Yabancı Çalışma İzni Başvurusu Reddedilirse İtiraz ve Dava Nasıl Açılır?

Yabancı çalışma izni başvurusu reddedildiyse, önce ret kararının tam metnini ve tebliğ tarihini alın. 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu m. 21, Bakanlık kararına karşı ilgililere tebliğden itibaren 30 gün içinde Bakanlığa itiraz imkânı tanır; itirazın reddinde idari yargı yolu vardır. Ret gerekçesi istihdam kriteri, eksik belge, işin yabancı istihdamını gerektirmemesi veya yasak meslekse itirazın delilleri farklı kurulur. Tekrar aynı belgelerle başvuru yapmak geçmiş ret gerekçesini kendiliğinden gidermez.

Bu yazı çalışma izninin genel başvuru şartlarından ziyade ret kararı sonrası idari itiraz ve dava üzerinedir. İlk başvuru, uzatma, çalışma izni muafiyeti, bağımsız çalışma ve geçici koruma kapsamındaki işçi için farklı ayrıntılar olabilir. Özellikle ret ile mevcut iznin iptali aynı işlem değildir. İşveren ve yabancının kendi statülerini, izin ve ikamet tarihlerini birlikte kontrol etmesi gerekir.

Çalışma izni başvurusu neden reddedilir?

6735 sayılı Kanun m. 9 ret sebeplerini sayar: uluslararası işgücü politikasına aykırılık, sahte/yanıltıcı belge, yabancı istihdamı gerekçesinin yetersizliği, Türk vatandaşlarına hasredilmiş meslek, nitelik eksikliği, Bakanlık değerlendirme kriterleri, ilgili göç mevzuatındaki engeller, kamu düzeni/güvenliği/sağlığı ve süresinde tamamlanmayan eksikler bunlar arasındadır. “Olumsuz değerlendirildi” mesajı yeterli ayrıntı sunmuyorsa kararın dayandığı bent ve somut olguyu isteyin.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının güncel değerlendirme kriterleri istihdam, mali yeterlilik ve ücret dâhil başlıklara, sektör ve statü istisnalarına yer verir. Bütün başvurular için tek “beş Türk çalışan” formülü yazmak doğru değildir; işyerinin niteliği ve özel muafiyet kontrol edilir. Kriterlerin başvuru tarihindeki sürümü ile bildirilen ret gerekçesi yan yana konur. Başvuru anındaki çalışan sayısı, SGK bildirgesi ve mali tablolar bu nedenle önemli olabilir.

Eksik belge retlerinde e-İzin sistemindeki tamamlatma bildiriminin ne zaman ve kime ulaştığı belirlenir. 6735 m. 7/7 eksiklikler tamamlanıncaya kadar değerlendirmeyi erteleme ve kural olarak 30 günü aşmama esasını; m. 9/1-h süresinde tamamlanmayan başvurunun reddini düzenler. Eksik belgenin aslında yüklendiği, sistemin teknik hata verdiği veya resmî belge elde edilmesindeki mücbir sebep iddiası somut ekran, kayıt ve resmî teyitle desteklenir. Sonradan hazırlanan belge, başvuru tarihinde var olmayan maddi şartı her zaman geriye dönük sağlamaz.

İstihdam gerekçesi nasıl güçlendirilir?

Yalnız “işçiye ihtiyacımız var” demek yerine pozisyonun teknik kapsamını, müşterilerle dil ihtiyacını, işyerinin faaliyeti ve yabancının deneyimiyle bağını gösterin. İş sözleşmesi, görev tanımı ve ilanlar çelişmemelidir. Uzmanlık veya sektörel muafiyet varsa mevzuat dayanağını belirtin. Meslek başka kanunla Türk vatandaşlarına ayrılmışsa gerçek işin adı değiştirilerek yasağın aşılabileceğini varsaymayın. Ön izin gereken sağlık, eğitim ve akademik işlerde ayrıca ilgili makamın izni incelenir.

Başvuruda işverenin hangi şubesi ve işyeri sicil numarasının kullanıldığı da kontrol edilmelidir. Birden fazla şubesi olan işletmede, başka şubenin çalışan sayısı veya cirosunu başvuru işyerine otomatik taşımak yanıltıcı olabilir. Bakanlığın kriterlerindeki özel işyeri ve sektör düzenlemesi ile e-İzin sistemine girilmiş işyeri alanları eşleştirilir. Yabancının işi uzaktan veya birden fazla yerde yapması planlanıyorsa gerçek çalışma düzeninin başvurudaki işyeriyle uyumu somut açıklanır.

Ret kararı, eksik evrakla maddi yeterlilik şartını aynı gerekçede birleştirmiş olabilir. Bu hâlde her gerekçe ayrı karşılanır: Belgenin yüklendiğini göstermek, çalışan sayısının gerçekten şartı karşıladığını ispatlamaz; çalışan sayısını kanıtlamak da meslek için gerekli ön izni sağlamaz. Karardaki hangi bentlerin sonuca etkili olduğu açıkça istenirse itirazın kapsamı netleşir. Delillerin başvuru tarihindeki olguyu mu, yoksa sonradan gerçekleşmiş iyileşmeyi mi gösterdiği dilekçede dürüstçe ayrılmalıdır.

Ret kararına 30 günde nasıl itiraz edilir?

6735 m. 21/2, Bakanlığın kanun kapsamındaki kararlarına tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde Bakanlığa itiraz edilebileceğini ve ret üzerine idari yargıya gidilebileceğini söyler. Tebliğ, başvuru sistemindeki yalnız durum görüntüsünden ayrı olabilir; 7201 sayılı Tebligat Kanunu uyarınca kime ve nasıl yapıldığını belgeleyin. İşveren başvurusu ile bağımsız/süresiz izin sahibine yapılan tebliğ farklı olabilir. Tatil günleri ve elektronik tebligatın usulü hesaba katılarak son günü dosyada ayrıca hesaplayın.

İtiraz dilekçesinde karar numarası, başvuru numarası, yabancı ve işveren bilgisi, tebliğ tarihi, m. 9'daki somut ret bendi, yanlış değerlendirildiği iddia edilen olgu ve bu olguya ilişkin ekleri açık yazın. “Yeniden incelensin” tek başına yeterli açıklama değildir. Çalışan sayısı yanlışsa ilgili dönem SGK listesi; mali kriter yanlışsa tasdikli mali kayıt; diploma değerlendirmesi sorunluysa eğitim ve denklik belgeleri; eksik evrak iddiasında sistem gönderim kanıtı sunulur. Ticari sır ve kişisel veriyi gereksiz paylaşmadan amaca uygun ekleyin.

İtirazın Bakanlıkça reddi hâlinde kararın gerekçesi ve tebliği yeniden kaydedilir. İYUK uyarınca dava süresi, idari başvurunun niteliği ve tebliğ tarihleriyle hesaplanır; takvimde yalnız ilk 30 günü yazıp sonraki yargı süresini gözden kaçırmayın. İtiraz otomatik izin veya otomatik çalışma hakkı vermez. Başvuru sisteminde “değerlendiriliyor” ibaresi olsa bile mevcut iznin gerçekten geçerli olup olmadığını ayrı kontrol edin.

İtirazın hangi kanal üzerinden yapıldığına ve dilekçenin gerçekten Bakanlığa ulaştığına ilişkin alındı belgesini saklayın. İşveren hesabından yapılan işlemler ile yabancının kendi adına sunduğu açıklamaları tek dosyada toplamak, özellikle tebligatın muhatabı tartışmalıysa yararlıdır. Kuruma elden veya elektronik ortamda teslim edilen eklerin liste ve tarihlerinin izlenebilmesi önemlidir. Süre dolmadan gönderim yapılması ile başvurunun yetkili makama usulüne uygun ulaşması farklı konulardır; kullanılan usul mevzuata ve karar bildirimindeki yönlendirmeye göre doğrulanmalıdır.

İdari itirazın yanında İYUK m. 11 genel başvuru kuralı, 6735 m. 21'deki özel düzenleme ve idarenin cevapsız kalması ihtimali birlikte ele alınır. Bu nedenle her dosyada “itirazdan sonra aynı gün şu kadar dava süresi var” şeklinde hazır bir takvim kullanmak sakıncalıdır. İlk kararın, itirazın ve olası ikinci kararın tebliğ belgelerini tarih sırasıyla ayırıp yargı süresini bunlardan hareketle hesaplayın. İdarenin sessiz kalmasının hukuki sonucuna ilişkin güncel kanun hükmü de ayrıca kontrol edilmelidir.

İdare mahkemesi ret kararını nasıl inceler?

Dava, idari işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve amaç bakımından hukuka uygunluğunu tartışır. Mahkeme Bakanlık yerine işe alım yöneticisi gibi sınırsız takdir kullanmaz; ret sebebinin olgusal temeli, güncel kriter, orantılılık ve gerekçe denetlenir. Ret kaldırılırsa yeni işlem ve değerlendirme gerekebilir; mahkemenin her dosyada doğrudan çalışma kartı bastıracağı söylenemez. İdari itiraz ve yargılama dosyasında sunulan belgelerin aynı tarih ve kişiyle eşleşmesi önemlidir.

Yürütmenin durdurulması isteniyorsa işlemin uygulanmasının telafisi güç zarar doğurması ve açık hukuka aykırılık koşulları somut olarak gösterilir. İşyerinin proje kaybı veya yabancının ikamet durumuyla ilgili belgelendirme yapılabilir; soyut “acil” ifadesi karar için yeterli değildir. Dava açmak ret işlemini kendiliğinden durdurmaz ve izinsiz çalışmaya yetki vermez. Geçici koruma kapsamındaki çalışma izni, genel iznin ikamet yerine geçmesi kuralından farklıdır.

Bir başvuru ret sonrası yeni başvuruyla yeniden yapılabilir mi sorusu, ret sebebine bağlıdır. İşverenin sermaye/istihdam koşulu sonradan değişmiş, eksik diploma tamamlanmış veya iş tanımı fiilen farklılaşmışsa yeni olgular yeni başvuruda sunulabilir. Eski kararın hukuka aykırılığı iddiası ise mevcut süreler içinde itiraz/dava yoluyla değerlendirilir. Yeni başvuru, önceki işleme karşı kaçırılmış dava süresini geriye döndürmez.

Yargı yerinin belirlenmesinde işlemi tesis eden Bakanlığın niteliği, davacının sıfatı ve idari yargıdaki yetki kuralları dikkate alınır. İtiraz dilekçesindeki ticari veriler ile dava dilekçesindeki aynı döneme ait bilgiler tutarlı olmalıdır. Bir işverenin yabancı çalışanın pasaportunu veya kişisel bilgilerini sunarken gerekli olmayan sağlık/aile ayrıntılarını dosyaya yığması, ret sebebini aydınlatmadığı gibi mahremiyet sorunları doğurur. Öncelik, ret gerekçesiyle doğrudan ilişkili, tarihi doğrulanabilir kayıtların sunulmasıdır.

Ret sonrasında ikamet ve çalışma hakkı ne olur?

Geçerli bir çalışma izni olmayan yabancının çalıştırılması 6735 m. 6 uyarınca yasaktır; ret kararına itirazın yapıldığına dair dilekçe tek başına izin belgesi sayılmaz. Daha önceki iznin süresi dolmadan uzatma başvurusu yapılmışsa özel geçiş ve başvuru durumu ayrıca incelenir. İşverenin SGK ve bildirim yükümlülüklerini yok saymak hem işçi hem işveren için ek risk yaratır. Aynı zamanda yabancının ücret, önceki çalışmasına ilişkin alacak ve diğer iş hukuku hakları, çalışma izni reddi dosyasından ayrı değerlendirilebilir.

Çalışma izni çoğu kategoride geçerli olduğu sürece ikamet izni yerine geçer; fakat Göç İdaresi açıklaması geçici koruma, uluslararası koruma başvuru sahibi ve şartlı mülteciye düzenlenen izinlerde bu sonucun bulunmadığını belirtir. İzin reddedildiğinde mevcut ayrı ikamet izni var mı, ne zaman bitecek, yurt içi/yurt dışı başvuru statüsü ne? Bu soruları ayrı takip edin. Ret edilen yeni çalışma izni başvurusunun kişiyi otomatik sınır dışı etme kararı da değildir; varsa göç idaresinin bağımsız işlemi ayrıca tebliğ edilir.

İşveren sözleşmeyi revize etmek isterse yalnız ücret tutarını sistemde değiştirmeyin; pozisyon, tam/yarı zaman, işyeri adresi, sektör ve yabancının gerçek görevi uyumlu olmalıdır. Eski ret için itirazda sunulan kayıtla yeni başvurunun farklı açıklaması çelişirse güvenilirlik zedelenir. Kişisel verilerin işveren ve yabancı arasında paylaşımı gerekli ölçüde tutulmalıdır. İş ilişkisinin sona ermesi hâlinde Bakanlık bildirim yükümlülükleri ayrıca uygulanır.

Yurt dışından başvuruda konsolosluk ve işveren aşamalarının tarihlerini, yurt içinden başvuruda ise başvuruya dayanak mevcut kalış hakkını ayrı çizelgede izleyin. Ülkede bulunmakla çalışabilmek aynı hak değildir. Yabancı hakkında farklı bir giriş yasağı veya sınır dışı kararı varsa iş izni davası bu kararı kendiliğinden kaldırmaz. Aile üyelerinin ikamet işlemleri de ayrı dosyalara bağlı olabilir. İşverene birden fazla yabancı için ret gelmişse her kişi ve pozisyonun gerekçesi ayrı denetlenmelidir.

İtiraz öncesi kontrol listesi

• Ret kararının gerekçeli metni, işlem ve başvuru numarası, tebliğ kanıtı.
• e-İzin başvurusunun gönderilen sürümü ve eksik belge bildirimleri.
• İş sözleşmesi, görev tanımı, yabancının diploma/denklik/tecrübe ve gerekiyorsa ön izin kaydı.
• Başvuru dönemi SGK çalışan listesi, mali tablo ve kriter istisnası dayanağı.
• Yabancının pasaport, ikamet veya koruma statüsü ve mevcut izin bitiş tarihi.

En sık hatalar, 30 günü ret ekranındaki rastgele görüntüleme tarihinden saymak, bütün sektörlere aynı istihdam ölçütünü uygulamak, iş izni itirazını ikamet izni başvurusu sanmak ve itiraz beklerken izin varmış gibi çalışmaya devam etmektir. Önce tebligat, sonra ret gerekçesine cevap, ardından statü ve yargı süresi takibi gerekir. Belgeler Türkiye'nin herhangi bir ilindeki işyeri için çevrim içi düzenlenebilir; yetkili merci ve usul değişmez.

Sık sorulan sorular

Çalışma izni reddine itiraz süresi kaç gün?

6735 m. 21/2 Bakanlığa itiraz için kararın tebliğinden itibaren 30 gün öngörür. Elektronik veya fizikî tebliğ kaydı ve takvim günü hesabı dosyada doğrulanmalıdır. İtiraz reddedilirse idari yargı yoluna gidilebilir; dava süresi ayrıca hesaplanır.

İşveren mi yabancı mı itiraz eder?

İşlem türü, başvuru ve tebligatın muhatabı önemlidir. İşverene bağlı izinde işverenin dosyası ve yabancının menfaati birlikte değerlendirilir; bağımsız veya süresiz izin sahibi için farklı tebliğ düzeni vardır. Dilekçede doğru ilgililer ve yetki belgeleri gösterilmelidir.

İtiraz sürerken yabancı çalışabilir mi?

İtiraz tek başına çalışma izni değildir. Mevcut bir izin ve geçiş döneminin özel koşulları varsa ayrı incelenir; yoksa izinsiz çalışma yasağı geçerlidir. İkamet hakkı da yabancının mevcut statüsüne göre belirlenir.

Beş Türk çalışan şartını sağlamıyorsak ret kesin mi?

Güncel kriterlerde genel istihdam esası ve çeşitli sektör/statü istisnaları vardır. İşyerinin niteliği, satış, proje, meslek ve başvuru tarihi incelenmeden kesin cevap verilmez. İstisna dayanağı somut belgeyle gösterilmelidir.

Yeni başvuru yapmak itiraz yerine geçer mi?

Hayır. Yeni başvuru yeni maddi koşullarla değerlendirilebilir; eski ret kararının hukuka aykırılığına yönelik süreli itiraz ve dava yollarını otomatik korumaz.

Hukuk bürosu: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu, sicil no: 5507.