Uzaktan Çalışan İşçinin Bilgisayar ve İnternet Masrafını Kim Öder?

Uzaktan çalışanın işi için gerekli araçların, iş sözleşmesinde aksi kararlaştırılmamışsa işveren tarafından sağlanması esastır. İnternet ve benzeri giderlerde ise işle doğrudan bağlantılı zorunlu harcamanın belirlenmesi gerekir. Evdeki bütün faturanın işverene ait olduğunu söylemek de, evden çalışıldığı için bütün maliyeti işçiye bırakmak da doğru bir genel yaklaşım değildir. Ekipmanın sağlanması ile kullanımdan doğan zorunlu giderler ayrı değerlendirilmelidir.

Kısaca bu yazıda

Aşağıdaki maddeler, yazıda ayrıntılı olarak ele alınan başlıca noktaları özetler. Somut durumunuzda hangi kuralın uygulanacağı, olayın ayrıntılarına ve belgelere göre değişebilir.

• Bilgisayar ve diğer araçlar nasıl düzenlenir: Uzaktan Çalışma Yönetmeliği’nin 7.
• İnternet faturasının tamamı istenebilir mi: Yönetmeliğin 8. maddesine göre üretimle doğrudan ilgili zorunlu giderlerin tespiti ve karşılanması sözleşmede gösterilir.
• Elektrik ve ev düzenlemesi nasıl ele alınır: İş ekipmanının tüketimi veya zorunlu çalışma alanı düzenlemesi varsa maliyetin nasıl belirleneceği önceden konuşulmalıdır.
• Örnek: iş için internet paketi yükseltiliyor: Varsayımsal olarak çalışan, işverenin yüksek çözünürlüklü dosya aktarımı talebi nedeniyle mevcut bağlantısını yükseltmiştir.

Bilgisayar ve diğer araçlar nasıl düzenlenir?

Uzaktan Çalışma Yönetmeliği’nin 7. maddesi malzeme ve iş araçlarının teminini, kullanımını, bakımını ve onarımını düzenler. İşverenin bilgisayar, ekran veya başka cihaz sağlaması durumunda teslim listesi ve cihazların durumu yazılı kayda alınmalıdır. İşçinin mevcut kişisel bilgisayarını kullanacağı kararlaştırılmışsa bunun kapsamı, yazılım ihtiyacı ve bakım sorumluluğu açık olmalıdır. Sadece “evden çalışır” ifadesi bütün bu ayrıntıları çözmez.

Türk Borçlar Kanunu’nun 413. maddesi, işçinin anlaşarak kendi araçlarını işe özgülemesi hâlinde uygun karşılık konusunu da düzenler; sözleşme ve ilgili koşullar önemlidir. Bu nedenle kişisel cihaz kullanımının ücretsiz olduğu veya her durumda yeni cihazın tam bedelinin işverenden istenebileceği baştan varsayılmamalıdır. Cihazın kime ait kalacağı, yalnız iş için mi kullanılacağı ve kullanım süresi belirlenmelidir.

İnternet faturasının tamamı istenebilir mi?

Yönetmeliğin 8. maddesine göre üretimle doğrudan ilgili zorunlu giderlerin tespiti ve karşılanması sözleşmede gösterilir. Türk Borçlar Kanunu’nun 414. maddesi de işin gerektirdiği zorunlu harcamaların işçiye yüklenmesini sınırlar. İş için ayrı bir bağlantı alınması, mevcut paketin yükseltilmesinin işverence istenmesi veya yoğun veri ihtiyacı oluşması gibi durumlar somutlaştırılmalıdır. Ailenin kişisel kullanımını da içeren faturanın tamamının iş gideri sayılması zorunlu değildir.

Götürü bir aylık gider ödemesi kararlaştırılabilir; fakat bu tutar zorunlu iş harcamalarını karşılamıyorsa yalnız sözleşmede rakam bulunması tartışmayı bitirmez. Giderin gerçekten işle bağlantılı olduğu ve makul tutarı belgelenmelidir. İnternet paketi, iş için gerekli yazılım aboneliği, güvenli bağlantı veya benzeri kalemler ayrı gösterilebilir. Kişinin kendi tercihiyle satın aldığı yüksek bedelli bir hizmet ile işin gerektirdiği ihtiyaç ayrılmalıdır.

Elektrik ve ev düzenlemesi nasıl ele alınır?

İş ekipmanının tüketimi veya zorunlu çalışma alanı düzenlemesi varsa maliyetin nasıl belirleneceği önceden konuşulmalıdır. Evdeki tüm ısınma veya elektrik giderinin otomatik işverene ait olduğu kabul edilmez. Buna karşılık işin niteliği nedeniyle ortaya çıkan açık ek maliyet de “zaten evde oturuyorsun” denilerek geçiştirilemez. Yönetmelikte çalışma mekânının düzenlenmesine ilişkin maliyet usulünün taraflarca belirlenmesi öngörülür.

İşverenin sağladığı cihaz arızalandığında kişisel kredi kartıyla yenisini almak yerine öncelikle bildirim ve teknik onay süreci işletilmelidir. Acil harcama yapılmışsa gereklilik, tutar ve bilgilendirme belgelenir. Cihazın normal kullanım sonucu yıpranması ile işçinin kusurlu davranışı aynı değildir. Ücretten kesinti yapılacağı bildirilirse gerekçe ve hesap yazılı olarak istenmelidir.

Örnek: iş için internet paketi yükseltiliyor

Varsayımsal olarak çalışan, işverenin yüksek çözünürlüklü dosya aktarımı talebi nedeniyle mevcut bağlantısını yükseltmiştir. Önceki ve sonraki paket bedeli, işveren talimatı ve kullanım ihtiyacı ek gideri göstermeye yardımcı olur. Aynı çalışan kişisel kullanım için ayrıca eğlence paketi almışsa bu bedelin aynı gerekçeyle istenmesi doğru olmayabilir. Talebin kalemlere ayrılması, gerçekten zorunlu giderin değerlendirilmesini kolaylaştırır.

Masraf anlaşması hiç yapılmamışsa hak kaybolur mu?

Yazılı düzenleme bulunmaması, kanunun zorunlu giderlere ilişkin hükümlerini kendiliğinden ortadan kaldırmaz. İşin gereği, işverenin talimatı ve harcama belgeleri incelenir. Yeni çalışma dönemleri için ekipman, bakım, gider hesabı ve ödeme zamanının yazılı biçimde belirlenmesi, aynı tartışmanın her ay tekrarlanmasını önler.

Resmî kaynaklar: Türk Borçlar Kanunu (6098)

İlgili açıklamalar

• Uzaktan Çalışmada Fazla Mesai, Mesai Takibi ve İspat
• Çalışma Koşullarında Esaslı Değişiklik ve İşçinin Hakları

Hukuki kaynaklar

• Türk Borçlar Kanunu: TBMM metni — m.413-414: iş araçları ve işin gerektirdiği zorunlu giderler
• Uzaktan Çalışma Yönetmeliği — m.5-8: yazılı sözleşme, çalışma mekânı, araçlar ve üretim giderleri
• Çalışma Bakanlığı: Uzaktan çalışma düzenlemesi — Yönetmelik kapsamı ve yazılı sözleşme açıklaması