Kiralık Elektrikli Scooter ile Kaza Yapıldı: Sürücü ve İşletmenin Sorumluluğu

Kiralık elektrikli scooter kazasında sorumluluk, kazanın nedenine ve tarafların yükümlülüklerine göre belirlenir. Kullanıcının sürüş hatası, aracın bakım veya fren sorunu, başka bir sürücünün davranışı ve yol koşulları farklı hukuki incelemeler gerektirir. Aracın bir uygulamadan kiralanmış olması işletmenin her kazadan otomatik sorumlu olduğu anlamına gelmez. Aynı şekilde uygulamadaki genel bir sorumluluk metni de işletmenin kendi yükümlülüklerini koşulsuz ortadan kaldırmaz.

Kısaca bu yazıda

Aşağıdaki maddeler, yazıda ayrıntılı olarak ele alınan başlıca noktaları özetler. Somut durumunuzda hangi kuralın uygulanacağı, olayın ayrıntılarına ve belgelere göre değişebilir.

• İlk kayıtlar neden hızla korunmalı: Kaza sonrası güvenlik ve sağlık ihtiyaçları karşılandıktan sonra araç numarası, kiralama işlemi, saat ve konum kaydedilir.
• İşletmenin hangi davranışı incelenir: Aracın kullanıma elverişli sunulup sunulmadığı, bilinen arızaya rağmen hizmette tutulması, gerekli bilgilendirme ve güvenlik düzenlemeleri değerlendirilir.
• Kullanıcının ve üçüncü kişinin davranışları: Hız, geçiş önceliği, trafik işaretleri, sürüş alanı ve dikkat yükümlülüğü kullanıcı yönünden önemlidir.
• Örnek: kiralamanın başında bildirilen fren sorunu: Varsayımsal olarak kullanıcı sürüşün başında fren tepkisinin zayıf olduğunu uygulamaya bildirir, daha sonra kaza yapar.

İlk kayıtlar neden hızla korunmalı?

Kaza sonrası güvenlik ve sağlık ihtiyaçları karşılandıktan sonra araç numarası, kiralama işlemi, saat ve konum kaydedilir. Uygulamadaki sürüş özeti, ödeme belgesi, destek başvurusu ve hata bildirimi saklanabilir. Aracın kısa sürede başka noktaya taşınması veya onarıma alınması mümkün olduğundan görülebilen hasarlar belgelenmelidir. Fren arızası iddiasında yalnız yerde duran aracın fotoğrafı, arızanın kazadan önce bulunup bulunmadığını tek başına göstermez.

İşletmeye gönderilen bildirimde araç kimliği ve olay zamanı açık olmalıdır. Bakım, arıza, önceki şikâyet, sürüş ve teknik kayıtların korunması istenebilir. Kullanıcının erişemediği kayıtların gerektiğinde yargısal yolla istenmesi veya delil tespiti değerlendirilir. Olayın yalnız müşteri hizmetlerine telefonda anlatılması, daha sonra kayıtların kapsamını göstermekte yetersiz kalabilir.

İşletmenin hangi davranışı incelenir?

Aracın kullanıma elverişli sunulup sunulmadığı, bilinen arızaya rağmen hizmette tutulması, gerekli bilgilendirme ve güvenlik düzenlemeleri değerlendirilir. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığının 2 Aralık2025 değişikliğine ilişkin açıklaması; yasaklı bölgeler, sistem uyarıları, devrilme sonrası iletişim ve kaza kayıtları konusunda işletme yükümlülüklerini belirtmektedir. Dosyada olay tarihinde geçerli düzenleme ve yerel kurallar esas alınmalıdır. İdari bir yükümlülüğün ihlali ile talep edilen zarar arasındaki bağlantı ayrıca kurulmalıdır.

Bir aracın freninin bakım eksikliği nedeniyle çalışmaması iddiası teknik inceleme ister. Kullanıcının fren kolunu nasıl kullandığı, hız, yol yüzeyi ve çarpmanın araçta sonradan hasar oluşturup oluşturmadığı birlikte ele alınabilir. İşletmenin kendi iç kaydında “arıza yok” yazması, bütün teknik tartışmayı kendiliğinden bitirmez. Buna karşılık kazadan sonra hasarlı bulunan her parçanın önceden arızalı olduğu da varsayılmamalıdır.

Kullanıcının ve üçüncü kişinin davranışları

Hız, geçiş önceliği, trafik işaretleri, sürüş alanı ve dikkat yükümlülüğü kullanıcı yönünden önemlidir. Birden fazla kişinin araca binmesi gibi olay koşulları da somut etkisiyle değerlendirilir. Başka aracın çarpması varsa o aracın sürücüsü ve ilgili sorumlulara ilişkin kayıtlar dosyaya alınır. Kazada bir yaya zarar görmüşse yalnız kiralayanın kendi yaralanması değil üçüncü kişinin talebi de ayrı incelenir.

Türk Borçlar Kanunu uyarınca zarar, kusur, hukuka aykırılık ve uygun bağlantı ilgili sorumluluk türüne göre araştırılır. Kullanıcının zarar artışına katkısı varsa bu durum tazminata etki edebilir. Sözleşmeye dayalı talep ile haksız fiil talebinin koşulları farklı olabilir. Uygulamada sigorta bulunduğuna ilişkin bir bilgi varsa poliçenin kime, hangi risklere ve hangi sınırlara ilişkin olduğu ayrıca öğrenilir; her scooter için otomobil trafik sigortasıyla aynı koruma varsayılmaz.

Örnek: kiralamanın başında bildirilen fren sorunu

Varsayımsal olarak kullanıcı sürüşün başında fren tepkisinin zayıf olduğunu uygulamaya bildirir, daha sonra kaza yapar. Bildirimin zamanı ve içeriği işletmenin neyi bildiğini gösterebilir. Kullanıcının güvenliği etkileyen sorunu fark ettikten sonra sürüşe devam etmesi de olayın değerlendirmesine girer. Sonuç, yalnız bir tarafın beyanına göre değil teknik bulgular ve zaman sırası üzerinden belirlenir.

Uygulamaya şikâyet tazminat başvurusu yerine geçer mi?

Her şikâyet aynı kapsamda değildir. Yaralanma, eşya zararı ve istenen giderler belgeleriyle açıkça bildirilmelidir. Sağlık raporları, gelir kaybı kayıtları ve masraf belgeleri korunur. İşletmenin destek kaydı açması veya küçük bir ücret iadesi yapması, bütün zararların çözüldüğü anlamına gelmez; varsa imzalanan mutabakatın kapsamı ayrıca incelenir.

Resmî kaynaklar: Türk Borçlar Kanunu (6098)

İlgili açıklamalar

• Haksız Fiil Tazminatında Zamanaşımı ve Deliller
• Bedensel Zarar ve Sürekli İş Göremezlik Tazminatı

Hukuki kaynaklar

• Türk Borçlar Kanunu: TBMM metni — m.49-52 ve112: haksız fiil, zararın artmasına katkı ve sözleşmeye aykırılık
• Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı: Elektrikli Skuter Yönetmeliği değişikliği — 2 Aralık2025 değişiklik açıklaması: güvenlik uyarıları, devrilme bildirimi ve kaza kayıtları