Hasta Kendisine Bakan Personelin Adını Öğrenebilir mi?

Hasta, kendisine sağlık hizmeti verecek veya vermekte olan hekimlerin ve diğer personelin kimlikleri, görevleri ve unvanları hakkında bilgi isteyebilir. Hasta Hakları Yönetmeliği'nin 9. maddesi bu hakkı açıkça tanır. Bunun için önce bir hata veya zarar yaşanması gerekmez. Ancak mesleki kimliği öğrenme hakkı, personelin özel telefonuna, ev adresine veya özel hayatına ilişkin bütün bilgilere erişme yetkisi vermez.

Kısaca bu yazıda

Aşağıdaki maddeler, yazıda ayrıntılı olarak ele alınan başlıca noktaları özetler. Somut durumunuzda hangi kuralın uygulanacağı, olayın ayrıntılarına ve belgelere göre değişebilir.

• Hangi personelin bilgisi istenebilir: Hak, hastaya hizmet verecek veya vermekte olan kişilerle ilgilidir.
• İşlemi kimin yapacağı önceden öğrenilebilir mi: Yönetmelik, yalnız gerçekleşmiş hizmeti değil, hizmet verecek personeli de kapsar.
• Personeli seçme hakkının sınırı: Kimliği öğrenebilmekle, her koşulda istenen kişinin hemen hizmet vermesini talep etmek farklıdır.
• KVKK gerekçesiyle isim tamamen gizlenebilir mi: Kişisel verilerin korunması, yönetmelikle tanınan mesleki kimlik bilgisini öğrenme hakkının bütünüyle yok sayılması için genel bir gerekçe değildir.
• Yazılı başvuru nasıl somutlaştırılır: Talep hasta hakları birimine veya kurumun ilgili başvuru kanalına iletilebilir.

Hangi personelin bilgisi istenebilir?

Hak, hastaya hizmet verecek veya vermekte olan kişilerle ilgilidir. Muayeneyi yapan hekimin kimliği, işlemi uygulayan kişinin görevi ve unvanı, bakım sürecindeki sorumlulukların anlaşılması bakımından önemlidir. Hastane içindeki bütün çalışanların kişisel dosyalarının istenmesiyle aynı kapsamda değildir. Talebin ilgili sağlık hizmetiyle bağlantısı açık tutulmalıdır.

Hastanın karşısındaki kişinin hekim, hemşire, tekniker veya başka görevde olduğunu bilmesi, sorusunu doğru kişiye yöneltmesini sağlar. Üniforma veya hitap biçimi her zaman gerçek görevi açıklamaz. Bu nedenle kişi, “işlemimi yapanın adı ve görevi nedir?” diye doğrudan bilgi isteyebilir. Böyle bir soru tek başına çalışanı suçlama anlamına gelmez.

İşlemi kimin yapacağı önceden öğrenilebilir mi?

Yönetmelik, yalnız gerçekleşmiş hizmeti değil, hizmet verecek personeli de kapsar. Ayrıca 15. maddede tıbbi müdahalenin kim tarafından, nerede ve nasıl yapılacağına ilişkin bilgilendirme düzenlenir. Planlanan işlemde görev paylaşımının anlaşılması, hastanın rıza sürecini destekler. Ekip içinde farklı kişilerin farklı işlemleri yapması açıklanabilir olmalıdır.

Kararlaştırılan cerrah yerine başka hekimin ameliyata girmesi, personeli tanıma hakkıyla bağlantılı fakat daha özel bir sorundur. Bilgi alma hakkı, her değişikliğin mutlaka hukuka aykırı olduğu sonucunu doğurmaz. Değişikliğin nedeni, sözleşme, bilgilendirme ve tıbbi koşullar birlikte incelenir.

Personeli seçme hakkının sınırı

Kimliği öğrenebilmekle, her koşulda istenen kişinin hemen hizmet vermesini talep etmek farklıdır. Yönetmelik personeli seçme, hekimi değiştirme ve konsültasyon isteme haklarını ilgili usullere bağlar. Kurumun hizmet düzeni ve ilgili mevzuat dikkate alınır. Acil müdahale ihtiyacında yalnız belirli hekimin beklenmesi sağlık bakımından ayrıca değerlendirilir.

İkinci hekim görüşü alma hakkı da hastanın bilgiye dayalı karar vermesine yardımcı olur. Ancak başka görüş istemek, mevcut tedavinin neden yapıldığını açıklama yükümlülüğünü kaldırmaz. Hasta, hizmetin kim tarafından verildiğiyle hangi tıbbi gerekçeye dayandığını birbirini tamamlayan sorular olarak yöneltebilir.

KVKK gerekçesiyle isim tamamen gizlenebilir mi?

Kişisel verilerin korunması, yönetmelikle tanınan mesleki kimlik bilgisini öğrenme hakkının bütünüyle yok sayılması için genel bir gerekçe değildir. Bilgi verilmesi görev ve hizmet ilişkisiyle sınırlı tutulur. Personelin doğum tarihi, ailesi veya özel iletişim bilgisi gibi ilgisiz alanlar bu kapsamda değildir. Kimliği açıklamakla özlük dosyasının tamamını paylaşmak aynı işlem değildir.

Özel bir kanuni güvenlik veya gizlilik hükmünün uygulandığı durum varsa bunun dayanağı ayrıca değerlendirilmelidir. Sadece soyut biçimde “isim veremeyiz” demek, hastanın talebini açıklamaz. Öte yandan alınan mesleki bilgilerin tehdit, taciz veya hedef gösterme amacıyla kullanılması hak arama kapsamında görülemez. Başvuru sağlık hizmetinin değerlendirilmesine odaklanmalıdır.

Yazılı başvuru nasıl somutlaştırılır?

• Hastanın adı, başvuru tarihi ve ilgili klinik belirtilir.
• Bilgi istenen muayene, işlem veya vardiya açıklanır.
• Personelin kimliği, görevi ve unvanı ayrı ayrı istenir.
• Verilen yanıt veya ret gerekçesi kayda alınır.

Talep hasta hakları birimine veya kurumun ilgili başvuru kanalına iletilebilir. İsim bilinmiyorsa işlemin tarih ve saatini belirtmek, personelin belirlenmesine yardımcı olur. Birden fazla çalışanın görev aldığı süreçlerde yalnız bir isme yönelmek yerine ilgili aşama açıklaştırılmalıdır. Şikâyet yapılacaksa kişinin adı kadar, hangi davranışın neden sorun oluşturduğu da anlatılmalıdır. Başvurunun alındığına ilişkin belge ve yazılı yanıt saklanır; bilgi eksik kalırsa tamamlanması somut olarak istenir.

Varsayımsal örnek: Hasta, görüntüleme öncesi yapılan işlemi kimin uyguladığını bilmek istesin. Kuruma tarih, saat ve birim bilgisiyle başvurup adı, görevi ve unvanı sorabilir. Personelin özel telefonunu istemesi ise bu hakkın zorunlu bir parçası değildir.

Resmî kaynaklar: Türk Borçlar Kanunu (6098)

Hukuki kaynaklar

• Hasta Hakları Yönetmeliği — m.9,15,18,21,42/A.