Kafede İnternetten Müzik Açmak Telif Ücreti Doğurur mu?

Kafede müşterilerin duyacağı şekilde müzik çalınması, bireysel müzik dinlemesinden farklı bir kullanımdır ve ilgili telif izinlerini gerektirebilir. Müziğe internetten ücretsiz erişilmesi veya bir platforma abonelik ödenmesi, işletmede umuma açık kullanım için bütün hakların alındığını kendiliğinden göstermez. Eser, icra ve ses kaydı üzerindeki haklar ile platformun verdiği kullanım yetkisi ayrı incelenmelidir. Önce hangi müziğin, hangi yöntemle ve hangi alanda kullanıldığı belirlenir.

Kısaca bu yazıda

Aşağıdaki maddeler, yazıda ayrıntılı olarak ele alınan başlıca noktaları özetler. Somut durumunuzda hangi kuralın uygulanacağı, olayın ayrıntılarına ve belgelere göre değişebilir.

• Giriş ücretsizse telif yükümlülüğü kalkar mı: Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nun 41.
• Kimden ve hangi kapsamda izin alınır: İlgili hak sahiplerinden veya yetkili oldukları kapsamda meslek birliklerinden izin alınması gündeme gelir.
• Bireysel abonelik neden yeterli olmayabilir: Bir dijital platformun kişisel aboneliği, kullanıcının kayıtlara erişimini sağlayabilir.
• İşletme dosyasında neler saklanmalı: Lisans sözleşmesi, ek repertuvar veya kapsam bilgisi, ödeme belgeleri, platform şartları ve yayın düzeniyle ilgili kayıtlar korunur.
• Örnek: kişisel hesabın salon hoparlörüne bağlanması: Varsayımsal olarak kafe sahibi kendi aboneliğini işletmenin ses sisteminde kullanmaktadır.

Giriş ücretsizse telif yükümlülüğü kalkar mı?

Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nun 41. maddesi, girişi ücretli veya ücretsiz umuma açık mahallerdeki kullanım ve iletime ilişkin izin düzenini kapsar. Müşteriden ayrıca müzik ücreti alınmaması, kullanımı otomatik olarak kişisel hâle getirmez. Müzik işletmenin müşteriye sunduğu ortamın parçası olabilir. Hoparlör sayısı, kullanım alanı veya ses düzeyi tek başına bütün hak ilişkisini ortadan kaldıran genel istisna değildir.

Arka odada kişisel kulaklıkla dinleme ile salon hoparlörlerinden yayın yapılması farklı örneklerdir. Televizyondan, radyodan veya internet uygulamasından ses verilmesi de kaynağın adından çok kullanım biçimiyle değerlendirilir. İnternette yayımlanmış bir kayıt, hak sahiplerinin her ticari kullanımına önceden izin verdiği anlamına gelmez. Erişim imkânı ile kullanım yetkisi aynı şey değildir.

Kimden ve hangi kapsamda izin alınır?

İlgili hak sahiplerinden veya yetkili oldukları kapsamda meslek birliklerinden izin alınması gündeme gelir. Bir müzikte besteci ve söz yazarı hakları yanında icracı ve fonogram yapımcısının bağlantılı hakları bulunabilir. Yapılan sözleşmenin hangi hakları ve repertuvarı kapsadığı kontrol edilir. Tek bir ödeme belgesinin bütün eserler, bütün kayıtlar ve her yayın biçimi için sınırsız izin sağladığı varsayılmamalıdır.

Lisansı sağlayan kuruluşun yetkisi, işletme adresi, kullanım türü, dönem ve kapsam yazılı gösterilmelidir. Şube açılması, açık alan kullanımı veya canlı müzik eklenmesi mevcut anlaşmanın kapsamını etkileyebilir. Tarife ve bedel, ilgili kullanımın özellikleriyle belirlenir; bütün kafeler için tek bir sabit tutar verilemez. Vergi veya belediye ruhsatının ödenmiş olması telif lisansının yerine geçmez.

Bireysel abonelik neden yeterli olmayabilir?

Bir dijital platformun kişisel aboneliği, kullanıcının kayıtlara erişimini sağlayabilir. İşletmede kamuya yönelik kullanım yetkisinin ayrıca verilip verilmediği sözleşmeden anlaşılmalıdır. Üyelik adında “premium” gibi bir ifade bulunması tek başına ticari yayın hakkı anlamına gelmez. İşletmeler için hizmet sunan bir sağlayıcı kullanılıyorsa onun da hangi telif izinlerini üstlendiği ve kapsam dışı bıraktığı yazılı kontrol edilmelidir.

“Telifsiz” etiketi taşıyan dosyalarda da lisans metni okunur. Bazı içerikler yalnız belirli koşullarla ticari kullanıma açıktır; isim belirtme veya kullanım alanı sınırlaması bulunabilir. Bir besteye ilişkin korumanın sona ermiş olması, o bestenin yeni bir icra kaydı üzerindeki bütün hakların da sona erdiğini göstermez. Eser ile belirli ses kaydı ayrımı korunmalıdır.

İşletme dosyasında neler saklanmalı?

Lisans sözleşmesi, ek repertuvar veya kapsam bilgisi, ödeme belgeleri, platform şartları ve yayın düzeniyle ilgili kayıtlar korunur. İşletmenin unvanı veya adresi değişmişse lisans kaydı güncellenir. Hak iddiası içeren bir yazı geldiğinde talep edenin yetkisi, belirtilen eser veya kayıt, kullanım zamanı ve hesap dayanağı istenir. Her talebin otomatik doğru olduğu veya her internet müziğinin koşulsuz serbest olduğu düşünülmemelidir.

Örnek: kişisel hesabın salon hoparlörüne bağlanması

Varsayımsal olarak kafe sahibi kendi aboneliğini işletmenin ses sisteminde kullanmaktadır. Abonelik bedeli ödediğini gösteren dekont, umuma açık kullanım için gerekli izinlerin tamamını tek başına kanıtlamaz. Kullanılan hizmetin yetki kapsamı ve ilgili hak sahiplerinin lisansları incelenmelidir. Daha sonra işletmeye uygun bir sözleşme kurulması, önceki kullanım dönemini otomatik olarak kapsamayabilir; başlangıç tarihi açıkça belirlenmelidir.

Resmî kaynaklar: Türk Borçlar Kanunu (6098)

İlgili açıklamalar

• Telif Hakkı İhlalinde Maddi ve Manevi Tazminat
• Sözleşmeye Aykırılık Nedeniyle Tazminat

Hukuki kaynaklar

• Kültür ve Turizm Bakanlığı:2023/8 Genelge — Giriş bölümünde FSEK41ve52: ücretli/ücretsiz umuma açık mahalde izin ve sözleşme yükümlülüğü
• Kültür ve Turizm Bakanlığı: Telif hakkı nedir? — 5846 kapsamında eser niteliği, eser sahibi, mali ve manevi haklar; yazılı devir