Uzun Süren Yargılama İçin Tazminat Komisyonuna Başvuru

uzun süren yargılama için tazminat komisyonuna başvuru konusunda sonuç, olayın adıyla değil kanuni şartların gerçekleşmesiyle ortaya konur. Uzun süren yargılamaya ilişkin makul süre şikâyetlerinde başvuru yolu dosyanın türü, kesinleşip kesinleşmediği, başvuru tarihi ve 6384 sayılı Kanunun güncel geçici/ek hükümlerine göre ortaya konur. Kanunun doğrudan başvuru kapsamına aldığı dosyalarda önce İnsan Hakları Tazminat Komisyonuna başvurulmadan Anayasa Mahkemesine gidilmesi kabul edilemezlik riski taşır. Komisyon yargılamanın esasını değiştirmez; yalnız ihlal ve uygun tazminatı inceler.

Kısa cevap: Uzun süren yargılamaya ilişkin makul süre şikâyetlerinde başvuru yolu dosyanın türü, kesinleşip kesinleşmediği, başvuru tarihi ve 6384 sayılı Kanunun güncel geçici/ek hükümlerine göre ortaya konur. Kanunun doğrudan başvuru kapsamına aldığı dosyalarda önce İnsan Hakları Tazminat Komisyonuna başvurulmadan Anayasa Mahkemesine gidilmesi kabul edilemezlik riski taşır. Komisyon yargılamanın esasını değiştirmez; yalnız ihlal ve uygun tazminatı inceler. Doğrudan makul süre başvurusu soruşturma, kovuşturma veya yargılama sürerken ya da en geç kesin kararla sonuçlandığının öğrenilmesinden itibaren bir ay içinde gerçekleştirilir. 6384 sayılı Kanundaki AYM/AİHM geçiş başvurularında ilgili kabul edilemezlik veya düşme kararının tebliğinden itibaren üç aylık süre esas alınır. Komisyon kararına itiraz süresi tebliğden itibaren on beş gündür.

Son hukuki kontrol: 6 Eylül 2026. Bu çalışma 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu, 6384 sayılı Tazminat Komisyonunun Görevleri Hakkında Kanun, İnsan Hakları Tazminat Komisyonu başvuru formları, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu, 8. Yargı Paketi sonrası Tazminat Komisyonu görev alanı ve süreler esas alınarak hazırlanmıştır. Hukuki inceleme: Av. Emirhan Keskin.

Uzun Süren Yargılama İçin Tazminat Komisyonuna Başvuru: kısa ve kesin hukuki cevap

Uzun süren yargılamaya ilişkin makul süre şikâyetlerinde başvuru yolu dosyanın türü, kesinleşip kesinleşmediği, başvuru tarihi ve 6384 sayılı Kanunun güncel geçici/ek hükümlerine göre ortaya konur. Kanunun doğrudan başvuru kapsamına aldığı dosyalarda önce İnsan Hakları Tazminat Komisyonuna başvurulmadan Anayasa Mahkemesine gidilmesi kabul edilemezlik riski taşır. Komisyon yargılamanın esasını değiştirmez; yalnız ihlal ve uygun tazminatı inceler.

Makul sürede yargılanma ihlali, mahkeme kararının geç/eksik icrası ve hâkimin esas kararının hatalı olması farklı şikâyetlerdir. İstinaf/temyiz, Tazminat Komisyonu ve AYM bireysel başvurusu birbirinin yerine geçmez.

Davanın başlangıcı, tüm dereceler, hareketsiz dönemler, tarafın gecikmeye katkısı, uyuşmazlığın karmaşıklığı ve kişi bakımından önemi kronolojik tabloya alınır. Güncel resmî başvuru formu ve kapsam hükmü başvuru tarihinde teyit edilir. Dosyada bu nokta ayrı bir vakıa ve ayrı bir delil satırı olarak gösterilmelidir.

Kontrol noktası	Kesin yaklaşım	Dosyada aranacak kayıt
Dosya ve yol kapsamı	Davanın türü, başlangıç tarihi, derdest/kesin durumu ve önceki bireysel başvuru belirlenmelidir.	UYAP safahat, kararlar ve AYM/AİHM başvuru kayıtları
Süre kronolojisi	Mahkeme hareketsizliği, bilirkişi/tebligat ve kanun yolu dönemleri gün gün çıkarılmalıdır.	Duruşma, ara karar, tebligat ve dosya işlem listesi
Başvurucu etkisi	Gecikmenin ekonomik, ailevi, özgürlük veya sağlık etkisi ve başvurucunun katkısı gösterilmelidir.	Dilekçeler, tedbir talepleri, gelir/sağlık ve yaşam belgeleri
Hukuka aykırı fiil	Sorumluluğa dayanak eylem, ihmal veya özel tehlike sorumluluğu olay ve kişi yönünden açıklığa kavuşturulur.	Tutanak, sözleşme, yazışma, fotoğraf, video ve resmî işlem dosyası
Zarar ve uygun nedensellik	Talep edilen her zarar kalemi ile sorumluluk doğuran olay arasındaki uygun bağ farklı başlıklar altında ispat tablosuna işlenir.	Fatura, gelir kaydı, sağlık raporu, ekspertiz ve hesap tablosu

Hukuki dayanak ve temel kurallar

6384 sayılı Kanun

Makul sürede yargılanma ve kararların icrası alanındaki belirli ihlal iddiaları, Kanunun yürürlükteki kapsam ve geçici hükümleriyle Tazminat Komisyonunca araştırılır. Aksi yaklaşım, hukuki kurumların birbirine karıştırılmasına ve yanlış talep sonucuna yol açar.

Doğrudan veya aktarılan başvurunun kabul şartı dosyanın tarih ve durumuna göre ortaya konur. Karşı tarafın inkârı hâlinde özgün kayıt ve tamamlayıcı deliller birlikte araştırılır.

Tazminat Komisyonu resmî formları

Doğrudan, AYM’den veya AİHM’den gelen başvurular için ayrı resmî dilekçe/form kullanılır. Mahkeme sonucu isimlendirmeden değil, kanuni unsurların dosyaya konu olayda gerçekleşip gerçekleşmediğinden çıkarır.

Yanlış form kadar yanlış hukuki yol ve süre de kabul edilebilirliği etkiler. Talep edilen kurum kaydı kişi, dönem ve işlem türü bakımından olay ve kişi yönünden açıklığa kavuşturulur.

Anayasa 36 ve AİHS 6

Herkes medeni hak ve yükümlülükleri veya suç isnadı hakkında makul sürede yargılanma hakkına sahiptir. İnceleme, işlem tarihi ile hukuki sonucu aynı tabloda birleştirmelidir.

Makul süre dosyanın tüm koşullarına göre ortaya konur; sabit yıl eşiği yoktur. Delilin hangi unsuru ispatladığı yoruma yer bırakmadan yazılmadığında mevcut evrak arasında bulunması yalnız başına sonuç vermez.

TBK 49 ve 50

Kusurlu ve hukuka aykırı fiille başkasına zarar veren kişi zararı gidermekle yükümlüdür; zarar gören zararını ve zarar verenin kusurunu ispatlar. Bu kural esas alınırken üçüncü kişilerin hakları ve ölçülülük ilkesi de hukuki koruma altında tutulur.

Kanunda kusursuz sorumluluk öngörülmüşse kusur yerine özel sorumluluk şartları araştırılır. İddia, yalnız taraf beyanıyla bırakılmaz; resmî kayıt, özgün belge ve olay kronolojisiyle desteklenir.

TBK 51 ve 52

Hâkim tazminatın kapsamını ve ödeme biçimini durumun gereğini ve kusurun ağırlığını gözeterek belirler; zarar görenin etkisi indirim sebebi oluşturur. Bu ayrım, talebin doğru hukuki sebebe dayandırılması için zorunludur.

Maddi zarar hesabı belgeli gerçekleştirilir; manevi tazminat zenginleşme veya ceza aracı değildir. Belgenin kaynağı, düzenlenme tarihi, taraflarla bağlantısı ve değişmeden korunup korunmadığı netleştirilir.

uzun süren yargılama için tazminat komisyonuna başvuru için tamamlayıcı usul çerçevesi: Sigorta, işveren, idare, üretici veya başka sorumluların bulunduğu olaylarda her kişinin hukuki sebebi, sorumluluk sınırı, mahsup ve rücu ilişkisi ayrı kurulur. Talebin yalnız “tazminat” diye adlandırılması görevli mahkemeyi belirlemez. Aksi yaklaşım, hukuki kurumların birbirine karıştırılmasına ve yanlış talep sonucuna yol açar.

Aranan şartlar ve karar ölçütleri

Dosya ve yol kapsamı

Davanın türü, başlangıç tarihi, derdest/kesin durumu ve önceki bireysel başvuru belirlenmelidir. Aksi yaklaşım, hukuki kurumların birbirine karıştırılmasına ve yanlış talep sonucuna yol açar.

UYAP safahat, kararlar ve AYM/AİHM başvuru kayıtları Delilin hangi unsuru ispatladığı yoruma yer bırakmadan yazılmadığında mevcut evrak arasında bulunması yalnız başına sonuç vermez.

Süre kronolojisi

Mahkeme hareketsizliği, bilirkişi/tebligat ve kanun yolu dönemleri gün gün çıkarılmalıdır. Mahkeme sonucu isimlendirmeden değil, kanuni unsurların dosyaya konu olayda gerçekleşip gerçekleşmediğinden çıkarır.

Duruşma, ara karar, tebligat ve dosya işlem listesi İddia, yalnız taraf beyanıyla bırakılmaz; resmî kayıt, özgün belge ve olay kronolojisiyle desteklenir.

Başvurucu etkisi

Gecikmenin ekonomik, ailevi, özgürlük veya sağlık etkisi ve başvurucunun katkısı gösterilmelidir. İnceleme, işlem tarihi ile hukuki sonucu aynı tabloda birleştirmelidir.

Dilekçeler, tedbir talepleri, gelir/sağlık ve yaşam belgeleri Belgenin kaynağı, düzenlenme tarihi, taraflarla bağlantısı ve değişmeden korunup korunmadığı netleştirilir.

Hukuka aykırı fiil

Sorumluluğa dayanak eylem, ihmal veya özel tehlike sorumluluğu olay ve kişi yönünden açıklığa kavuşturulur. Bu kural esas alınırken üçüncü kişilerin hakları ve ölçülülük ilkesi de hukuki koruma altında tutulur.

Tutanak, sözleşme, yazışma, fotoğraf, video ve resmî işlem dosyası Karşı tarafın inkârı hâlinde özgün kayıt ve tamamlayıcı deliller birlikte araştırılır.

Zarar ve uygun nedensellik

Talep edilen her zarar kalemi ile sorumluluk doğuran olay arasındaki uygun bağ farklı başlıklar altında ispat tablosuna işlenir. Bu ayrım, talebin doğru hukuki sebebe dayandırılması için zorunludur.

Fatura, gelir kaydı, sağlık raporu, ekspertiz ve hesap tablosu Talep edilen kurum kaydı kişi, dönem ve işlem türü bakımından olay ve kişi yönünden açıklığa kavuşturulur.

Karşı iddialar ve hukuki cevaplar

Bir uzun süren yargılama için tazminat komisyonuna başvuru dosyasında sonuca ulaşmak için yalnız ilk anlatım değil, karşı tarafın hangi unsuru tartışacağı da önceden ortaya konur. Aşağıdaki denetim, iddia ve savunmanın aynı kanuni ölçüt üzerinde karşılaştırılmasını sağlar.

Dosya ve yol kapsamı yönünden itiraz nasıl denetlenir?

Karşı taraf bu başlıkta olayın gerçekleşmediğini, farklı hukuki nitelik taşıdığını veya kendisine yüklenemeyeceğini ileri sürebilir. Uygulanacak ölçüt şudur: Davanın türü, başlangıç tarihi, derdest/kesin durumu ve önceki bireysel başvuru belirlenmelidir. Aksi yaklaşım, hukuki kurumların birbirine karıştırılmasına ve yanlış talep sonucuna yol açar.

Cevap, soyut inkârla değil şu doğrulama kaynağı üzerinden kurulur: UYAP safahat, kararlar ve AYM/AİHM başvuru kayıtları Belgenin düzenleyeni, tarihi, kapsamı ve diğer kayıtlarla uyumu teyit edilir. Talep edilen kurum kaydı kişi, dönem ve işlem türü bakımından olay ve kişi yönünden açıklığa kavuşturulur.

Süre kronolojisi yönünden itiraz nasıl denetlenir?

Karşı taraf bu başlıkta olayın gerçekleşmediğini, farklı hukuki nitelik taşıdığını veya kendisine yüklenemeyeceğini ileri sürebilir. Uygulanacak ölçüt şudur: Mahkeme hareketsizliği, bilirkişi/tebligat ve kanun yolu dönemleri gün gün çıkarılmalıdır. Mahkeme sonucu isimlendirmeden değil, kanuni unsurların dosyaya konu olayda gerçekleşip gerçekleşmediğinden çıkarır.

Cevap, soyut inkârla değil şu doğrulama kaynağı üzerinden kurulur: Duruşma, ara karar, tebligat ve dosya işlem listesi Belgenin düzenleyeni, tarihi, kapsamı ve diğer kayıtlarla uyumu teyit edilir. Delilin hangi unsuru ispatladığı yoruma yer bırakmadan yazılmadığında mevcut evrak arasında bulunması yalnız başına sonuç vermez.

Başvurucu etkisi yönünden itiraz nasıl denetlenir?

Karşı taraf bu başlıkta olayın gerçekleşmediğini, farklı hukuki nitelik taşıdığını veya kendisine yüklenemeyeceğini ileri sürebilir. Uygulanacak ölçüt şudur: Gecikmenin ekonomik, ailevi, özgürlük veya sağlık etkisi ve başvurucunun katkısı gösterilmelidir. İnceleme, işlem tarihi ile hukuki sonucu aynı tabloda birleştirmelidir.

Cevap, soyut inkârla değil şu doğrulama kaynağı üzerinden kurulur: Dilekçeler, tedbir talepleri, gelir/sağlık ve yaşam belgeleri Belgenin düzenleyeni, tarihi, kapsamı ve diğer kayıtlarla uyumu teyit edilir. İddia, yalnız taraf beyanıyla bırakılmaz; resmî kayıt, özgün belge ve olay kronolojisiyle desteklenir.

Hukuka aykırı fiil yönünden itiraz nasıl denetlenir?

Karşı taraf bu başlıkta olayın gerçekleşmediğini, farklı hukuki nitelik taşıdığını veya kendisine yüklenemeyeceğini ileri sürebilir. Uygulanacak ölçüt şudur: Sorumluluğa dayanak eylem, ihmal veya özel tehlike sorumluluğu olay ve kişi yönünden açıklığa kavuşturulur. Bu kural esas alınırken üçüncü kişilerin hakları ve ölçülülük ilkesi de hukuki koruma altında tutulur.

Cevap, soyut inkârla değil şu doğrulama kaynağı üzerinden kurulur: Tutanak, sözleşme, yazışma, fotoğraf, video ve resmî işlem dosyası Belgenin düzenleyeni, tarihi, kapsamı ve diğer kayıtlarla uyumu teyit edilir. Belgenin kaynağı, düzenlenme tarihi, taraflarla bağlantısı ve değişmeden korunup korunmadığı netleştirilir.

Zarar ve uygun nedensellik yönünden itiraz nasıl denetlenir?

Karşı taraf bu başlıkta olayın gerçekleşmediğini, farklı hukuki nitelik taşıdığını veya kendisine yüklenemeyeceğini ileri sürebilir. Uygulanacak ölçüt şudur: Talep edilen her zarar kalemi ile sorumluluk doğuran olay arasındaki uygun bağ farklı başlıklar altında ispat tablosuna işlenir. Bu ayrım, talebin doğru hukuki sebebe dayandırılması için zorunludur.

Cevap, soyut inkârla değil şu doğrulama kaynağı üzerinden kurulur: Fatura, gelir kaydı, sağlık raporu, ekspertiz ve hesap tablosu Belgenin düzenleyeni, tarihi, kapsamı ve diğer kayıtlarla uyumu teyit edilir. Karşı tarafın inkârı hâlinde özgün kayıt ve tamamlayıcı deliller birlikte araştırılır.

Deliller ve ispat planı

Bir uzun süren yargılama için tazminat komisyonuna başvuru dosyasında deliller olay kronolojisine bağlanır. Zarar gören hukuka aykırı fiili, zararı ve uygun nedensellik bağını; kusursuz sorumluluk hâli yoksa kusuru ispatlar. Karşı taraf kesilme sebebi, müterafik kusur veya ödeme savunmasını delillendirir. Belgenin kaynağı, düzenlenme tarihi, taraflarla bağlantısı ve değişmeden korunup korunmadığı netleştirilir.

• UYAP safahat, kararlar ve AYM/AİHM başvuru kayıtları
• Duruşma, ara karar, tebligat ve dosya işlem listesi
• Dilekçeler, tedbir talepleri, gelir/sağlık ve yaşam belgeleri
• Tutanak, sözleşme, yazışma, fotoğraf, video ve resmî işlem dosyası
• Fatura, gelir kaydı, sağlık raporu, ekspertiz ve hesap tablosu
• Davanın tam UYAP safahat ve tebligat dökümü
• Derece kararları ve hareketsiz dönem tablosu
• Güncel resmî Komisyon formu ve başvuru belgesi

UYAP safahat, kararlar ve AYM/AİHM başvuru kayıtları ile Güncel resmî Komisyon formu ve başvuru belgesi aynı kronolojide karşılaştırılır. Zarar gören hukuka aykırı fiili, zararı ve uygun nedensellik bağını; kusursuz sorumluluk hâli yoksa kusuru ispatlar. Karşı taraf kesilme sebebi, müterafik kusur veya ödeme savunmasını delillendirir. Kurumdan kayıt dilekçenin sonuç kısmına yazılırken kişi, hesap veya taşınmaz, işlem türü ve dönem belirtilir; ilgisiz üçüncü kişi verilerini kapsayan sınırsız talep kurulmaz.

Süre, görev, yetki ve ön başvuru

Başvuru ve dava süresi

Doğrudan makul süre başvurusu soruşturma, kovuşturma veya yargılama sürerken ya da en geç kesin kararla sonuçlandığının öğrenilmesinden itibaren bir ay içinde gerçekleştirilir. 6384 sayılı Kanundaki AYM/AİHM geçiş başvurularında ilgili kabul edilemezlik veya düşme kararının tebliğinden itibaren üç aylık süre esas alınır. Komisyon kararına itiraz süresi tebliğden itibaren on beş gündür.

Görevli mahkeme veya merci

Makul sürede sonuçlandırılmama iddiasını ilk aşamada Adalet Bakanlığı İnsan Hakları Tazminat Komisyonu inceler. Komisyon kararına karşı tebliğden itibaren on beş gün içinde Ankara Bölge İdare Mahkemesine itiraz edilir; bu merciin kararı kesindir.

Yetkili yer

Haksız fiilde fiilin işlendiği, zararın meydana geldiği veya gelme ihtimalinin bulunduğu yer ile zarar görenin yerleşim yeri; sözleşmede ise HMK’nın sözleşmeye ilişkin yetki kuralları değerlendirilir.

Arabuluculuk ya da idari ön başvuru

Tazminat Komisyonu başvurusu ve Komisyon kararına itiraz arabuluculuğa tabi değildir. Komisyon yolu tüketilmeden aynı makul süre şikâyetiyle Anayasa Mahkemesine başvuru kabul edilemezlik sonucu doğurur.

Geçici koruma ve acil işlem

Derdest esas davada hızlandırma ve usul işlemi talepleri yapılmaya devam edilir; Komisyon başvurusu esas dosyayı durdurmaz. UYAP safahat ve bütün tebligatlar PDF olarak hukuki koruma altında tutulur.

Korunacak hak, yakın tehlike ve istenen önlemin sınırı uzun süren yargılama için tazminat komisyonuna başvuru uyuşmazlığına özgü olarak aynı talepte ispat tablosuna işlenir. Kararın uygulanacağı kurum veya sicil ile uygulama süresi açık yazılır; geçici kararın esası peşinen çözmediği gözetilir.

Adım adım başvuru ve dava planı

1. Fiil, zarar ve öğrenme tarihlerini ayrı satırlı kronolojide gösterin.
2. Zarar kalemlerini belge, dönem ve hesap yöntemiyle sınıflandırın.
3. Görev, dava şartı arabuluculuk ve özel ön başvuruyu zararın kaynağına göre belirleyin.
4. Dijital veya fiziksel delili kaynağı, bütünlüğü ve aidiyetiyle koruyun.
5. Geçici ödeme, ihtiyati haciz, tedbir veya içerik kaldırma ihtiyacını ölçülülükle değerlendirin.
6. Kusur, illiyet, maluliyet ve aktüerya için bilirkişi sorularını somutlaştırın.
7. Zamanaşımını fiil, zarar, fail ve varsa suç tarihi üzerinden hesaplayın.
8. Faiz başlangıcı, sigorta ödemesi, rücu ve icra aşamasını hüküm sonrasında takip edin.

Karara karşı başvuru yolu bakımından temel kural şudur: İstinafa açık hukuk mahkemesi kararına karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta; idari yargı kararına karşı otuz gün içinde istinaf başvurusu gerçekleştirilir. Kanun yolu dilekçesi yalnız sonucu tekrar etmez; kararın hangi maddi veya hukuki noktada hatalı olduğunu gösterir.

Karar sonrası uygulama ve sonuç kontrolü

Mahkeme veya yetkili merci karar verdiğinde ilk kontrol hüküm sonucunun talep edilen hukuki korumayı yoruma yer bırakmadan içerip içermediğidir. Davanın başlangıcı, tüm dereceler, hareketsiz dönemler, tarafın gecikmeye katkısı, uyuşmazlığın karmaşıklığı ve kişi bakımından önemi kronolojik tabloya alınır. Güncel resmî başvuru formu ve kapsam hükmü başvuru tarihinde teyit edilir. Kararın gerekçesi ile hüküm fıkrası çelişiyorsa kanun yolu veya tavzih-tashih koşulları süresinde değerlendirilir.

Geçici koruma bakımından mevcut evrak arasında benimsenen yaklaşım şudur: Derdest esas davada hızlandırma ve usul işlemi talepleri yapılmaya devam edilir; Komisyon başvurusu esas dosyayı durdurmaz. UYAP safahat ve bütün tebligatlar PDF olarak hukuki koruma altında tutulur. Esas karar verildikten sonra tedbirin ne zaman sona ereceği, sicil ya da kurum kaydının nasıl düzeltileceği ve daha önce yapılan işlemlerin akıbeti öte yandan izlenir.

Kararın uygulanması için yalnız kesinleşme şerhi beklenmez; karar türünün kesinleşmeden icra veya uygulanma imkânı olup olmadığı teyit edilir. Gerekli mahkeme yazısı, icra emri, kurum başvurusu, harç ve tebligat tamamlanır. İdare veya karşı taraf kararı yerine getirmezse yeni başvuru yolu ve tazminat sonucu doğabilir.

Dosya kapanışında tebligat, kanun yolu, ödeme, sicil kaydı, teslim ve masraf kalemleri bir kontrol listesinde işaretlenir. Böylece lehde karar alınmasına rağmen tapu, nüfus, banka, işveren, kolluk, idare veya icra kaydında sonucun uygulanmadan kalması önlenir.

Uzun Süren Yargılama İçin Tazminat Komisyonuna Başvuru hakkında sık sorulan sorular

Uzun Süren Yargılama İçin Tazminat Komisyonuna Başvuru konusunda temel kural nedir?

Uzun süren yargılamaya ilişkin makul süre şikâyetlerinde başvuru yolu dosyanın türü, kesinleşip kesinleşmediği, başvuru tarihi ve 6384 sayılı Kanunun güncel geçici/ek hükümlerine göre ortaya konur. Kanunun doğrudan başvuru kapsamına aldığı dosyalarda önce İnsan Hakları Tazminat Komisyonuna başvurulmadan Anayasa Mahkemesine gidilmesi kabul edilemezlik riski taşır. Komisyon yargılamanın esasını değiştirmez; yalnız ihlal ve uygun tazminatı inceler.

Uzun Süren Yargılama İçin Tazminat Komisyonuna Başvuru hangi kanun hükümlerine dayanır?

6384 sayılı Kanun: Makul sürede yargılanma ve kararların icrası alanındaki belirli ihlal iddiaları, Kanunun yürürlükteki kapsam ve geçici hükümleriyle Tazminat Komisyonunca araştırılır. Tazminat Komisyonu resmî formları: Doğrudan, AYM’den veya AİHM’den gelen başvurular için ayrı resmî dilekçe/form kullanılır. Anayasa 36 ve AİHS 6: Herkes medeni hak ve yükümlülükleri veya suç isnadı hakkında makul sürede yargılanma hakkına sahiptir. TBK 49 ve 50: Kusurlu ve hukuka aykırı fiille başkasına zarar veren kişi zararı gidermekle yükümlüdür; zarar gören zararını ve zarar verenin kusurunu ispatlar. TBK 51 ve 52: Hâkim tazminatın kapsamını ve ödeme biçimini durumun gereğini ve kusurun ağırlığını gözeterek belirler; zarar görenin etkisi indirim sebebi oluşturur.

Uzun Süren Yargılama İçin Tazminat Komisyonuna Başvuru için hangi şartlar aranır?

Davanın türü, başlangıç tarihi, derdest/kesin durumu ve önceki bireysel başvuru belirlenmelidir. Mahkeme hareketsizliği, bilirkişi/tebligat ve kanun yolu dönemleri gün gün çıkarılmalıdır. Gecikmenin ekonomik, ailevi, özgürlük veya sağlık etkisi ve başvurucunun katkısı gösterilmelidir. Sorumluluğa dayanak eylem, ihmal veya özel tehlike sorumluluğu olay ve kişi yönünden açıklığa kavuşturulur.

Hangi belgeler ve kayıtlar aranır?

UYAP safahat, kararlar ve AYM/AİHM başvuru kayıtları; Duruşma, ara karar, tebligat ve dosya işlem listesi; Dilekçeler, tedbir talepleri, gelir/sağlık ve yaşam belgeleri; Tutanak, sözleşme, yazışma, fotoğraf, video ve resmî işlem dosyası; Fatura, gelir kaydı, sağlık raporu, ekspertiz ve hesap tablosu; Davanın tam UYAP safahat ve tebligat dökümü.

Başvuru veya dava süresi nedir?

Doğrudan makul süre başvurusu soruşturma, kovuşturma veya yargılama sürerken ya da en geç kesin kararla sonuçlandığının öğrenilmesinden itibaren bir ay içinde gerçekleştirilir. 6384 sayılı Kanundaki AYM/AİHM geçiş başvurularında ilgili kabul edilemezlik veya düşme kararının tebliğinden itibaren üç aylık süre esas alınır. Komisyon kararına itiraz süresi tebliğden itibaren on beş gündür.

Görevli mahkeme veya merci hangisidir?

Makul sürede sonuçlandırılmama iddiasını ilk aşamada Adalet Bakanlığı İnsan Hakları Tazminat Komisyonu inceler. Komisyon kararına karşı tebliğden itibaren on beş gün içinde Ankara Bölge İdare Mahkemesine itiraz edilir; bu merciin kararı kesindir.

Yetkili yer nasıl ortaya konur?

Haksız fiilde fiilin işlendiği, zararın meydana geldiği veya gelme ihtimalinin bulunduğu yer ile zarar görenin yerleşim yeri; sözleşmede ise HMK’nın sözleşmeye ilişkin yetki kuralları değerlendirilir.

Arabuluculuk veya ön başvuru zorunlu mudur?

Tazminat Komisyonu başvurusu ve Komisyon kararına itiraz arabuluculuğa tabi değildir. Komisyon yolu tüketilmeden aynı makul süre şikâyetiyle Anayasa Mahkemesine başvuru kabul edilemezlik sonucu doğurur.

İhtiyati tedbir veya başka geçici koruma dilekçenin sonuç kısmına yazılır mi?

Derdest esas davada hızlandırma ve usul işlemi talepleri yapılmaya devam edilir; Komisyon başvurusu esas dosyayı durdurmaz. UYAP safahat ve bütün tebligatlar PDF olarak hukuki koruma altında tutulur.

İspat yükü kimdedir?

Zarar gören hukuka aykırı fiili, zararı ve uygun nedensellik bağını; kusursuz sorumluluk hâli yoksa kusuru ispatlar. Karşı taraf kesilme sebebi, müterafik kusur veya ödeme savunmasını delillendirir.

Bilirkişi incelemesi aranır mi?

Kusur, maluliyet, destek payı, bakım süresi, gelir kaybı, değer kaybı veya aktüerya hesabı uzmanlık gerektiriyorsa veri ve varsayımlar raporda görünür olmalıdır. Nihai hakkaniyet ve hukuki sorumluluk değerlendirmesi mahkemeye aittir.

Karara karşı hangi kanun yolu kullanılır?

İstinafa açık hukuk mahkemesi kararına karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta; idari yargı kararına karşı otuz gün içinde istinaf başvurusu gerçekleştirilir.

İlgili yayınlar

• Tazminat Hukuku Yayınları
• Avukat Emirhan Keskin
• İletişim

Resmî kaynaklar

• 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu — resmî metin
• 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — Adalet Bakanlığı
• 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu
• 6384 sayılı Tazminat Komisyonunun Görevleri Hakkında Kanun
• İnsan Hakları Tazminat Komisyonu başvuru formları — Adalet Bakanlığı
• 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu — resmî metin
• 8. Yargı Paketi sonrası Tazminat Komisyonu görev alanı ve süreler — Adalet Bakanlığı

Bu yayın genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. Yayın tarihi sonrasında yürürlüğe giren değişiklikler ve dosyaya konu olayın milletlerarası unsuru sonucu değiştirebilir; kişisel hukuki görüş için dosya incelemesi aranır. Somut mevcut evrak arasında güncel mevzuat, tebliğ tarihi, deliller ve tarafların hukuki durumu öte yandan araştırılır.

{"@context":"https://schema.org","@type":"FAQPage","mainEntity":[{"@type":"Question","name":"Uzun Süren Yargılama İçin Tazminat Komisyonuna Başvuru konusunda temel kural nedir?","acceptedAnswer":{"@type":"Answer","text":"Uzun süren yargılamaya ilişkin makul süre şikâyetlerinde başvuru yolu dosyanın türü, kesinleşip kesinleşmediği, başvuru tarihi ve 6384 sayılı Kanunun güncel geçici/ek hükümlerine göre ortaya konur. Kanunun doğrudan başvuru kapsamına aldığı dosyalarda önce İnsan Hakları Tazminat Komisyonuna başvurulmadan Anayasa Mahkemesine gidilmesi kabul edilemezlik riski taşır. Komisyon yargılamanın esasını değiştirmez; yalnız ihlal ve uygun tazminatı inceler."}},{"@type":"Question","name":"Uzun Süren Yargılama İçin Tazminat Komisyonuna Başvuru hangi kanun hükümlerine dayanır?","acceptedAnswer":{"@type":"Answer","text":"6384 sayılı Kanun: Makul sürede yargılanma ve kararların icrası alanındaki belirli ihlal iddiaları, Kanunun yürürlükteki kapsam ve geçici hükümleriyle Tazminat Komisyonunca araştırılır. Tazminat Komisyonu resmî formları: Doğrudan, AYM’den veya AİHM’den gelen başvurular için ayrı resmî dilekçe/form kullanılır. Anayasa 36 ve AİHS 6: Herkes medeni hak ve yükümlülükleri veya suç isnadı hakkında makul sürede yargılanma hakkına sahiptir. TBK 49 ve 50: Kusurlu ve hukuka aykırı fiille başkasına zarar veren kişi zararı gidermekle yükümlüdür; zarar gören zararını ve zarar verenin kusurunu ispatlar. TBK 51 ve 52: Hâkim tazminatın kapsamını ve ödeme biçimini durumun gereğini ve kusurun ağırlığını gözeterek belirler; zarar görenin etkisi indirim sebebi oluşturur."}},{"@type":"Question","name":"Uzun Süren Yargılama İçin Tazminat Komisyonuna Başvuru için hangi şartlar aranır?","acceptedAnswer":{"@type":"Answer","text":"Davanın türü, başlangıç tarihi, derdest/kesin durumu ve önceki bireysel başvuru belirlenmelidir. Mahkeme hareketsizliği, bilirkişi/tebligat ve kanun yolu dönemleri gün gün çıkarılmalıdır. Gecikmenin ekonomik, ailevi, özgürlük veya sağlık etkisi ve başvurucunun katkısı gösterilmelidir. Sorumluluğa dayanak eylem, ihmal veya özel tehlike sorumluluğu olay ve kişi yönünden açıklığa kavuşturulur."}},{"@type":"Question","name":"Hangi belgeler ve kayıtlar aranır?","acceptedAnswer":{"@type":"Answer","text":"UYAP safahat, kararlar ve AYM/AİHM başvuru kayıtları; Duruşma, ara karar, tebligat ve dosya işlem listesi; Dilekçeler, tedbir talepleri, gelir/sağlık ve yaşam belgeleri; Tutanak, sözleşme, yazışma, fotoğraf, video ve resmî işlem dosyası; Fatura, gelir kaydı, sağlık raporu, ekspertiz ve hesap tablosu; Davanın tam UYAP safahat ve tebligat dökümü."}},{"@type":"Question","name":"Başvuru veya dava süresi nedir?","acceptedAnswer":{"@type":"Answer","text":"Doğrudan makul süre başvurusu soruşturma, kovuşturma veya yargılama sürerken ya da en geç kesin kararla sonuçlandığının öğrenilmesinden itibaren bir ay içinde gerçekleştirilir. 6384 sayılı Kanundaki AYM/AİHM geçiş başvurularında ilgili kabul edilemezlik veya düşme kararının tebliğinden itibaren üç aylık süre esas alınır. Komisyon kararına itiraz süresi tebliğden itibaren on beş gündür."}},{"@type":"Question","name":"Görevli mahkeme veya merci hangisidir?","acceptedAnswer":{"@type":"Answer","text":"Makul sürede sonuçlandırılmama iddiasını ilk aşamada Adalet Bakanlığı İnsan Hakları Tazminat Komisyonu inceler. Komisyon kararına karşı tebliğden itibaren on beş gün içinde Ankara Bölge İdare Mahkemesine itiraz edilir; bu merciin kararı kesindir."}},{"@type":"Question","name":"Yetkili yer nasıl ortaya konur?","acceptedAnswer":{"@type":"Answer","text":"Haksız fiilde fiilin işlendiği, zararın meydana geldiği veya gelme ihtimalinin bulunduğu yer ile zarar görenin yerleşim yeri; sözleşmede ise HMK’nın sözleşmeye ilişkin yetki kuralları değerlendirilir."}},{"@type":"Question","name":"Arabuluculuk veya ön başvuru zorunlu mudur?","acceptedAnswer":{"@type":"Answer","text":"Tazminat Komisyonu başvurusu ve Komisyon kararına itiraz arabuluculuğa tabi değildir. Komisyon yolu tüketilmeden aynı makul süre şikâyetiyle Anayasa Mahkemesine başvuru kabul edilemezlik sonucu doğurur."}},{"@type":"Question","name":"İhtiyati tedbir veya başka geçici koruma dilekçenin sonuç kısmına yazılır mi?","acceptedAnswer":{"@type":"Answer","text":"Derdest esas davada hızlandırma ve usul işlemi talepleri yapılmaya devam edilir; Komisyon başvurusu esas dosyayı durdurmaz. UYAP safahat ve bütün tebligatlar PDF olarak hukuki koruma altında tutulur."}},{"@type":"Question","name":"İspat yükü kimdedir?","acceptedAnswer":{"@type":"Answer","text":"Zarar gören hukuka aykırı fiili, zararı ve uygun nedensellik bağını; kusursuz sorumluluk hâli yoksa kusuru ispatlar. Karşı taraf kesilme sebebi, müterafik kusur veya ödeme savunmasını delillendirir."}},{"@type":"Question","name":"Bilirkişi incelemesi aranır mi?","acceptedAnswer":{"@type":"Answer","text":"Kusur, maluliyet, destek payı, bakım süresi, gelir kaybı, değer kaybı veya aktüerya hesabı uzmanlık gerektiriyorsa veri ve varsayımlar raporda görünür olmalıdır. Nihai hakkaniyet ve hukuki sorumluluk değerlendirmesi mahkemeye aittir."}},{"@type":"Question","name":"Karara karşı hangi kanun yolu kullanılır?","acceptedAnswer":{"@type":"Answer","text":"İstinafa açık hukuk mahkemesi kararına karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta; idari yargı kararına karşı otuz gün içinde istinaf başvurusu gerçekleştirilir."}}]}{"@context":"https://schema.org","@type":"Article","headline":"Uzun Süren Yargılama İçin Tazminat Komisyonuna Başvuru","description":"Uzun süren yargılama için tazminat komisyonuna başvuru: Zarar, kusur, illiyet, süre, delil ve tazminat hesabını 2026 güncel hukukuyla öğrenin.","inLanguage":"tr-TR","mainEntityOfPage":{"@type":"WebPage","@id":"https://www.emirhankeskin.av.tr/uzun-suren-yargilama-icin-tazminat-komisyonuna-basvuru/"},"author":{"@type":"Person","name":"Av. Emirhan Keskin","url":"https://www.emirhankeskin.av.tr/"},"publisher":{"@type":"LegalService","name":"Av. Emirhan Keskin","url":"https://www.emirhankeskin.av.tr/","telephone":"+90 552 224 43 66"},"about":{"@type":"Thing","name":"uzun süren yargılama için tazminat komisyonuna başvuru"},"isAccessibleForFree":true}{"@context":"https://schema.org","@type":"BreadcrumbList","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Ana Sayfa","item":"https://www.emirhankeskin.av.tr/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Tazminat Hukuku","item":"https://www.emirhankeskin.av.tr/category/tazminat-hukuku/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Uzun Süren Yargılama İçin Tazminat Komisyonuna Başvuru","item":"https://www.emirhankeskin.av.tr/uzun-suren-yargilama-icin-tazminat-komisyonuna-basvuru/"}]}