Klima Dış Ünitesi Komşuyu Rahatsız Ediyorsa Sökülmesi İstenebilir mi?

Komşunun klima dış ünitesi, her duyulan ses nedeniyle söktürülemez. Ancak yerel koşullara göre katlanılabilir sınırı aşan gürültü, titreşim, sıcak hava veya su akıntısı oluşturuyorsa rahatsızlığın giderilmesi istenebilir. Ünitenin ortak dış cepheye izinsiz yerleştirilmiş olması da ayrıca değerlendirilir. Gürültünün giderilmesi ile ortak alandaki hukuka aykırı montajın kaldırılması iki farklı hukuki gerekçedir.

En sık görülen uyuşmazlıklardan biri, alt kattaki işyerinin dış ünitesinin üst kat yatak odasının altına sabitlenmesidir. Cihaz gündüz kabul edilebilir çalışırken gece kompresör devreye girdiğinde duvarda titreşim yaratabilir. Cihazın satış belgesinde yazan ses seviyesi, monte edildiği yapıdaki gerçek etkiyi tek başına göstermez. Montaj noktası, bağlantı elemanları, bakım durumu ve çalışma saatleri birlikte araştırılır.

Ortak dış cepheye klima monte etmek için izin gerekir mi?

Dış cephe, balkonun içindeki her yüzey veya bağımsız bölüme aitmiş gibi görünen duvar otomatik olarak kişisel mülkiyet alanı sayılmaz. Onaylı proje ve yönetim planı incelenerek montaj yeri belirlenir. Kat Mülkiyeti Kanunu'nun 19. maddesi bir malikin ortak yerde yapacağı tesisler için bütün kat maliklerinin beşte dördünün yazılı rızasını arar. Projede bu tür cihazlar için ayrılmış alan bulunması ve ortak tesisin niteliği ayrıca değerlendirilir.

Yöneticiye sözlü olarak haber verilmesi, diğer dairelerde de klima olması veya montaj şirketinin “buraya koyuyoruz” demesi gereken rızanın yerini tutmaz. Bununla birlikte her klima dosyası sırf fotoğrafa bakılarak aynı sonucu vermez. Ünitenin ortak yerde bulunup bulunmadığı, projeye uygunluğu ve geçerli yazılı rızanın kapsamı açıklığa kavuşturulmalıdır.

Malikler montajı kabul etmiş olsa bile rahatsızlık verme yetkisi doğmaz. Rıza, ünitenin belirli bir yere kurulmasına ilişkin olabilir; sonradan kapasitesi artırılan, yönü değiştirilmiş veya bakım yapılmadığı için sarsıntı yaratan cihazın bütün etkilerini peşinen kapsadığı varsayılamaz.

Gürültü ve titreşim hangi kurallara göre değerlendirilir?

Türk Medenî Kanunu'nun 737. maddesi, taşınmazın durumuna, niteliğine ve yerel âdete göre hoş görülebilecek dereceyi aşan gürültü ve sarsıntıyı yasaklar. Aynı apartmanda KMK 18'in birbirini rahatsız etmeme yükümlülüğü de uygulanır. Konutun bulunduğu bölge, ünitenin kullanım biçimi ve somut etki belirleyicidir.

Sadece “cihaz yeni ve standartlara uygun” savunması yeterli değildir. Yeni bir cihaz, yanlış duvar bağlantısı nedeniyle yapısal titreşim oluşturabilir. Tersine yıllardır aynı yerde çalışan bir cihazın görülmesi, taşkınlığın kanıtlandığı anlamına gelmez. Dava, marka tartışmasından çok gerçek kullanım ve gerçek etki üzerinde kurulmalıdır.

Gündüz ve gece farkı önemlidir. İşyerinin kapanmasından sonra çalışan cihaz, penceresi açık yatak odası, merkezi sistem ile bireysel sistem ve çok sayıda ünitenin birlikte çalışması aynı şartlarda ölçülemez. Ölçümün cihazın uyuşmazlığa yol açan gerçek çalışma durumunda yapılması istenmelidir.

Mahkeme mutlaka söküm kararı mı verir?

Gürültü sorununun teknik bir önlemle giderilip giderilemeyeceği araştırılır. Titreşim takozu, uygun kaide, ünitenin yerinin değiştirilmesi, çalışma saatlerinin düzenlenmesi veya bakım gibi önlemler bazı olaylarda yeterli olabilir. Önlem hem rahatsızlığı gidermeli hem de cihazın güvenli çalışmasını sağlamalıdır. Hava akışını kesecek biçimde kapatma veya yangın riski yaratacak yalıtım çözüm olarak kabul edilmemelidir.

Ortak yerdeki izinsiz tesis ve projeye aykırılık ayrıca saptanmışsa eski hâle getirme talebi gündeme gelir. Başka bir ifadeyle sesin azaltılması, montaj yerinin hukuka uygun olduğu konusunda verilmiş bir karar değildir. Talep dilekçesinde hangi gerekçeyle hangi sonucun istendiği açıkça ayrılmalıdır.

Delil nasıl toplanmalı?

Önce cihazın konumu ve şikâyetin düzeni belgelenir. Kendi bağımsız bölümünüzden görülen ünitenin fotoğrafı, çalışma saatlerini gösteren tarihli kayıt çizelgesi, yönetime yazılan bildirim ve verilen cevaplar yararlıdır. Komşunun evine izinsiz girilmesi, konuşmaların gizlice kaydedilmesi veya özel yaşamının görüntülenmesi hukuka uygun delil oluşturmaz.

Telefonun ses ölçüm uygulaması bir başlangıç göstergesi olabilir; kalibre edilmiş cihazla uzman ölçümünün yerini tutmaz. Ses dosyası tek başına sesin gerçek şiddetini veya binadaki titreşimin kaynağını belirleyemeyebilir. Birkaç cihazın bulunduğu binada hangi ünitenin çalıştığı da ayırt edilmelidir.

• Tapu kaydı, yönetim planı ve ilgili cepheyi gösteren onaylı proje.
• Montaj için verildiği ileri sürülen yazılı rızalar ve kurul kararı.
• Cihazın yeri, kaidesi, gider borusu ve bağlantılarını gösteren fotoğraflar.
• Çalışma saatleri, rahatsızlığın sıklığı ve daha önceki başvuru belgeleri.
• Bakım, montaj ve teknik servis raporları; varsa idari denetim veya ölçüm tutanağı.

Cihazın sökülmesi veya yerinin değiştirilmesi nedeniyle mevcut durumun kaybolması bekleniyorsa HMK 400 ve devamı kapsamında delil tespiti değerlendirilebilir. Tespitte inceleme soruları önemlidir: hangi cihaz, hangi saatlerde, hangi bağımsız bölümü ve hangi teknik yolla etkiliyor? Yalnız “ses var mı” sorusu sorunun tamamını karşılamaz.

Yönetici, belediye ve dava yolu

Yöneticiden yönetim planına ve ortak alan kullanımına uygun davranılmasının sağlanması istenebilir. İlgili idareye gürültü veya ruhsat yönünden yapılan başvuru ise kamu denetimiyle ilgilidir. İdari başvuru özel hukuk davasının yerine geçmez ve komşunun cihazını kişisel müdahaleyle sökme yetkisi vermez.

Aynı kat mülkiyeti düzenindeki rahatsızlık ve ortak alan uyuşmazlığı için binanın bulunduğu yerdeki sulh hukuk mahkemesi görevli olur. Farklı parsellerde bulunan komşu taşınmazlar arasındaki TMK temelli müdahalenin önlenmesi talebi genel olarak asliye hukuk mahkemesinde ele alınır. Talebin yalnız tazminat olması veya farklı sözleşme ilişkileri bulunması, görev ve taraf incelemesini değiştirebilir.

Kat mülkiyeti ve komşu hakkı uyuşmazlıklarında 6325 sayılı Kanun m.18/B gereğince dava öncesi arabuluculuk gerekir. Geçici koruma ve delil tespiti ihtiyacı ayrıca incelenebilir. Dava, komşunun cihazı işletmesiyle malikin ortak cepheye müdahalesini birbirinden ayırarak doğru kişilere yöneltilmelidir.

Süre konusunda nelere dikkat edilmeli?

Devam eden müdahalenin kaldırılması ile geçmiş zararın para olarak istenmesi farklıdır. Zararın kaynağı haksız fiilse TBK 72'deki öğrenmeye bağlı iki yıllık ve fiile bağlı on yıllık zamanaşımı ile varsa daha uzun ceza zamanaşımı değerlendirilir. Kurulun montaja izin veren kararının iptali isteniyorsa KMK 33'teki bir aylık ve altı aylık süreler ayrıca devreye girer. Süre hesabı, yalnız cihazın ilk takıldığı tarih esas alınarak yapılmamalıdır.

Teknik incelemede hangi sorular sorulmalıdır?

Bir klima uyuşmazlığında yalnız cihazın desibel değerinin sorulması incelemeyi daraltabilir. Sesin havadan mı, montaj duvarından mı veya metal bir taşıyıcıdan mı iletildiği önemlidir. Uzman, ünitenin kaidesini, bağlantı noktalarını, titreşim yalıtımını ve taşıyıcı yüzeyi incelemelidir. Çalışma sırasında kompresörün devreye girmesiyle oluşan kısa fakat tekrarlayan darbeler, sürekli fan sesinden farklı değerlendirilebilir.

Ünitenin kapasitesi ve birden fazla cihazın aynı anda çalışması da araştırılır. İşyerinin gündüz yalnız bir cihazı, gece soğuk depo veya sunucu odası için başka cihazları çalıştırması mümkündür. Keşifte şikâyete konu cihaz yerine daha küçük bir cihaz çalıştırılması gerçek durumu yansıtmaz. Dilekçede cihazların konumları ve hangi çalışma biçiminde rahatsızlık oluştuğu gösterilirse inceleme daha sağlıklı yapılır.

Gider borusunun nereye bağlandığı, sıcak havanın hangi yöne üflendiği, bakım için hangi ortak alana girildiği ve cihazın altında güvenli bir sabitleme bulunup bulunmadığı ayrı sorulardır. Bir çözüm yalnız sesi azaltıp sıcak hava akışını komşunun penceresine yönlendiriyorsa bütün sorunu çözmez. Mahkemeden istenen önlemin günlük kullanımda uygulanabilir ve denetlenebilir olması gerekir.

Çalışma günlüğü nasıl hazırlanır?

Şikâyetin başlangıcından itibaren kısa bir çizelge tutulabilir. Tarih, başlangıç ve bitiş saati, hangi odada etkisinin hissedildiği, pencerenin açık veya kapalı olduğu ve gözlenen çalışma durumu yazılır. “Her zaman çok ses oluyor” ifadesi yerine tekrarlayan olayların kaydedilmesi, teknik ölçümün doğru zamanda planlanmasına yardımcı olur. Çizelge tek başına kesin ispat değildir; diğer delillerle ilişkilendirilebilecek bir kronoloji sağlar.

Çizelgede kişisel yorumla somut gözlemin ayrılması yararlıdır. “Kasıtlı olarak açtı” bir niyet değerlendirmesidir; “saat 23.15'te ünite çalışmaya başladı ve yatağın bulunduğu duvarda titreşim hissedildi” gözlemdir. Komşunun özel yaşamıyla ilgili bilgiler, tartışma mesajları veya davayla ilgisiz aile ayrıntıları kayıt altına alınmamalıdır. Amaç, rahatsızlığın kaynağını ve düzenini göstermek olmalıdır.

Yönetim veya teknik servis onarım yaptıysa çizelgede öncesi ve sonrası ayrı dönemler gösterilir. Onarımın işe yarayıp yaramadığını anlamak için aynı çalışma şartlarının mümkün olduğunca karşılaştırılması gerekir. Sesin geçici olarak durması, cihazın kaldırıldığı ya da dava konusu sorunun tamamen giderildiği anlamına gelmeyebilir. Bununla birlikte etkili bir teknik müdahaleden sonra devam etmeyen bir rahatsızlık için eski kayıtların güncel durumu gösterdiği de söylenemez.

Uzlaşmada yer değişikliği nasıl somutlaştırılır?

“Klima başka yere taşınacak” sözü ileride yeni bir tartışmaya yol açabilir. Yeni konumun çizimde gösterilmesi, montaj yüksekliği, sıcak hava yönü, gider hattı ve kullanılacak kaidenin belirtilmesi daha sağlıklı olur. Taşınacak yer de ortak alansa gereken rızanın nasıl sağlanacağı açıklanmalıdır. Bir komşunun sorunu giderilirken başka komşunun penceresi önünde yeni bir rahatsızlık oluşmamalıdır.

Uygulama tarihi, montajı yapacak yetkili servis, giderlerin kime ait olduğu ve işlemden sonra yapılacak kontrol düzenlenebilir. Teknik çözümün bir uzman tarafından uygulanması, elektrik ve düşme riskleri bakımından önemlidir. Çözümün kabulü, geçmişte oluşmuş ve belgelenmiş zararın tamamen ortadan kalktığı şeklinde kendiliğinden yorumlanmamalıdır; geçmiş zarar konusunda anlaşma varsa kapsamı açıkça yazılmalıdır.

Arabuluculukta tarafın cihazı günde belli saatlerde çalıştırmayı kabul etmesi de uygulamada ölçülebilir bir yükümlülük olmalıdır. Saatler ve istisnalar belirsiz bırakılırsa her sıcak günde aynı tartışma yeniden başlayabilir. Öte yandan teknik olarak sürekli çalışması gereken bir cihaz için sağlanamayacak bir çalışma sözü yazmak da doğru olmaz. Tarafların ihtiyaçları ile komşuluk sınırı gerçek kullanım üzerinden değerlendirilmelidir.

Kiracının ve bağımsız bölüm malikinin konumu

Dış üniteyi kiracı taktırmış olabilir. Bu durumda kira sözleşmesindeki tadilat hükmü ve malikin verdiği izin, apartmana karşı gereken rızanın yerine geçmez. Malikin kiracıya “istediğin yere monte ettir” demesi ortak cephenin sahibi olduğu anlamına gelmez. Kiracı da ortak yerleri kullanırken kat mülkiyetinin ilgili borçlarına uymakla yükümlüdür.

Rahatsızlıktan etkilenen kişi kiracıysa, malik aracılığıyla kurul kararının incelenmesi veya kira ilişkisinden kaynaklanan haklarının değerlendirilmesi gündeme gelebilir. Kira indirimi, onarım, fesih ve komşuya yönelik müdahalenin giderilmesi talepleri birbirinden farklıdır. Kira bedelini herhangi bir hesap veya hukuki dayanak olmadan durdurmak, rahatsızlık sorununa ek olarak kira temerrüdü uyuşmazlığı yaratabilir.

İşyeri sahibi, kiracısı ve cihazı kullanan işletmenin farklı kişiler olması hâlinde de taraflar doğru belirlenmelidir. Apartman yönetiminin tüzel kişi olduğu varsayımıyla her talebin “site yönetimine” yöneltilmesi uygun olmayabilir. Cihazı fiilen işleten, kurduran ve yer üzerinde hak sahibi bulunan kişilerin ilişkisi, istenen sonuç bakımından incelenir. Mahkeme kararı doğru kişiye yönelmedikçe uygulanması güçleşebilir.

Onarım masrafı ve eşya zararı nasıl ispatlanır?

Klima giderinden akan su duvar boyasını veya mobilyayı bozmuşsa, hasarın kaynağı ve miktarı ayrıca ortaya konulur. Fotoğraf, servis raporu, onarım teklifi ve faturalar birlikte saklanmalıdır. Zaten eskimiş bir boyanın tamamının yenilenmesi ile sadece su nedeniyle oluşan hasarın giderilmesi aynı bedel değildir. Gerekli gider ile kullanım değerini artıran yenileme birbirinden ayrılır.

Bir sağlık şikâyetinin klima sesinden kaynaklandığı ileri sürülecekse sırf kişinin rahatsız olduğunu belirtmesi yeterli kabul edilmemelidir. Tıbbi kayıtlar, etki ve nedensellik yönünden uygun uzman incelemesi gerekir. Dosyaya ilgisiz sağlık verileri eklemek veya komşunun hasta olduğu iddiasını yaymak uyuşmazlığı çözmez. Tazminatın unsurları, somut zarar ve hukuki ilişki üzerinden ele alınmalıdır.

Onarım yapılması beklenemeyecek kadar acil bir zarar varsa önce güvenliğin sağlanması ve mevcut durumun belgelenmesi gerekir. İşlem öncesi fotoğraflar, kullanılan malzeme ve servis faturası muhafaza edilir. Ancak bu gereklilik, başka kişinin ünitesini izinsiz parçalama veya ortak elektrik hattını keyfî biçimde kesme yetkisine dönüştürülemez. Acil teknik müdahalenin sınırı, somut tehlikeyi giderecek ölçüde tutulmalıdır.

Şikâyeti ölçülebilir bir olay hâline getirmek

Klima uyuşmazlığında “çok ses yapıyor” ifadesini somutlaştırmak gerekir. Bir haftalık çizelgede tarih, başlangıç ve bitiş saati, hangi odada etki hissedildiği, pencerenin açık veya kapalı olduğu ve cihazın çalışma biçimi kaydedilebilir. Bu çizelge bilimsel ölçüm değildir; ancak uzmanın doğru zamanda doğru noktayı incelemesine yardımcı olur. Özellikle aralıklı çalışan bir ünitede tek bir gündüz ziyareti, gece ortaya çıkan sorunu göstermeyebilir.

Gürültü, titreşim, sıcak hava ve yoğuşma suyu ayrı başlıklarda anlatılmalıdır. Duvardaki uğultu yalnız açık pencereden gelen ses olmayabilir. Zemine veya taşıyıcı yüzeye aktarılan titreşim başka odalarda da hissedilebilir. Su sorunu ise birikme, damlama, cephe lekesi veya zeminde kayma riski biçiminde görülebilir. Bu etkilerin her biri için önerilecek teknik çözüm farklı olabileceğinden, başvuru hepsini tek bir belirsiz rahatsızlık iddiasına indirmemelidir.

Bağımsız bölüm içinde hissedilen etkinin yanında cihazın bulunduğu nokta da açıklanır. Dış ünitenin balkon döşemesine, ortak cepheye, bina çatısına veya ayrı parseldeki bir işyerine yerleştirilmesi, uygulanacak kuralları ve dava taraflarını etkileyebilir. Kesin bir hukuki nitelendirme yapılmadan önce proje üzerindeki yer ile mevcut montajın birbiriyle karşılaştırılması bu yüzden önemlidir.

Teknik raporda yalnız desibel sayısı yeterli mi?

Uzman raporu, mümkün olduğu ölçüde kullanılan cihazı, ölçüm yerini, tarih ve saati, ortam koşullarını ve klimanın çalışma durumunu göstermelidir. Arka plandaki trafik veya başka makineler de mevcutsa klima kaynaklı etki nasıl ayrıştırıldığıyla açıklanmalıdır. Tek bir sayı, ölçümün nerede ve hangi şartlarda yapıldığı bilinmeden bütün uyuşmazlığı çözmez. Ölçüm yönteminin denetlenebilir olması tarafların değerlendirme yapabilmesi için gereklidir.

Dosya komşuluk taşkınlığına dayanıyorsa teknik sonuç, taşınmazların niteliği ve kullanım biçimiyle birlikte incelenir. Ayrıca ortak cephedeki izinsiz tesis tartışılıyorsa, gürültü ölçümü tek başına bu izin sorununa cevap vermez. Raporda montajın projedeki yeri, taşıyıcı bağlantılar, titreşim iletimi, su gideri ve alternatif yer olanağı gibi sorular da uyuşmazlığın kapsamına göre sorulabilir.

Uzman her alternatifin ne sağlayacağını açıklamalıdır. “Cihaz taşınmalıdır” önerisi, nereye taşınacağı ve yeni yerin güvenli olup olmadığı belirtilmeden uygulanması güç bir sonuç yaratabilir. Aynı şekilde bir ses perdesinin hava dolaşımını ve bakım erişimini nasıl etkileyeceği değerlendirilmelidir. Teknik soruların ayrıntılandırılması, mahkemeden en ağır önlemi otomatik istemekten daha işlevsel bir dosya kurulmasını sağlayabilir.

Servis geldi ama sorun devam ediyor: Ne kaydedilmeli?

Montajı yaptıran kişi “servis baktı, sorun yok” dediğinde servis fişinin içeriği istenir. Belgede yalnız genel bakım yapılmış olması, geceki titreşim şikâyetinin incelendiğini göstermez. Hangi parça değişti, bağlantılar kontrol edildi mi, su hattı nereye yönlendirildi ve test hangi çalışma şartında yapıldı gibi bilgiler yararlıdır. Tarafların kabul ettiği bir deneme tarihi belirlenirse cihazın gerçek etkisi karşılaştırılabilir.

Şikâyet sonrasında geçici olarak düşük kapasitede çalıştırılan cihazın daha sonra eski kullanımına dönmesi de kayıt altına alınabilir. Burada amaç kişinin günlük yaşamını izlemek değil, belirli cihazın belirli etkisini tespit etmektir. Kendi evinizden yasal biçimde tutulmuş tarihli gözlem notları ve yönetim yazışmaları kullanılabilir. Komşunun evindeki konuşmaları kaydetmek veya dışarıdan özel yaşamını görüntülemek uygun bir delil yöntemi olarak görülmemelidir.

Servis işlemi gerçekten sorunu giderdiyse bu durum da dürüstçe dosyaya yansıtılır. Geçmişte bir rahatsızlık yaşanması, etkisi tamamen giderilen bir cihazın gelecekte mutlaka söküleceği anlamına gelmez. Buna karşılık cephedeki izinsiz tesis veya oluşmuş zararın giderilmesi gibi başka taleplerin durumu ayrıca incelenir. Dosyanın amacı mevcut ve kanıtlanabilen müdahaleye uygun hukuki çözüm bulmaktır.

Sık sorulan sorular

Yönetici izin verdiğinde dava açamaz mıyım?

Yöneticinin açıklaması, kanunun aradığı rızayı veya rahatsızlık vermeme yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. İzin belgesinin hukuki niteliği incelenir.

Klima suyu benim balkona damlıyor; gürültü ölçümü şart mı?

Hayır. Su akıntısı ayrı bir müdahaledir. Gider hattı ve oluşan hasar belgelenmeli; teknik çözüm bu soruna göre kurulmalıdır.

Kiracı cihazı taktırdıysa kime başvurulur?

Cihazı işleten kişi, montajı yaptıran ve bağımsız bölüm maliki somut olayın kapsamına göre değerlendirilir. Kiracı olması ortak alan ve komşuluk yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz.

Cihazın elektriğini kesebilir miyim?

Rahatsızlık iddiası başkasının tesisatına müdahale yetkisi vermez. Teknik güvenlik ve hukuki başvuru yolları üzerinden hareket edilmelidir.

Klima yüzünden kiracının taşınması ayrıca tartışılıyorsa gürültü nedeniyle kiracı tahliyesi; binadaki başka ortak alan müdahaleleri için ortak terasın kapatılması yazıları da yararlıdır. Mersin'deki ofisimiz, farklı illerdeki dosyalarda konum, proje ve ölçüm belgeleri üzerinden hukuki süreci değerlendirebilir. Başvuru için iletişim sayfasını kullanabilirsiniz.

Resmî kaynaklar

• 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu: m.18,19,33: rahatsız etmeme, ortak cephe tesisleri ve yargısal müdahale
• 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu: m.737: taşkın gürültü ve sarsıntı
• 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu: m.400 vd.: delil tespiti
• 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu: m.18/B: komşuluk ve kat mülkiyeti dava şartı arabuluculuk
• 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu: m.72: haksız fiil tazminatında zamanaşımı