Bahçenin Sınır İşaretleri Kayboldu: Komşu Ölçüm Giderine Katılmak Zorunda mı?

Bahçenin sınır işaretleri kaybolmuşsa komşu, belli olmayan sınırın belirlenmesi ve zemine sınır işaretleri konulması için gerekli işleme katkıda bulunmakla yükümlü olabilir. TMK 720 bu yönde bir komşuluk yükümlülüğü düzenler. Ancak her özel ölçüm faturasının otomatik olarak yarısını komşuya yüklemek doğru değildir. İşin gerçekten gerekli olması, yapılan işlemin kapsamı, yararlanma ve giderin uygunluğu değerlendirilmelidir.

Kaybolan işaret ile değişen tapu sınırı aynı değildir

Bir sınır taşının kaldırılması veya telin çürümesi, tapu sınırını kendiliğinden değiştirmez. TMK 719, sınırların tapu planları ve zemindeki işaretlerle belirlenmesini düzenler; planla işaret uyuşmazlığında kanuni istisna saklı kalmak üzere plan esas alınır. Uzun süredir duran bir çitin her durumda resmî sınır olduğu varsayılmamalıdır. Öncelikle teknik kayıt ve zemindeki durum karşılaştırılır.

Bu nedenle malikin internet haritasındaki renkli çizgiyi takip ederek duvar örmesi uygun olmayabilir. Genel amaçlı parsel görüntüleri yer gösterir; sınırın zeminde hassas tespiti için yetkili teknik işlem gerekebilir. Tapudaki yüzölçümü, plan koordinatları, aplikasyon bilgisi ve komşu parseller birlikte incelenir. Sınırı belirlemek ile mülkiyet iddiasını yargı yoluyla çözmek farklı işlerdir.

Komşunun katkı yükümlülüğünün kapsamı

TMK 720, komşunun istemi üzerine belli olmayan sınırların belirlenmesi için planların düzeltilmesine veya sınır işaretleri konulmasına katkıyı öngörür. Bu yükümlülük yalnız para ödemek şeklinde anlaşılmamalıdır; gerekli ölçümün yapılmasına ve sınırın belirlenmesine katılım da gündeme gelebilir. Ancak teknik işlem adı altında komşunun alanını daraltma veya tek taraflı mülkiyet devri sonucu yaratma yetkisi doğmaz.

Gider açısından TMK 750'deki yararlanma oranı da önemlidir. İki parselin ortak sınırını yeniden belirleyen gerekli ölçümle yalnız bir malikin farklı amaçla hazırlattığı ayrıntılı proje aynı değildir. Geniş çaplı imar, ifraz veya yeni yapı projesi giderlerinin tamamı sınır işaretleri gerekçesiyle komşuya yüklenemez. İşlem faturası kalemlerinin neye ilişkin olduğu belirlenmelidir.

Ölçüm yaptırmadan önce bildirim neden yararlıdır?

Komşuya belirsiz sınırın hangi kısmı olduğu, hangi teknik işlemin önerildiği ve tahmini gider yazılı bildirilmelidir. Böylece komşu ölçüme katılabilir ve işlem ihtiyacı konusunda görüş sunabilir. Kanundaki yükümlülük var diye karşı tarafı habersiz bırakıp en yüksek bedelli hizmeti almak, sonradan giderin tamamını istemeyi güvenceye almaz. Uygunluk ve zorunluluk tartışması doğabilir.

Birden fazla ölçüm teklifinin değerlendirilmesi, hizmetin yetkili sağlayıcı tarafından verileceğinin teyidi ve kapsamın sınırlanması delil bakımından yararlıdır. Özel harita raporu ile resmî aplikasyon veya kadastro düzeltme süreci birbirinden ayrılır. Yetkili birimin işlemi gerekiyor ise özel ölçüm tek başına tapu planını değiştirmez. Gider paylaşımında hangi çıktının alınacağı açıkça yazılmalıdır.

Eski duvar ve yeni sınır taşı farklıdır

TMK 721, iki taşınmazı birbirinden ayıran duvar, parmaklık veya çit gibi sınır yapılarının aksi ispatlanmadıkça iki komşunun paylı malı sayılmasını düzenler. Fakat bu kural, sınırın nereye denk geldiğini ölçmeden eski çiti yıkma veya komşunun duvarını sökme yetkisi vermez. Duvarın tek parsel içinde bulunduğu, özel mülkiyete ait olduğu veya farklı anlaşmanın bulunduğu kanıtlanabilir.

Sınırı tespit etme gideriyle yeni istinat duvarı yapma gideri de aynı değildir. İstinat ihtiyacının kimin kazı veya dolgusundan doğduğu, teknik güvenlik ve anlaşmalar ayrıca incelenir. Ölçüm için paylaşılan bedel, malikin seçtiği pahalı duvar türüne komşunun katılmasını otomatik sağlamaz. Her işin amacı ve hukuki dayanağı ayrı gösterilmelidir.

Teknik hata görülürse 2026 düzenlemesi

Ölçümde kadastro işlemlerinden kaynaklanan hata veya fark bulunduğu düşünülürse 3402 sayılı Kanun'un 41. maddesindeki süreç değerlendirilir. Bu madde 7579 sayılı Kanunla 2026'da değiştirilmiştir; fark, yanılma sınırı ve hata ayrımı güncel teknik düzen içinde ele alınmalıdır. İşaretin kaybolması, her durumda kadastro kaydında hata olduğu anlamına gelmez. Ölçüm raporunun hangi sorunu saptadığı açık olmalıdır.

Düzeltme ilgililere tebliğ edilmişse güncel düzenlemede tebliğden başlayan otuz günlük dava süresi ayrıca kontrol edilir. Bu özel süreyi sıradan sınır belirleme talebinin her aşamasına uygulamak doğru değildir. Mülkiyet çekişmesi, teknik düzeltme ve elatmanın önlenmesi farklı süreçler doğurabilir. Gelen evrakın işlemi, dayanağı ve tebliğ tarihi görülmeden yol seçilmemelidir.

Örnek: kaybolan iki sınır taşı

İki bahçe arasındaki iki sınır taşı zemin çalışması sırasında kaybolmuştur. Komşulardan biri, yeniden işaret konulması için yetkili ölçüm yaptırmak ister. Ölçüm yalnız bu ortak sınırı belirler; işlem bedeli ve tarih önceden diğer malike bildirilir. Diğer malik hiçbir katkı sağlamayacağını söyler. Bu durumda gerekli işleme katılım ve uygun gider paylaşımı hukuken değerlendirilebilir.

Buna karşılık ilk malik aynı faturaya yeni konut projesi, peyzaj ve ifraz hazırlığını eklemişse bunların bütününü ortak sınır gideri sayamaz. Kaybolan işaretlere ilişkin tutanak, işlem kapsamı ve kalemli fatura hangi masrafın gerçekten ortak ihtiyacı karşıladığını gösterir. Ölçüm eski telin yanlış yerde olduğunu ortaya çıkarırsa telin kaldırılması ayrıca değerlendirilecek elatma sorununa dönüşebilir.

Uyuşmazlığı yönetmek için belge listesi

• Tapu planı, parsel bilgileri ve varsa önceki aplikasyon krokisi.
• Kaybolan veya çelişen sınır işaretlerinin fotoğraf ve tutanağı.
• Komşuya gönderilen işlem ve gider bildirimi.
• Teknik hizmet teklifi, yetki bilgisi, raporu ve kalemli faturası.
• Kadastro düzeltme kararı varsa tam evrak ve tebliğ kaydı.
• Çit veya duvarın mülkiyetine ilişkin anlaşma ve diğer deliller.

Ölçüm sonucu kesinleşmeden komşunun arazisinde kendi işaretinizi dikmek veya mevcut sınır yapısını zorla kaldırmak yeni sorumluluklar doğurabilir. Komşuluk uyuşmazlığında arabuluculuk, teknik kadastro kararına karşı özel dava yolu ve gerekiyorsa tedbir ayrı değerlendirilir. İlk hedef, hangi sınırın hangi kayıtla belirlendiğini ve gerekli masrafın hangi işe ait olduğunu görünür hale getirmektir.

İlgili hukuki düzenlemeler ve devam okuması

• 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu: m.719-721, 749-750.
• 7579 sayılı Kanun: m.16 ile 3402 m.41 güncel değişikliği.
• 7445 sayılı Kanun: m.37 ile eklenen 6325 m.18/B.

İlgili konu için Kadastro Sınır Uyuşmazlığı ve Tapu Kaydının Düzeltilmesi yazısını da inceleyebilirsiniz.

Avukat Emirhan Keskin, Keskin Hukuk Bürosu, Mersin. Türkiye genelindeki uyuşmazlıklarda hukuki değerlendirme ve dosya yönetimi için iletişim sayfasından başvurabilirsiniz.

Resmî kaynaklar: Türk Medeni Kanunu (4721)