Yoksulluk Nafakası Alan Eş Sigortalı İşe Girerse Nafaka Kesilir mi?

Kısa cevap: Yoksulluk nafakası alan eski eşin sigortalı bir işe girmesi nafakayı kendiliğinden kesmez. İşe giriş, ücretin tutarı ve sürekliliği ile tarafların diğer gelir ve giderleri mahkemede incelenir. Yoksulluk ortadan kalkmışsa Türk Medeni Kanunu (TMK) m. 176/3 uyarınca mahkeme kararıyla kaldırma; mali durum değişmiş fakat yoksulluk devam ediyorsa m. 176/4 çerçevesinde indirme gündeme gelebilir. Nafakayı ödeyen kişi yalnız SGK kaydını görüp ödemeyi tek taraflı durdurursa, mevcut ilam gereği biriken tutarlar için takip riskiyle karşılaşır.

Bu soruya “sigorta varsa sıfır” veya “asgari ücret alınsa da asla kesilmez” diye cevap vermek doğru değildir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun sigortalı işe girişe ilişkin somut kararında dahi yoksulluğun sürmesi ile nafaka borçlusunun ödeme gücü ayrı değerlendirilmiştir. Bu yazı işe girişten sonraki delilleri ve dava yolunu ele alır. Yeniden evlenme, fiilen evliymiş gibi yaşama ve genel değişiklikler için nafakanın artırılması, azaltılması ve kaldırılması rehberi de okunabilir.

Kanun işe giriş ile yeniden evlenmeyi neden ayırır?

TMK m. 175, boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek ve kusuru daha ağır olmayan tarafın, diğer taraftan mali gücü oranında nafaka istemesini düzenler. Nafaka erkek veya kadın için öngörülebilir; cinsiyete bağlı bir hak değildir. Nafaka yükümlüsünün boşanmadaki kusuru aranmaz. Hükümle bağlanan aylık yoksulluk nafakası, tarafların sonraki hayatında ortaya çıkan değişikliklerle yeniden değerlendirilebilir.

TMK m. 176/3’te irat biçimindeki nafakanın kendiliğinden kalktığı iki hâl alacaklının yeniden evlenmesi ve taraflardan birinin ölümü olarak sayılır. Alacaklının fiilen evliymiş gibi yaşaması, yoksulluğunun ortadan kalkması veya kanundaki diğer hâller ise mahkeme kararıyla kaldırma konusudur. Sigortalı işe girmek yeniden evlenmek değildir. SGK işe giriş bildirgesi, “yoksulluk sona erdi” şeklinde otomatik bir yargı kararı da yaratmaz. İşe giren tarafın makul giderlerini karşılayıp karşılayamadığı ayrıca incelenir.

Asgari ücret almak yoksulluğu bitirir mi?

Asgari ücret düzeyinde gelir, tek başına yoksulluğun kesin olarak bittiğini göstermez. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 2017/1013 esas, 2019/1180 karar sayılı ve Adalet Bakanlığı UYAP İçtihat Programında yayımlanan kararında bu nokta açıkça tartışılır. Somut olayda sigortalı anaokulu çalışanının asgari ücretinin, tek başına alacaklıyı yoksulluktan kurtarmadığı kabul edilir. Bununla birlikte Kurul çoğunluğu, nafaka borçlusunun dosyada saptanan ödeme gücünü ve hakkaniyeti değerlendirip yerel mahkemenin kaldırma kararını uygun bulmuştur. Bu kararı “asgari ücretle çalışan herkesin nafakası kesilir” şeklinde okumak, gerekçenin önemli yarısını atlamaktır.

Yoksulluk değerlendirmesinde yalnız çıplak maaş değil barınma, beslenme, sağlık, ulaşım ve eğitim gibi temel ihtiyaçlar, işin düzenliliği, çalışma süresi, ek gelir ve malvarlığı, borçların niteliği, nafaka tutarı ve nafaka borçlusunun gerçek mali gücü birlikte ele alınır. “Asgari ücret” etiketi farklı yıllarda farklı alım gücünü anlatır. Mahkeme, kararın verildiği dönemi değil yeni davanın ilgili koşullarını somut delille değerlendirir; geçmiş bir kararın rakamı bugüne aynen taşınmaz.

İşe giriş sonrası nafakanın kaldırılması mı azaltılması mı istenir?

İki ayrı hukuki sonuç vardır. Kaldırma isteminde alacaklının yoksulluğunun ortadan kalktığı olgusu veya çok özel koşullarda yükümlünün nafaka ödeyemeyecek hâle gelmesi ve hakkaniyet tartışılır. Azaltma isteminde ise yoksulluk devam etse bile tarafların mali durumunda değişim veya hakkaniyet gereği önceki tutarın uyarlanması istenir. İşe yeni başlayan alacaklının ücretinin küçük bir ek gelir olması, talebi tümden kaldırma yerine indirme yönüne çevirebilir. Ancak hangi sonucun uygun olduğu dosyanın mevcut nafaka tutarına, giderlerine ve iki tarafın durumuna bağlıdır.

Dilekçede asıl talep ve koşulları uygun düşen terditli istemler hukuki yardım alınarak açık kurulabilir. “Sigortalı oldu, hepsini kaldırın” derken dosyanın gerçekte yalnız indirimi desteklediği bir durum göz ardı edilmemelidir. Borçlunun işsiz kalması, malvarlığını kasıtlı olarak elden çıkarıp ödeme gücünü azaltmasıyla aynı değildir; mahkeme değişimin nedenini ve sürekliliğini araştırır. Alacaklının fiilen yaşam standardının yükselmesi de SGK satırından çok daha geniş kanıt gerektirir.

SGK kayıtlarında hangi ayrıntılar önemlidir?

İşe giriş bildirgesi istihdamın başlangıcını gösterebilir; fiilen ne kadar süre çalışıldığını ve ne kadar ücret alındığını tek başına kanıtlamaz. Hizmet dökümü, prime esas kazanç kayıtları, ücret bordroları, banka maaş ödemeleri, iş sözleşmesi ve gerektiğinde işveren kayıtları birlikte istenmelidir. Eksik gün, mevsimlik çalışma, deneme döneminde işten ayrılma ve aralıklı çalışmayı tam zamanlı sürekli gelir diye yorumlamayın. Prime esas kazanç ile elde geçen ücret farklı olabilir; kayıtların açıklaması gerekir.

Alacaklının kira ödeyip ödemediği, çocuk bakım giderleri, sağlık ve eğitim masrafları, bakmakla yükümlü olduğu kişiler ve başka düzenli gelirler dosyaya uygun şekilde sunulur. Borçlunun da maaşı, işyeri, işsizliği, emeklilik aylığı, kira geliri, malvarlığı ve zorunlu giderleri araştırılmalıdır. Sosyal ve ekonomik durum araştırması bir başlangıçtır; eski tarihli veya yüzeysel rapora dayanarak hüküm verilmesi yerine güncel ve doğrulanabilir belgelerin celbi istenebilir.

İzin olmadan eski eşin SGK şifresini kullanmak, özel hesabına girmek veya çalışma hayatına ilişkin bilgileri çevreye yaymak hukuka uygun delil sağlama yolu değildir. Bildiğiniz işveren ve işe giriş tarihini dava dilekçesinde belirtip mahkemenin kurumlardan kayıt istemesini talep edin. Sosyal medya görüntüleri, kişinin çalıştığını ima etse bile ücret ve süreklilik hesabının yerini çoğu zaman tutmaz.

Eski nafaka kararında hangi tarih ve miktara bakılır?

Önce mevcut ilamı, kesinleşme durumunu, protokolü ve varsa sonraki artırma/azaltma kararlarını okuyun. Nafakanın türü yoksulluk mu, dava sürerken ödenen tedbir mi, çocuk için iştirak nafakası mı? “Eski eş işe girdi” iddiası çocuk için hükmedilen iştirak nafakasını kendiliğinden kaldırmaz; çocuğun gereksinimleri ve ebeveynlerin katkı gücü başka incelemeye tabidir. Yanlış nafaka türü üzerinden dava kurgusu süreci uzatır.

Eski hükümde gelecek yıllar için artış oranı düzenlenmiş olabilir. Bugün icrada talep edilen miktar, yıllar önceki ilk rakamdan yüksekse uygulanan artış hükmünü, ödeme dekontlarını ve takip hesabını inceleyin. Nafaka alacaklısının işe başladığı gün ile mahkemenin uyarlama kararının uygulanacağı tarih aynı varsayılmamalıdır. Dava açılırken hangi tarihten itibaren indirme veya kaldırma istendiğini belirtin; geçmişte ödenmiş tutarların otomatik iadesi veya işe giriş gününden itibaren bütün borcun kendiliğinden silinmesi beklentisi kurmayın.

Boşanma hükmüyle aylık ödeme yerine toptan yoksulluk nafakasına karar verilmişse, işe girişten sonra aylık iradın indirilmesi anlatımını o karara mekanik biçimde uygulamayın. TMK m. 176’nın düzenlediği sona erme ve sonraki değişiklik yolları ödeme biçimiyle ilişkilidir. Eski kararın hüküm fıkrası, vade ve yapılan ödemeler görülmeden “iş buldu, kalan taksitleri durduruyorum” çıkarımı yapılamaz. Aynı ilamda maddi tazminat taksiti de varsa onun dayanağı da ayrı incelenir.

Dava açmadan ödemeyi kesersem ne olur?

Mevcut hüküm uygulanmaya devam ettiği sürece düzenli ödemeleri belgeleyin. SGK kaydı veya taraflar arasındaki telefon konuşması, mahkeme ilamının yerine geçmez. Tek taraflı kesinti birikmiş nafaka ve icra takibi sorununa yol açabilir. “Fazla ödedim, geri alırım” varsayımıyla ödeme durdurmak, sonraki kararda beklenmeyen borç çıkarabilir. Bir ödeme planı konusunda yazılı uzlaşma düşünülse bile mahkeme kararı ve icra dosyasına etkisi ayrı incelenmelidir.

Değişiklik tespit edildiğinde belgeleri hızlı toplayın ve aile mahkemesinde yeni koşullara dayalı azaltma/kaldırma davası açılması gerekip gerekmediğini değerlendirin. TMK m. 177, boşanmadan sonra açılacak nafaka davalarında nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesinin yetkisini düzenler. Somut istemin niteliği, mevcut dosyalar ve usule ilişkin koşullar yetki incelemesinde önem taşır. Önceki boşanma mahkemesi her durumda tek seçenek sanılmamalıdır.

İş kısa sürede biterse veya gelir gizlenirse?

İşten çıkış, geçici iş, işsizlik ödeneği, yeni iş ve kira geliri gibi gelişmeleri tarihleriyle kaydedin. İşe girişten iki hafta sonra biten bir işin uzun dönemli geçim gücünü gösterme değeriyle bir yıllık düzenli maaşın değeri aynı değildir. Diğer yandan sadece bordroda düşük ücret görünmesi, belgeli başka gelir veya fiili çalışma düzeni iddialarını mahkemenin incelemesine engel değildir. İddia somutlaştırılmalı; “kesin gizli geliri var” cümlesiyle kanıtsız itham yapılmamalıdır.

Dava görülürken taraflardan biri iş değiştirirse, güncel hizmet ve banka kayıtlarının ilgili aralıklar için yenilenmesini isteyin. Karardan sonra koşullar tekrar esaslı biçimde değişirse yeni bir uyarlama istemi değerlendirilebilir; önceki davanın sonucunu saklayarak aynı vakıalarla sürekli dava açmak hem masraf hem usul riski yaratır. Değişimin yeni, önemli ve delillendirilebilir olması gerekir. Nafakanın kaldırılması ile yeniden bağlanması soruları da mevcut hükmün niteliğine göre ayrı hukuki inceleme gerektirir.

Tarafların eski anlaşmalı boşanma protokolünde belirlediği tutar da mahkeme hükmüne nasıl geçtiğiyle birlikte okunmalıdır. Nafaka yükümlüsünün “zaten protokolde bir yıl ödeyecektim” savunması ile hükümde süresiz aylık ödeme yazması arasında fark varsa, icra ve yeni dava yolu yanlış varsayımla kurulamaz. Alacaklının iş koşullarını gizlediği iddiası için sadece söylenti değil, tarihli kayıt ve hukuka uygun bilgi kaynağı gerekir. Duruşmada gelir, çalışma süresi ve giderler açıkça tartışılır.

İki örnek durum nasıl farklı sonuç verebilir?

Durum A: Alacaklı haftada birkaç gün çalışmaya başlamış, düşük ve düzensiz ücret almakta, kira ve tedavi giderleri sürmektedir. Borçlunun geliri hâlâ düzenliyse yalnız SGK işe girişine dayanılarak yoksulluğun tamamen bittiği sonucu çıkarmak güçtür; tarafların mali dengesine göre indirme veya mevcut miktarın korunması tartışılır.

Durum B: Alacaklı sürekli tam zamanlı ve yeterli gelir elde etmekte, ayrıca başka düzenli malvarlığı geliri bulunmaktadır; nafaka ihtiyacı değişmiş olabilir. Bu durumda kaldırma talebi daha güçlü tartışılır. Her iki örnekte de önceki nafaka miktarı, iki tarafın bugünkü koşulları, işin güvencesi ve mahkemenin delil değerlendirmesi sonucu belirler. Örnekler başarı vaadi veya genel karar kuralı değildir.

Başvuru öncesi dosya listesi

• Boşanma kararı, yoksulluk nafakası hükmü, kesinleşme bilgisi ve sonraki uyarlama kararları.
• Ödeme ve icra dekontları; mevcut aylık tutarın artış hesabı.
• İşe başlama ve varsa çıkış tarihleri, bilinen işveren, hizmet ve ücret kayıtları için somut talepler.
• Her iki tarafın gelir, kira, sağlık, bakım, malvarlığı ve zorunlu gider belgeleri.
• Önceki karardan sonra neyin hangi tarihte değiştiğini gösteren kısa kronoloji.

Kronoloji, “eski karar verildiğinde / bugün” karşılaştırmasını kolaylaştırır. Çocuk için iştirak nafakası da varsa o dosyayı ayırın. Gelir kaydı değişirken alacaklının yoksulluk durumunun sürüp sürmediği ve borçlunun ödeme gücünün ne olduğu iki sütunda gösterilmelidir.

Sık sorulan sorular

Eski eşim sigortalı oldu; nafakayı hemen durdurabilir miyim?

Hayır. Sigortalı işe giriş TMK m. 176/3’te kendiliğinden sona erme hâli değildir. Mevcut ilamı uygularken koşullara göre mahkemeden azaltma veya kaldırma istenir.

Asgari ücret kazanmak nafakayı kesin kaldırır mı?

Hayır. Yargıtay HGK 2017/1013 E., 2019/1180 K. asgari ücretin tek başına yoksulluğu bitirmediğini tartışmıştır; borçlunun ödeme gücü ve somut hakkaniyet ayrıca sonuca etmiştir.

İşe başlayan nafaka alacaklısı bunu bildirmek zorunda mı?

Yeni gelir, sonraki yargılamada önemlidir. Taraflar dürüstlükle hareket etmelidir; fakat çalışmanın bildirilmemiş olması da nafakayı kanunen otomatik kesmez. Mahkemeden kayıtların getirtilmesini isteyin.

Üç ay çalışıp işten ayrılırsa ne olur?

Çalışılan dönem, ücret ve sonraki işsizlik birlikte değerlendirilir. Kısa süreli kaydın sürekli gelir gibi gösterilmesi de, alınan ücretin hiç yok sayılması da hatalı olabilir.

Çocuk için ödenen nafaka da eşin işe girmesiyle biter mi?

İştirak nafakası çocuk içindir ve ayrı hukuki koşullara tabidir. Ebeveynin yeni geliri katkı oranının değerlendirilmesinde rol oynayabilir; yoksulluk nafakasının sona erme kuralları çocuk nafakasına aynen uygulanmaz.

Önceden ödediğim nafakayı işe giriş tarihinden geriye dönük alır mıyım?

İşe giriş tek başına geçmiş ilamı ortadan kaldırmaz. Mahkemenin yeni kararının hangi tarihten etkili olacağı, istem ve dosyaya göre incelenir; otomatik iade varsayımıyla ödeme kesmeyin.

Başka ilde yaşıyoruz; Mersin’den başvuru incelemesi yapılabilir mi?

Belgeler uzaktan incelenebilir. Yetkili mahkeme, temsil ve duruşma planı somut dosyaya göre belirlenir; Mersin’deki büroya Türkiye’nin farklı illerinden başvuru yapılabilir.

Sonuç: SGK kaydından sonra mali dengeyi belgeleyin

İşe giriş bildirgesini başlangıç bilgisi olarak alın; ücret, çalışma süresi, zorunlu giderler ve iki tarafın ekonomik durumuyla karşılaştırın. Mevcut karar yürürlükteyken tek taraflı kesinti yapmayın. Yoksulluğun kalkması ile miktarın indirilmesi ayrı taleplerdir. Nafaka hükmünü, yeni gelir/gider kayıtlarını ve ödeme kronolojisini iletişim sayfamızdan ileterek Mersin merkezli büromuza Türkiye’nin herhangi bir ilinden başvurabilirsiniz. Sonuç belirli bir SGK koduna değil dosyanın ispatına ve mahkemenin değerlendirmesine bağlıdır.

Yayınlayan: Av. Emirhan Keskin — Mersin Barosu, Sicil No: 5507. Kaynak inceleme tarihi: 29 Eylül 2026. Genel hukuki bilgilendirmedir; bireysel danışmanlık yerine geçmez.

Resmî kaynaklar: TBMM: TMK m. 175–177; Adalet Bakanlığı UYAP İçtihat: Yargıtay HGK 2017/1013 E., 2019/1180 K.. Yargı kararındaki sonuç somut taraf ve delillere ilişkindir.

Resmî kaynaklar: Türk Medeni Kanunu (4721)