Evlilikte Alınan Araba Boşanmada Kime Kalır? Kredi, Devir ve Değerleme

Kısa cevap: Evlilikte alınan araba, ruhsat kimin adınaysa boşanmada mutlaka onda “kalır ve diğeri hiçbir şey alamaz” diye değerlendirilmez. Edinilmiş mallara katılma rejiminde ücret ve diğer edinilmiş parayla alınan aracın ekonomik değeri tasfiyeye girebilir. Diğer eş genellikle aracın ruhsatının yarısını değil, hesaplanan artık değer üzerinden bir katılma alacağı ister. Evlilikten önceki araç satılıp yenisi alınmışsa, kredi kullanılmışsa, aileden bağış veya miras parası eklenmişse ödeme kaynakları ayrılır. Araç boşanma davasından önce veya sonra satılmışsa satışın tarihi, bedeli ve amacı ayrıca önem taşır.

Bu rehber, sık sorulan “Araba eşimin üstüne, hakkım var mı?”, “Krediyi ben ödedim, tamamı benim mi?”, “Eşim arabayı kardeşine devretti” sorularına araç özelinde cevap verir. Evin, banka parasının ve diğer malvarlığının genel tasfiyesi için boşanmada mal paylaşımı yazısına bakabilirsiniz. Burada noter satışı, tescil, taşıt kredisi, takas ve rayiç değer delilleri üzerinde duruyoruz.

Ruhsat tek eş adına ise diğer eşin hakkı var mı?

Aracın trafik sicilinde kimin adına kayıtlı olduğu mülkiyet ve satış işlemleri açısından önemlidir; fakat mal rejimindeki edinilmiş/kişisel mal ayrımını tek başına çözmez. Türk Medeni Kanunu (TMK) m. 219’a göre rejim sürerken çalışma karşılığı elde edilen değerler ve bunların yerine geçen mallar edinilmiş maldır. Bu kaynakla alınan araç, ruhsat yalnız bir eş adına düzenlense de tasfiyede hesaba girebilir. TMK m. 222 ayrıca kişisel mal iddiasının ispatını düzenler.

Katılma alacağı, öteki eşin aracın yarısının sahibi olduğuna dair otomatik tapu veya ruhsat kaydı oluşturmaz. TMK m. 236, diğer eşin artık değerinin yarısı üzerinden alacak hakkı verir; tasfiyede ilgili borç, denkleştirme, eklenecek değer ve eşlerin karşılıklı alacakları da incelenir. Kişisel mal veya farklı mal rejimi sözleşmesi varsa sonuç değişebilir. Aracı fiilen kimin kullandığı, yakıtını kimin aldığı veya kimin sigortasında sürücü yazdığı tek başına mülkiyetin ve alacağın nihai hesabı değildir.

“Araba yarı yarıya bölünür” beklentisi özellikle araç üzerinde rehin, krediden kalan borç veya kişisel mal katkısı varken yanlış bir pazarlık zemini oluşturur. Tasfiye bütün mal rejiminin alacak ve borçlarını dikkate alır. Araç değeri hakkında anlaşma yapılacaksa ruhsat devrinin nasıl ve ne zaman gerçekleşeceği, kredi borcunu bankaya karşı kimin üstlendiği ve diğer eşe ödenecek bedelin vadesi açık yazılmalıdır. Eşlerin kendi aralarındaki anlaşma bankayı, onun kabulü olmadan, otomatik olarak yeni bir borçluya yöneltmez.

Arabanın alındığı tarih neden önemlidir?

Evlilik tarihi, 1 Ocak 2002 yasal rejim değişimi, varsa mal rejimi sözleşmesi ve boşanma davası tarihi bir çizelgede gösterilir. TMK m. 225 uyarınca boşanmayla sona eren mal rejimi, dava açıldığı tarihten geçerli olmak üzere biter. Araba boşanma davasından önce edinilmişse tasfiyede incelenebilir; dava açıldıktan sonra yeni kazançla alınmışsa önceki rejimin edinilmiş mal listesine sırf karar henüz kesinleşmedi diye otomatik girmez. Buna karşılık dava öncesi edinilmiş aracın daha sonra satılması, onun rejim sonundaki niteliğini yok etmez.

Evlilikten önce alınan araba kural olarak kişisel maldır. Evlilik sırasında bu araç satılıp daha pahalı yenisi alınmışsa eski satış bedelinin yeni alıma gerçekten girip girmediği ve farkın nasıl ödendiği önem kazanır. Satış sözleşmesi, banka girişi, yeni aracın ödeme dekontu ve tarihlerin tutarlılığı “eski aracımın parası” savunmasını destekler. Eksik kalan bedel maaş ve taşıt kredisiyle karşılanmışsa karma finansman hesabı gerekir. Aracın yalnız modelini veya plakasını söylemek kaynak zincirinin yerini tutmaz.

2002 öncesinde satın alınan ve evlilik sürerken elde tutulan bir araç bakımından önce o tarihte geçerli mal rejimi ve edinim günü saptanır; bugünkü katılma rejimi geçmişe kendiliğinden yürütülmez. Sonradan araç satılmış, bedel yeni otomobile aktarılmış ve üzerine 2002 sonrası gelir eklenmişse iki dönemin kaynağını tek kalemde toplamak yerine her işlem adımını belgelemek gerekir. Aynı şekilde yalnız nişanlılık döneminde ödenen kapora, teslim ve mülkiyet devrinin ne zaman gerçekleştiği ayrı ispat sorunları yaratabilir. O nedenle kronoloji basit bir formalite değil, talebin hukuki niteliğini belirleyen başlangıçtır.

Taşıt kredisiyle alınan arabada kim ne öder?

Krediyi hangi bankadan kimin imzaladığı ile mal rejiminde hangi mal grubunun ödemeyi yaptığı ayrı sorulardır. Peşinatın kaynağı, bankanın satıcıya aktardığı kredi, evlilik içindeki taksitler ve rejim sona erdiği gün kalan kredi borcu incelenir. Alacak hesabında yalnız arabanın piyasa değerini ikiye bölmek, henüz kapanmamış ve bu mala ilişkin gerçek borcu görmezden gelir. Tersine, bütün gelecek taksitleri hiçbir dönem ayrımı yapmadan bugünkü değerden düşmek de hatalı olabilir.

Boşanma davasından sonra bir eş kendi yeni geliriyle krediyi ödemeye devam ediyorsa bu ödemeler, önceki dönem edinilmiş katkı gibi mekanik biçimde yazılmaz; borcun rejim sonundaki durumu ve sonradan ödemenin denkleştirme/kişisel alacak yönü somut hesapta ele alınır. Banka hesap özetini, ödeme planını, her taksit tarihini ve kapama dekontlarını getirmeniz gerekir. Kredi eşlerden birinin adına olsa da diğer eşin aracın edinimindeki kaynak ve borç hesabı ayrıca tartışılabilir. Bankaya karşı sözleşmesel borçlu değişikliği, eşlerin kendi mal rejimi alacak hesabından farklıdır.

Arabanın değerini alım fiyatı mı, güncel piyasa mı belirler?

TMK m. 228, kişisel ve edinilmiş malların rejimin sona erdiği andaki durumuna göre ayrılmasını; m. 235, o sırada mevcut edinilmiş malın tasfiye anındaki değeriyle hesaba katılmasını düzenler. Otomobilin 2019 faturasındaki bedelini 2026’da doğrudan ikiye bölmek, enflasyon ve aracın gerçek durumunu yansıtmaz. Değerleme için marka, model, üretim yılı, kilometre, kaza/hasar ve değişen parça kayıtları, donanım, piyasa emsalleri ve ekspertiz verileri önemlidir.

Örneğin araç dava gününde mevcutken yargılama sırasında yüksek kilometre yapmış veya ağır kaza geçirmiş olabilir. “Bugün satılsa kaç eder?” ile “rejim sonunda hangi durumda ve hak kapsamında vardı?” sorularını birlikte cevaplamak gerekir; sonraki kullanımın değere etkisi usulüne uygun bilirkişi incelemesinde açıklanmalıdır. Karşı tarafın ilan fiyatı, tek başına kesin sürüm değeri değildir; gerçek emsal ve aracın teknik kayıtlarıyla karşılaştırılır. Değerleme günü ve kabul edilen teknik durum kararda belirtilmelidir.

Eşim arabayı kardeşine veya üçüncü kişiye sattıysa?

Önce satışın boşanma davasından önce mi sonra mı yapıldığını, noter satış bedelini, gerçek banka transferini, piyasa değerini ve aracın kullanımını araştırın. Gerçek bedelle olağan satış yapılıp para başka bir edinilmiş mala dönüşmüşse satış bedelinin izini takip etmek gerekir. Devir kâğıt üzerinde görünse de araç aynı eşte kalmış, bedel ödenmemiş veya fiyat olağandışı düşükse muvazaa yahut katılma alacağını azaltma kastı iddiası somut delillerle gündeme gelebilir.

TMK m. 229, rejimin sona ermesinden önceki bir yıl içinde diğer eşin rızası olmaksızın olağan hediyeler dışında yapılan karşılıksız kazandırmalar ile rejim sürerken katılma alacağını azaltma kastıyla yapılan devirlerin edinilmiş mallara değer olarak eklenmesini düzenler. Her akraba satışı otomatik hükümsüz değildir; hısım ilişkisi, bedel, ödeme ve zamanlama birlikte incelenir. Aracın mülkiyetini üçüncü kişiden geri alma talebi ile eşe karşı para alacağı birbirinden ayrılır. Üçüncü kişiye karşı kanundaki ek koşullar ve usul ayrı değerlendirilir.

Devir tehlikesi devam ediyorsa mal rejimi davasında ihtiyati tedbir olanağını, alacak ve tehlikeyi somutlaştırarak inceleyin. “Bütün araçlarına süresiz tedbir” gibi talep, uyuşmazlık konusuyla ve ölçülülükle bağlantılı olmalıdır. Noter tescil geçmişi, trafik sicili, sigorta, HGS/otopark ve araç kullanım bilgileri delil olarak uygun ölçüde istenebilir.

Araba takas edildiyse eski ve yeni araç nasıl ayrılır?

Eski aracın yeni araca sayılan bedeli, nakit ek ödeme, kredi ve varsa üçüncü kişiden gelen para ayrı satırlara yazılır. Eski araç kişisel mal ise onun yeni aracın alımına giren izlenebilir değeri kişisel malın yerine geçen değer tartışması doğurur; yeni fark edinilmiş parayla ödenmişse tek kalem olarak bütün aracın kişisel olduğu söylenemez. Eski araç edinilmiş mal ise satış değeri yeni araçta da kaybolmaz. Takas makbuzu, iki noter devri ve finansman dekontları bir bütün okunur.

Örnek: Evlilik öncesi otomobilin satışından gelen 300 birim yeni arabanın peşinatına, evlilik içi gelirden 100 birim ve krediyle 200 birim alıma gitmiş olabilir. Bu örnekte “arabanın yüzde 50’si benim” veya “peşinat benim, tamamı benim” diye sonuç kurulamaz. Her ödeme tarihi ve rejim sonundaki borç araştırılmalıdır. Sayılar oran yöntemini anlatır; gerçek dava hesabı veya otomatik katılma oranı değildir.

Boşanma davası sürerken aracı kim kullanır?

Ruhsat sahibinin kullanım hakkı ile boşanma sırasında eş ve çocukların günlük ulaşım ihtiyacı, aracın güvenli muhafazası ve değer kaybı ayrı sorunlardır. Fiilen aracı süren eşin kullanmaya devam etmesi, tasfiye davasında diğerinin alacağını bitirmez. Arabayı anahtarı zorla alıp saklamak, trafikten çekmek veya izinsiz satışa teşebbüs yeni hukuk/ceza uyuşmazlıkları doğurabilir. Gerekliyse aile mahkemesinden geçici kullanım ve korunma önlemlerinin somut araçla sınırlı biçimde değerlendirilmesi istenir.

Kasko, trafik sigortası, motorlu taşıtlar vergisi, bakım ve onarım giderlerini otomatik “eşler yarı yarıya öder” diye mal rejimi hesabına koymayın. Giderin hangi dönemde, kimin yararına ve hangi borç ilişkisi kapsamında doğduğu incelenir. Hasar bedeli veya sigorta tazminatı alınmışsa aracın değerini ve ayrı ödeme kalemini iki kez hesaba katmamaya dikkat edin. Plaka cezası ve kişisel kusurlu kullanımdan doğan borçlar da kredi finansmanıyla aynı hukuki nitelikte olmayabilir.

Hangi belgelerle araç hesabı kurulabilir?

• Evlilik tarihi, mal rejimi sözleşmesi, boşanma dava açılış tarihi ve varsa protokol.
• Noter satış ve devir belgeleri, trafik sicil geçmişi, fatura, eski araç takas evrakı.
• Peşinat, miras/bağış veya evlilik öncesi araç satış parası, banka dekontları.
• Taşıt kredisi sözleşmesi, ödeme planı, taksitler, rejim sonu kalan borç ve kapama kayıtları.
• Ekspertiz, hasar/tramer, kilometre, kasko/sigorta ve karşılaştırılabilir piyasa verileri.
• Devir iddiasında yeni malik, gerçek bedel, ödeme ve araç kullanımına dair hukuka uygun kayıtlar.

Bir sayfada “alım – finansman – dava tarihi – devir – değerleme” çizelgesi yapın. Eksik belgeyi kimden ve hangi dönem için istediğinizi mahkemeye açıkça belirtin. Karşı tarafın banka hesabına izinsiz erişim yerine delil celbi talep edin. Eşlerden biri hiç çalışmamış olsa bile 2002 sonrası yasal katılma rejiminde alacak için araca doğrudan para katkısını ispatlaması şart değildir; kişisel mal ve özel alacak iddiaları ayrı incelemeye tabidir.

Sık sorulan sorular

Eşim arabayı kendi adına aldı; boşanınca yarısını üzerime alabilir miyim?

Kural olarak ruhsatın yarısı kendiliğinden devredilmez. Aracın edinilmiş değerinin tasfiyede hesaba girmesiyle eşe karşı katılma alacağı doğabilir.

Taşıt kredisini ben ödedim; araba tamamen benim mi?

Ödeme kaynağı, zamanı, peşinat ve rejim sonundaki borç birlikte incelenir. Evlilik içi maaşla taksit ödemek her durumda aracı kişisel mal yapmaz.

Boşanma davasından sonra alınan araba paylaşılır mı?

Davanın boşanmayla sonuçlanması hâlinde mal rejimi dava tarihinden geçerli biter. Sonraki yeni kazançla alınan araç kural olarak bu tasfiyeye girmez; önceki edinilmiş malın satış bedeliyle alındıysa ikame değer araştırılır.

Araba düşük bedelle kardeşe devredildiyse ne olur?

TMK m. 229 kapsamında alacağı azaltma kastıyla devir veya karşılıksız kazandırma koşulları araştırılabilir. Noter bedeli, banka ödemesi, emsal rayiç ve aracı kimin kullandığı delildir; her devir otomatik iptal olmaz.

Arabanın değeri fatura bedeli üzerinden mi hesaplanır?

Rejim sonunda mevcut olma ve edinilmiş/kişisel niteliği ayrı, tasfiyedeki değerleme ayrı aşamadır. TMK m. 235 ve araçtaki hasar, kilometre, model gibi gerçek piyasa verileri incelenir.

Evlilikten önceki arabamı takas edip yenisini aldıysam?

Eski aracın satış/takas bedelinin yeni alıma girdiğini belgelerle gösterin. Yeni aracın ücret geliri, kredi ve kişisel para ile karma ödemesi varsa kaynaklar ayrıştırılır.

Araba ortak kullanılıyordu; katkı ispatlamam gerekir mi?

Yasal edinilmiş mallara katılma rejiminde katılma alacağı için eşin araca doğrudan maddi katkısı şart değildir. Farklı mal rejimi veya özel değer artış/katkı iddiası varsa ispat konusu değişir.

Sonuç: aracın ruhsatından önce para ve tarihin izini sürün

Arabanın boşanmada ekonomik değerini belirlemek için alım, takas, kredi, dava tarihi, satış ve teknik değerleme belgelerini aynı çizelgede toplayın. Eşin yakınlarına devir varsa resmi bedelle gerçek ödeme arasını somutlaştırın. Mersin merkezli büromuza Türkiye’nin farklı illerindeki aile mahkemesi dosyaları için iletişim sayfasından başvurabilirsiniz. Ön belge incelemesi olası talep türünü ve delil eksiğini gösterebilir; araç veya para miktarı için sonuç garantisi verilemez.

Yayınlayan: Av. Emirhan Keskin — Mersin Barosu, Sicil No: 5507. Kaynak inceleme tarihi: 29 Eylül 2026. Genel hukuki bilgilendirmedir; bireysel danışmanlık yerine geçmez.

Resmî kaynaklar: TBMM: Türk Medeni Kanunu m. 218–239. Kanunun güncel metni ve dosyaya uygulanacak içtihat ayrıca kontrol edilmelidir.

Resmî kaynaklar: Türk Medeni Kanunu (4721)