlanmıştır. Gerçekten faiz ve komisyon içermeyen bir borçta sırf daha erken ödeme yapılması, kendiliğinden yeni bir ürün fiyatı yaratmaz. Tarafların ayrıca indirimde anlaşması mümkündür. Ancak maliyetin başka adla gizlenmiş olup olmadığı da hesap üzerinden incelenmelidir.

Peşin fiyat, taksitli toplam fiyat, uygulanan faiz ve varsa komisyon ayrı ayrı görülmelidir. Yalnız reklamda “faizsiz” yazması bütün belgelerin incelenmesini gereksiz kılmaz. Ödeme tablosundaki farkın neye dayandığı satıcıdan sorulabilir. Aksine taksitli fiyatın daha yüksek olduğu her olayda, bütün farkın otomatik ve aynı oranla geri verileceği de söylenemez.

Bir taksit erken ödenirse hak doğar mı?

Evet, düzenleme yalnız tüm borcun kapanmasına özgü değildir. Henüz vadesi gelmemiş bir veya birden fazla taksitin erken ödenmesinde de ilgili indirim gündeme gelir. Hangi taksitin hangi tarihte kapatıldığı açık olmalıdır. Para hesabın genel bakiyesine yatırılıp erken ödeme talebi belirtilmezse, bunun hangi borca mahsup edildiği tartışılabilir.

Örneğin gelecek üç aya ait taksitler bugün ödenecekse satıcıdan ödeme günü esas alınarak hesap istenmelidir. Henüz doğmamış finansman maliyetinin hangi bölümünün düşüldüğü görülebilmelidir. Ödenmemiş eski taksit, gecikme iddiası ve gelecekteki taksitler aynı çizelgede karıştırılmamalıdır. Erken ödeme, geçmişte doğduğu ileri sürülen her borç kalemini kendiliğinden silmez.

Hesap nasıl belgelenir?

Satıcıya yazılı olarak erken ödeme tarihi ve kapatılacak taksitler bildirilip indirimli hesap talep edilebilir. İlk sözleşme ve ödeme planıyla yeni hesabın karşılaştırılması gerekir. Yalnız sözlü söylenen toplam üzerinden ödeme yapmak yerine ana borç, faiz, komisyon, indirim ve kalan bakiye ayrımını gösteren döküm alınmalıdır.

• Satış sözleşmesi ve ilk taksit tablosu.
• Peşin fiyat ile toplam taksitli bedel bilgisi.
• Daha önce yapılan ödemelerin makbuzları.
• Erken kapatılacak taksitlerin vadeleri.
• Satıcının indirim hesabı ve ödeme dekontu.

Temsilen tahsilat yapan mağaza çalışanına ödeme yapılacaksa yetkili tahsil kanalı kullanılmalıdır. Dekont açıklamasına sözleşme veya müşteri numarası ile erken ödeme bilgisi eklenmesi yararlıdır. Tüm borç kapandıysa bakiyenin sıfırlandığını gösteren belge alınmalıdır.

Senetler ve kalan taksitler ne olacak?

Borç için senet düzenlenmişse ödenen borca bağlı senetlerin durumu ayrıca takip edilmelidir. Tahsilatın sisteme işlendiği sözüyle yetinmek, senedin başka elde ileri sürülmesi ihtimaline karşı yeterli belge sağlamayabilir. Senet iadesi veya ödemenin senetle bağlantısını gösteren kayıtlar korunmalıdır. Kısmi kapamada kalan ödeme planı açıkça belirlenmelidir.

İndirim yapılmazsa talebin miktarı ve delilleriyle tüketici başvuru yolu değerlendirilebilir. Erken ödeme hakkı ile gecikme nedeniyle tüm borcun istenmesi farklı kurallara tabidir. Satıcıya ait hesap dökümü bulunmadan yalnız tahmini bir yüzdeyle uyuşmazlık tutarı belirlenmemelidir.

Hukuki kaynaklar

• 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun — m.4/5,17 ve20.
• Ticaret Bakanlığı Tüketici Soruları Rehberi — satıcının taksitlendirmesi ile finansman kredisi ayrımı.