İş Kazası Nedeniyle Maddi ve Manevi Tazminat Davası

Kısa cevap: İş kazası nedeniyle maddi ve manevi tazminat için olayın 5510 sayılı Kanun anlamında iş kazası olması, işverenin iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüğüne aykırılığı, zarar ve illiyet bağı incelenir. İşveren kazayı kolluğa derhâl, SGK'ya kural olarak kazadan sonraki üç iş günü içinde bildirmelidir. İşçi; geçici ve sürekli iş göremezlik, tedavi ve bakıcı gideri, ekonomik geleceğin sarsılması ve uygun manevi tazminat isteyebilir. İş kazası tazminat davaları zorunlu arabuluculuk istisnasındadır.

iş kazası tazminat davası: Bu rehber, Türk hukukundaki temel kuralları, belgeleri, süreleri ve başvuru yolunu açıklar.

iş kazası tazminat davası: Hangi olaylar iş kazası sayılır?

Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada, işveren tarafından yürütülen iş nedeniyle, görevle işyeri dışında gönderildiğinde, emzirme için ayrılan zamanda veya işverence sağlanan araçla işe gidiş geliş sırasında meydana gelen ve sigortalıyı bedenen ya da ruhen engelli hâle getiren olay iş kazası sayılabilir.

SGK anlamında iş kazası ile işverenin tazminat sorumluluğu aynı değildir. Olay sigorta hukuku bakımından iş kazası olsa bile işverenin kusuru ve illiyet bağı ayrıca değerlendirilir. İşveren kusursuzsa SGK hakları doğabilir, özel hukuk tazminatı çıkmayabilir.

İş kazasından hemen sonra ne yapılmalı?

Önce acil sağlık yardımı sağlanmalı, işyeri tehlikesi durdurulmalı ve kolluk ile SGK bildirimleri yapılmalıdır. Olay yeri değiştirilmeden fotoğraf, kamera, makine ayarı, kişisel koruyucu donanım ve tanık bilgileri güvenceye alınmalıdır.

Hastaneye başvuruda olayın iş kazası olduğu doğru bildirilmelidir. Epikriz, rapor, reçete, tetkik ve tedavi evrakı saklanır. İşçi baskıyla “ev kazası” veya gerçeğe aykırı tutanak imzalamamalıdır.

İş kazası bildirimi kaç gün içinde yapılır?

4/a kapsamındaki işçinin kazası işveren tarafından kolluğa derhâl; SGK'ya olaydan sonraki üç iş günü içinde bildirilir. Kaza işveren kontrolü dışındaki yerde olmuş ve bilgi alınmasına engel durum varsa süre öğrenmeden başlayabilir.

İşverenin bildirmemesi işçinin haklarını ortadan kaldırmaz. İşçi sağlık kayıtları ve olay belgeleriyle SGK'ya başvurabilir. Geç bildirim idari yaptırım ve SGK'nın yaptığı ödemeleri işverene rücu riskini doğurur.

İş kazası tespiti nasıl yapılır?

SGK müfettiş incelemesiyle olayın iş kazası olup olmadığını belirleyebilir. Kurum olayla iş arasında bağ bulmaz veya kayıt dışı çalışma nedeniyle sigortalılığı kabul etmezse iş kazası ve hizmet tespiti davası gündeme gelebilir.

Tespit davasında SGK, işveren ve gerektiğinde alt işveren taraf gösterilir. Olayın gerçekleşmesi, çalışma ilişkisi ve bedensel sonuç tanık, hastane, kolluk, kamera ve işyeri kayıtlarıyla ispatlanır.

İş kazasında kimler sorumludur?

İşveren, işyerinde alınması gereken her türlü önlemi almak, araç ve ekipmanı sağlamak, eğitim vermek, denetlemek ve risk değerlendirmesi yapmakla yükümlüdür. İş güvenliği uzmanı bulunması işverenin organizasyon sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.

Alt işveren, asıl işveren, iş ekipmanı üreticisi, bina sahibi, üçüncü kişi sürücü veya kamu kurumu olayın sebebine göre birlikte sorumlu olabilir. Her davalının hukuki sebebi, kusuru ve sigorta teminatı ayrı kurulmalıdır.

Kusur raporu ve kaçınılmazlık

Kusur, iş sağlığı ve güvenliği mevzuatı ile olayın teknik özelliklerine göre uzman heyetçe belirlenir. Raporda hangi önlemin alınmadığı, alınsaydı kazanın önlenip önlenemeyeceği ve işçinin davranışının etkisi gerekçelendirilmelidir.

İşçinin dikkatsizliği işverenin eğitim ve denetim borcunu otomatik kaldırmaz. Gerçek kaçınılmazlık, bilim ve tekniğin tüm önlemleri alınsa dahi olayın önlenememesi hâlidir; soyut biçimde paylaştırılamaz.

İşçinin ağır kusuru illiyet bağını kesebilir veya tazminatı azaltabilir. Ancak iş organizasyonunun tehlikesi ve alışılmış riskli çalışma talimatları göz ardı edilmemelidir.

İş kazasında maddi tazminat kalemleri

• Geçici iş göremezlik dönemindeki kazanç kaybı,
• Sürekli çalışma gücü ve meslekte kazanma gücü kaybı,
• Tedavi, ilaç, ulaşım ve rehabilitasyon giderleri,
• Geçici veya sürekli bakıcı gideri,
• Protez, cihaz ve gelecekteki yenileme giderleri,
• Ekonomik geleceğin sarsılması,
• Ölüm hâlinde cenaze ve destekten yoksun kalma.

Zarar gerçek ve geleceğe yönelik aktüeryal hesapla belirlenir. Aynı kalem için SGK tarafından karşılanan peşin sermaye değeri kanuni ölçüde mahsup edilir.

Manevi tazminat nasıl belirlenir?

Bedensel bütünlüğü zedelenen işçi, olayın ağırlığı ve kusur durumuna göre manevi tazminat isteyebilir. Ağır yaralanmada yakınlar da kişilik hakları doğrudan etkilenmişse talepte bulunabilir. Ölümde eş, çocuk, anne-baba ve yakınlık bağını ispatlayan kişiler isteyebilir.

Manevi tazminat zenginleşme veya ceza değildir. Yaralanma, tedavi süresi, kalıcı etki, yaş, kusur, tarafların durumu ve paranın güncel değeri dikkate alınır.

Maluliyet ve sürekli iş göremezlik oranı

SGK'nın meslekte kazanma gücü kaybı oranı ile hukuk davasındaki beden gücü kaybı değerlendirmesi farklı amaç taşıyabilir. Yetkili sağlık kurulu raporu ve olay tarihindeki mevzuat esas alınır.

İyileşme tamamlanmadan kesin oran verilmemelidir. Kontrol muayenesi, mevcut hastalık, yaş ve kazayla illiyet incelenir. Raporlar çelişirse üst sağlık kurulu veya Adli Tıp incelemesi istenebilir.

Tazminat hesabında ücret nasıl belirlenir?

Gerçek net kazanç bordro, banka, SGK, vergi, emsal ücret ve tanıkla belirlenir. Bordronun gerçeği yansıtmadığı ispatlanabilir. Düzenli prim, fazla mesai ve ayni yardımlar ücret hesabına niteliğine göre dahil edilir.

Gelecek dönem aktif ve pasif çalışma, yaşam tablosu, iskonto/artırım ve kusur oranıyla hesaplanır. Rapor hesap tarihine en güncel bilinen ücret verilerini taşımalıdır.

SGK gelir ve ödemeleri tazminattan düşer mi?

SGK'nın rücu edilebilir peşin sermaye değerli gelirleri ve geçici iş göremezlik ödeneği aynı zarar kaleminden kanuni ölçüde mahsup edilir. Sosyal yardım niteliğindeki her ödeme otomatik indirilmez.

Kusur oranı, ilk peşin sermaye değeri, fiilî ödeme ve rücu edilebilir bölüm ayrılmalıdır. Mükerrer mahsup işçinin gerçek zararının altında kalmasına yol açar.

Asıl işveren ve alt işveren sorumluluğu

İşin bir bölümünü alan alt işveren kendi çalışanına karşı işverendir. Asıl işveren, İş Kanunu ve iş güvenliği organizasyonu gereği alt işverenle birlikte sorumlu olabilir. İlişkinin gerçek hizmet alımı mı muvazaalı işçilik mi olduğu incelenir.

Şantiye sahibi, ana yüklenici ve çok katmanlı taşeron ilişkilerinde fiilî yönetim, ekipman, eğitim ve denetim kayıtları önemlidir. Sözleşmeyle sorumluluğu alt işverene yüklemek işçiye karşı kanuni sorumluluğu ortadan kaldırmayabilir.

Ölümlü iş kazasında haklar

Ölenin desteğinden düzenli yararlanan eş, çocuk, anne-baba ve fiilî destek ilişkisini ispatlayan kişiler destekten yoksun kalma tazminatı isteyebilir. Mirasçı olmak şart değildir; talep miras zararı değil bağımsız destek kaybıdır.

Cenaze gideri, ölümden önce tedavi ve çalışma kaybı, SGK ölüm geliri ve manevi tazminat ayrıca değerlendirilir. Ceza soruşturması, SGK ve hukuk dosyaları koordineli yürütülür.

İş kazası tazminatında zamanaşımı

İş kazasından doğan sözleşmesel işveren sorumluluğunda uygulamada genel on yıllık zamanaşımı esas alınır. Üçüncü kişiye haksız fiil talebi, özel sigorta veya rücu davasında farklı süre olabilir. Fiil suçsa daha uzun ceza zamanaşımı gündeme gelebilir.

Bedensel zararın gelişen durum göstermesi ve maluliyetin sonradan netleşmesi başlangıcı etkileyebilir. Yalnız ceza davasını veya SGK oranını beklemek güvenli değildir.

Görevli mahkeme ve arabuluculuk

İşçi ile işveren arasındaki iş kazası maddi ve manevi tazminat davası iş mahkemesinde görülür. 7036 sayılı Kanun bu davaları zorunlu arabuluculuk dışında bırakmıştır. Sigorta şirketi veya üçüncü kişinin bulunduğu dosyada görev ve ayırma ayrıca değerlendirilir.

İş kazasının olduğu veya işçinin/işverenin yerleşim yeri gibi özel yetki kuralları incelenir. SGK tespiti gerekiyorsa Kurum taraflığı ve ön sorun gözetilir.

İş kazası davasında gerekli belgeler

• İş kazası bildirim formu ve SGK tahkikatı,
• Kolluk/savcılık ve ceza dosyası,
• Hastane dosyası, rapor ve reçeteler,
• Risk değerlendirmesi, eğitim ve ekipman kayıtları,
• Kamera, fotoğraf, makine bakım kayıtları,
• Tanık ve vardiya listeleri,
• Bordro, banka, SGK ve emsal ücret kayıtları,
• Maluliyet, kusur ve aktüerya raporları,
• SGK ödeme ve peşin sermaye değeri yazıları.

İş kazası tazminatında sık hatalar

• Kazayı iş kazası olarak hastaneye bildirmemek,
• Kamera ve işyeri delillerinin silinmesini beklemek,
• SGK tespiti ile işveren kusurunu aynı sanmak,
• İşçinin kusurunu otomatik yüzdeyle belirlemek,
• Gerçek ücret yerine eksik bordroyla hesap yapmak,
• SGK ödemesini iki kez mahsup etmek,
• İyileşme tamamlanmadan kalıcı oran almak,
• Ceza dosyası sonuçlanana kadar süreyi bekletmek.

Uygulama örneği: yüksekten düşme ve toplu koruma eksikliği

İskele veya çatıdan düşme dosyasında yalnız çalışanın emniyet kemeri kullanıp kullanmadığına bakılmaz. Önce düşmeyi engelleyen korkuluk, güvenli platform, yaşam hattı, uygun ankraj ve iş planı gibi toplu koruma önlemlerinin kurulup kurulmadığı incelenir. Kişisel koruyucu donanım son basamaktır; işverenin sistemi yalnız çalışanın dikkatine bırakamaması gerekir. Eğitim imza formu, kullanılan ekipmanın sahada fiilen bulunmadığını veya denetlenmediğini tek başına bertaraf etmez. Olay yeri fotoğrafı, iskelenin kurulum belgesi, günlük çalışma çizelgesi ve tanıklar bu nedenle önemlidir.

Uygulama örneği: makine koruyucusu ve bakım

Pres, torna, kesim veya paketleme makinesinde yaralanma varsa acil durdurma düzeni, koruyucu kapak, sensör, bakım kayıtları ve kullanım talimatı araştırılır. Üretimi hızlandırmak için koruyucunun devre dışı bırakıldığı iddiası vardiya amiri mesajları, kamera, bakım personeli ve önceki arıza kayıtlarıyla incelenebilir. İşçinin makineye müdahalesi kusur tartışmasına konu olsa da işveren öngörülebilir insan davranışına karşı teknik ve örgütsel önlem almakla yükümlüdür. Ekipmanın üretici hatası bulunuyorsa üretici veya bakım firmasının da sorumluluğu gündeme gelebilir.

Uygulama örneği: servis ve işyeri dışındaki kaza

İşverenin sağladığı servisle işe gidiş veya dönüşte meydana gelen olay, 5510 sayılı Kanun’daki koşullarda iş kazası sayılabilir. Çalışanın görevle başka yere gönderilmesi sırasında uğradığı trafik kazası da iş ilişkisi bağlantısıyla değerlendirilir. Bu dosyada hem iş kazası hükümleri hem motorlu araç işleteni ve trafik sigortası sorumluluğu bulunabilir. Aynı zarar için birden fazla kaynaktan ödeme yapılması, hak sahibinin zararı aşan mükerrer tahsil yapabileceği anlamına gelmez; SGK, sigorta ve işveren ödemeleri kalem bazında denkleştirilir.

Uygulama örneği: kayıt dışı çalışma

İşçinin SGK girişinin yapılmamış olması olayın iş kazası niteliğini ortadan kaldırmaz. Çalışma ilişkisi; tanık, vardiya mesajı, işyeri kamera kaydı, ücret transferi, iş kıyafeti, giriş kartı ve üretim kayıtlarıyla ispatlanabilir. Hizmet tespiti ve iş kazası tespiti farklı talepler olsa da dosyalar birbirini etkileyebilir. Kayıt dışı işçi bakımından gerçek ücret de resmî bordro olmadığından emsal ücret, meslek, kıdem ve fiilî ödemeler üzerinden araştırılır. İşverenin bildirim yapmaması çalışanın üç iş günlük süre dolunca hakkını kaybettiği anlamına gelmez.

Uygulama örneği: meslek hastalığı ve uzun maruziyet

Gürültü, kimyasal madde, toz, tekrarlayan hareket veya ağır kaldırma nedeniyle gelişen hastalıklar ani kazadan farklı kronoloji gerektirir. Maruziyetin süresi, işyeri ölçümleri, sağlık gözetimi, periyodik muayene, önceki işyerleri ve kişisel riskler incelenir. Hastalığın iş nedeniyle oluştuğu veya ağırlaştığı tıbbî ve teknik raporla kurulmalıdır. Belirtilerin yıllar sonra ortaya çıkması süre başlangıcı ve sorumlu işverenlerin payı bakımından özel değerlendirme gerektirir; tek bir muayene raporuyla sonuca gidilmemelidir.

Kusur raporu nasıl denetlenir?

İyi bir kusur raporu yalnız yüzde dağıtmaz; işverenin hangi mevzuat yükümlülüğünü ihlal ettiğini, alınması gereken önlemi, bu önlem alınsaydı sonucun önlenip önlenemeyeceğini açıklar. İş güvenliği uzmanının bulunması işverenin organizasyon sorumluluğunu sona erdirmez. Raporda olay tarihindeki görev tanımları, risk değerlendirmesi, eğitim, denetim ve ekipman uygunluğu ayrı tartışılmalıdır. “İşçi deneyimliydi” veya “talimata uymadı” gibi genel ifadeler, ihlal ve nedensellik gösterilmeden kusur oranına yeterli dayanak oluşturmaz.

Zarar hesabında dönemlerin ayrılması

Geçici iş göremezlik dönemi, sürekli iş göremezliğin başlangıcı ve gelecekteki çalışma dönemi karıştırılmamalıdır. Hastanede yatış, istirahat ve kademeli işe dönüş kayıtlarıyla iyileşme takvimi oluşturulur. Sürekli kayıp, sağlık durumunun stabil olduğu tarihten itibaren maluliyet oranıyla hesaplanır. Ücret artışları, asgari ücret dönemleri ve bilinen toplu sözleşme hakları işlemiş dönemde gerçek verilerle gösterilir. Gelecek dönem ise yaşam tablosu ve güncel aktüerya yöntemiyle bugünkü değere çevrilir.

İbraname ve ödeme belgelerine dikkat

İş kazasından hemen sonra yapılan yardım, avans, özel sigorta ödemesi veya işverence imzalatılan ibranamenin hukuki etkisi belge bazında incelenir. İş ilişkisindeki ibra için Türk Borçlar Kanunu’nun sıkı şekil ve süre koşulları vardır. Zarar ve maluliyet henüz belli değilken imzalanan genel “hiçbir alacağım yoktur” belgesi her zaman bütün gelecekteki tazminatı sona erdirmez. Buna rağmen sonuçları anlaşılmadan belge imzalamak uyuşmazlığı ağırlaştırır; ödeme kalemi, tarih ve hakların saklı tutulup tutulmadığı açık yazılmalıdır.

Ceza soruşturması ile hukuk davasının koordinasyonu

Taksirle yaralama veya öldürme soruşturmasındaki keşif, tanık ve bilirkişi raporları hukuk davasında değerlendirilebilir. Ancak ceza dosyasının amacı şahsî ceza sorumluluğunu, hukuk dosyasının amacı ise işverenin gözetme borcu ile zararı belirlemektir. Şirketin organizasyon kusuru ceza davasında sanık sıfatıyla aynı kapsamda ele alınmayabilir. Hukuk davası her durumda ceza sonucunu beklemek zorunda değildir; ortak maddi olgular ve zamanaşımı gözetilerek bekletici mesele kararı somutlaştırılır.

Pratik dosya kronolojisi

Sağlıklı bir dosyada olaydan önceki risk değerlendirmesi ve eğitimler, olay anındaki görev-emir zinciri, kaza sonrası acil müdahale, SGK bildirimi, tedavi, maluliyet ve işe dönüş tek tarih çizelgesinde gösterilir. Her tarih ilgili belgeyle eşleştirilir. Bu düzen, eksik kaydı erken fark ettirir ve bilirkişinin yanlış varsayımla hesap yapmasını önler. Tanıkların hangi vardiyada ve hangi noktada bulunduğu da aynı çizelgeye eklenmelidir. Dava öncesinde sorumlular ile sigorta poliçelerinin belirlenmesi, sonradan taraf ekleme ve süre sorununu azaltır.

Elektrik çarpması ve enerji izolasyonu

Elektrik işinde yalnız eldiven veya kişisel dikkat değil, enerjinin kesilmesi, kilitleme-etiketleme, gerilim kontrolü, yetkilendirme ve uygun ekipman araştırılır. Panonun bakım kaydı, tek hat şeması, çalışma izni ve olay anındaki görev emri incelenir. Elektriğin başka ekip tarafından yeniden verilmesi organizasyon kusuru oluşturabilir. Çalışanın elektrikçi olması işverenin sistemi güvenli kurma ve denetleme borcunu ortadan kaldırmaz.

İnşaatta yüksekten düşme

İskele veya çatı düşmesinde önce korkuluk, güvenli platform, yaşam hattı, ankraj ve çalışma planı gibi toplu koruma önlemlerine bakılır. Emniyet kemeri son basamaktır ve uygun bağlantı noktası yoksa tek başına koruma sağlamaz. İskele kurulum-kontrol belgesi, fotoğraf, günlük çizelge ve tanıklar önemlidir. Eğitim imza formu, ekipmanın sahada fiilen bulunmadığı veya denetlenmediği iddiasını tek başına çürütmez.

Makine koruyucusu ve bakım

Pres, torna veya kesim makinesinde acil durdurma, koruyucu kapak, sensör, bakım ve kullanım talimatı araştırılır. Üretimi hızlandırmak için koruyucunun devre dışı bırakıldığı iddiası mesaj, kamera, bakım personeli ve arıza kayıtlarıyla incelenebilir. İşçinin müdahalesi kusur tartışmasına konu olsa da işveren öngörülebilir insan davranışına karşı teknik ve örgütsel önlem almakla yükümlüdür. Üretici veya bakım firması da kusuruna göre sorumlu olabilir.

Servis aracı ve görev yolculuğu

İşverenin sağladığı servisle işe gidiş-dönüşteki olay, 5510 sayılı Kanun koşullarında iş kazası sayılabilir. Görevle başka yere gönderilen çalışanın trafik kazası da iş bağlantısıyla değerlendirilir. Bu dosyada iş kazası hükümleriyle işleten ve trafik sigortası sorumluluğu birlikte bulunabilir. SGK, sigorta ve işveren ödemeleri aynı zararı iki kez karşılamayacak biçimde kalem bazında denkleştirilir.

Kayıt dışı çalışanın ispatı

SGK girişinin yapılmamış olması olayın iş kazası niteliğini kaldırmaz. Çalışma; vardiya mesajı, ücret transferi, iş kıyafeti, giriş kaydı, kamera, tanık ve üretim belgeleriyle ispatlanabilir. Hizmet tespiti ile iş kazası tespiti farklı talepler olsa da birbirini etkiler. Gerçek ücret emsal, meslek, kıdem ve fiilî ödemeler üzerinden araştırılır. İşverenin bildirim yapmaması çalışanın hakkını kendiliğinden düşürmez.

Meslek hastalığında uzun maruziyet

Gürültü, kimyasal, toz, tekrarlayan hareket veya ağır kaldırmayla gelişen hastalıklar ani kazadan farklı kronoloji gerektirir. Maruziyet süresi, işyeri ölçümleri, sağlık gözetimi, önceki işyerleri ve kişisel riskler incelenir. Hastalığın iş nedeniyle oluştuğu veya ağırlaştığı tıbbî-teknik raporla kurulmalıdır. Belirtinin yıllar sonra çıkması süre başlangıcı ve birden fazla işverenin payı bakımından özel değerlendirme gerektirir.

Kusur raporunun denetimi

İyi rapor yalnız yüzde dağıtmaz; hangi mevzuat yükümlülüğünün ihlal edildiğini, alınması gereken önlemi ve önlem alınsaydı sonucun önlenip önlenemeyeceğini açıklar. İş güvenliği uzmanının varlığı işverenin organizasyon sorumluluğunu sona erdirmez. Görev tanımı, risk değerlendirmesi, eğitim, denetim ve ekipman uygunluğu ayrı tartışılmalıdır. “İşçi deneyimliydi” gibi genel ifade tek başına kusur oranına dayanak olmaz.

İbraname ve erken ödeme

Kazadan hemen sonra yapılan yardım, avans, özel sigorta ödemesi veya imzalatılan ibranamenin etkisi belge bazında incelenir. İş ilişkisindeki ibra için TBK’nın sıkı şekil ve süre koşulları vardır. Maluliyet henüz belli değilken imzalanan genel “alacağım yoktur” belgesi her zaman gelecekteki zararı bitirmez. Yine de ödeme kalemi, tarih ve hakların saklı tutulduğu açık yazılmadan belge imzalanması uyuşmazlığı ağırlaştırır.

İş kazası tazminatı hakkında sıkça sorulan sorular

İş kazası SGK'ya kaç günde bildirilir?

İşveren kural olarak kazadan sonraki üç iş günü içinde bildirir; kolluğa bildirim derhâldir.

İşveren bildirmezse hakkım kaybolur mu?

Hayır. İşçi SGK'ya başvurabilir ve olayı delillerle ispatlayabilir.

İşe giderken kaza iş kazası mı?

İşverence sağlanan araçla gidiş geliş kanuni kapsamda olabilir; normal kişisel yolculuk her zaman değildir.

Uzaktan çalışırken kaza sayılır mı?

İşin yürütümü ve olay arasında bağ varsa değerlendirilebilir; kişisel faaliyet ayrılır.

İşçi kusurluysa tazminat alamaz mı?

Kusur oranı tazminatı azaltabilir; işveren önlem, eğitim ve denetim borcu ayrıca incelenir.

Sigortasız işçi dava açabilir mi?

Evet. Hizmet ve iş kazası tespitiyle sigortalılık ispatlanabilir.

Maluliyet oranını kim belirler?

SGK ve yetkili sağlık kurulları ilgili mevzuata göre belirler; mahkeme gerektiğinde ek/üst rapor alır.

Geçici iş göremezlik tazminatı nedir?

İyileşme dönemindeki çalışamama ve kazanç kaybıdır; SGK ödeneği mahsup edilir.

Bakıcı gideri istenir mi?

Tıbben bakım ihtiyacı varsa geçici veya sürekli bakıcı gideri talep edilebilir.

Manevi tazminat neye göre belirlenir?

Yaralanma, tedavi, kalıcı etki, kusur ve tarafların durumuna göre hakkaniyetle belirlenir.

Aile de manevi tazminat isteyebilir mi?

Ölümde yakınlar; ağır bedensel zararda kişilikleri doğrudan etkilenen yakınlar isteyebilir.

SGK geliri işvereni kurtarır mı?

Hayır. Rücu edilebilir kısmı gerçek zarardan mahsup edilir; karşılanmayan zarar sürer.

Taşeron işçisi kime dava açar?

Alt işveren ve koşulları varsa asıl işveren birlikte sorumlu olabilir.

İş güvenliği uzmanı sorumlu mu?

Görev ve kusuruna göre sorumluluk doğabilir; işverenin organizasyon yükümlülüğü devam eder.

Arabuluculuk zorunlu mu?

İş kazası ve meslek hastalığı maddi-manevi tazminat davalarında zorunlu arabuluculuk yoktur.

Dava zamanaşımı kaç yıl?

İşverene sözleşmesel sorumlulukta çoğunlukla on yıl; üçüncü kişi ve özel nedenlerde farklıdır.

Ceza davası tazminatı bekletir mi?

Mahkeme gerekli görürse bekletici mesele yapabilir; tazminat süresi otomatik durmaz.

Gerçek ücret nasıl ispatlanır?

Banka, emsal ücret, meslek odası, tanık ve çalışma kayıtları kullanılabilir.

Dava sürerken çalışabilir miyim?

Evet. Çalışmaya devam etmek kalıcı beden gücü kaybı tazminatını otomatik kaldırmaz.

İş kazası tazminatı vergiye tabi mi?

Tazminat kalemi ve ödeme türüne göre vergi sonucu değişir; mali inceleme ayrıca yapılmalıdır.

Resmî kaynaklar

• SGK – İş Kazası
• 5510 sayılı Kanun – Adalet Bakanlığı
• Türk Borçlar Kanunu
• Yargıtay Karar Arama

İş kazası dosyasında SGK, kusur, maluliyet ve gerçek ücret birlikte incelenmelidir. Belgelerin değerlendirilmesi veya randevu talebi için iletişim sayfasındaki bilgiler kullanılabilir.

Yazar ve hukuki kontrol: Av. Emirhan KESKİN · Son kontrol: 27 Ağustos 2026

İş kazasında geçici ödeme istenebilir mi?

TBK 76 kapsamında iddia inandırıcı delille ortaya konur ve ekonomik durum gerektirirse hâkim uygun geçici ödeme kararı verebilir. Bu otomatik değildir; sorumluluk, ihtiyaç ve yaklaşık zarar belgelenir. Son hükümde geçici ödeme tazminattan düşülür.

İş kazası sonrası fesih ayrıca dava edilir mi?

Fesih işe iade, kıdem, ihbar veya ayrımcılık talepleri doğurabilir. Bu süreler tazminat davasından daha kısa olabilir. İş kazası dosyası beklenirken işe iade ve işçilik alacağı süreleri geçirilmemeli; iki süreç delil ve beyan yönünden tutarlı yürütülmelidir.

İşveren iflas ederse tazminat ne olur?

Alacak iflas masasına kaydettirilebilir; işveren sorumluluk sigortası, asıl işveren veya üçüncü kişi araştırılır. SGK hakları işverenin mali durumundan bağımsız devam edebilir. İflas ve sıra cetveli süreleri özel olduğundan tazminat davası sonucu beklenmeden gerekli kayıt yapılmalıdır.

Yurt dışındaki iş kazasında hangi hukuk uygulanır?

İşveren merkezi, sözleşme, geçici görev, sosyal güvenlik anlaşması ve kaza ülkesi birlikte incelenir. Türk mahkemesinin milletlerarası yetkisi ile uygulanacak hukuk farklı kavramlardır. Yabancı kolluk ve sağlık belgeleri usulüne uygun temin, tasdik ve tercüme edilmelidir.

İş kazası dosyası ne zaman hazırlanmalıdır?

Delil koruma bakımından hemen hazırlanmalıdır. Kamera, makine durumu, tanık ve vardiya kayıtları zamanla kaybolabilir. Kalıcı maluliyet raporu için tedavi beklense de SGK bildirimi, delil tespiti, gerçek ücret ve sorumlu araştırması ertelenmemelidir.

Başvuru öncesi son kontrol

İş kazası tarihi, vardiya, görev emri, olay yeri ve acil müdahale tek kronolojide gösterilmelidir. SGK ile kolluk bildirimi, hastane kaydı, kamera, fotoğraf, tanık ve makine/yol bakım kayıtları gecikmeden korunmalıdır. Risk değerlendirmesi, eğitim, kişisel ve toplu koruma, iş ekipmanı, denetim ve organizasyon ayrı kusur başlıklarıdır. Kayıt dışı çalışma veya eksik bordro varsa çalışma ve gerçek ücret emsal, banka, mesaj ve tanıkla ispatlanmalıdır. Tedavi tamamlanmadan kalıcı oran alınmamalı; geçici dönem, sürekli kayıp, bakım, tedavi, ekonomik gelecek ve manevi zarar ayrı hesaplanmalıdır. SGK gelirinin yalnız rücu edilebilir kısmı gözetilmeli; özel sigorta ve avans ödemeleri kalem bazında mahsup edilmelidir. Asıl-alt işveren, ekipman üreticisi, servis işleteni veya üçüncü kişi varsa poliçe ve sorumluluk haritası çıkarılmalıdır. Ceza dosyası beklenirken hukukî zamanaşımı ve delil süreleri geçirilmemelidir.

Bu yayın genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. Sorumluluk, oran ve süre olay ile çalışma ilişkisine göre değişebilir.

Resmî kaynaklar: İş Kanunu (4857)