Şikâyetten Vazgeçme Sonrasında Aynı Olay İçin Yeniden Şikâyet Edilebilir mi?

Şikâyetten vazgeçme sonrasında pişmanlık ne sonuç doğurur?

Şikâyetten vazgeçme, şikâyete bağlı suçlarda kovuşturmanın veya verilmiş hükmün düşmesine yol açar ve kural olarak aynı olay için yeniden şikâyet yapılamaz. Şikâyetten vazgeçme beyanı geçerli şekilde yapılmışsa, şikâyete bağlı aynı fiil için yalnızca sonradan pişman olunması şikâyet hakkının yeniden doğmasını sağlamaz. Ancak önceki beyanın gerçekten vazgeçme olup olmadığı, özgür iradeyle verilip verilmediği, suçun şikâyete bağlılığı ve sanığın kabulüne ilişkin koşullar ayrıca değerlendirilir. “Vazgeçtim ama şimdi tekrar istiyorum” açıklaması tek başına önceki hukuki sonucu ortadan kaldırmaz.

Türk Ceza Kanunu 73. madde, şikâyete bağlı suçlarda vazgeçmenin etkisini düzenler. Aynı olay için yeni dilekçe vermek ile sonradan gerçekleşen başka bir tehdit, saldırı veya takip olayını şikâyet etmek birbirinden ayrılmalıdır. Önceki olaydan vazgeçilmesi gelecekte işlenebilecek bütün fiillere peşin rıza anlamına gelmez. İnceleme fiil, tarih, fail ve beyanın kapsamı üzerinden yapılır. Bu yazıda amaç geri dönülebilir olduğu varsayılan bir kararı imzalamadan önce hukuki sınırları açıklamaktır.

Beyan gerçekten şikâyetten vazgeçme mi?

“Kendisiyle barıştım”, “zararım ödendi”, “duruşmaya gelmeyeceğim” veya “katılmak istemiyorum” ifadeleri her dosyada aynı anlamı taşımayabilir. Şikâyetten açık vazgeçme ile davaya katılma talebinden vazgeçme farklı işlemlerdir. Kişinin tutanaktaki tam sözü ve soruya verdiği cevap incelenmelidir. Başlık veya hazır form üzerindeki tek ifade, kişinin bütün beyanının bağlamından ayrı değerlendirilmemelidir.

Şikâyete bağlı olayda resmi makam önünde kayda geçen açık vazgeçme ile özel yazışmada bir yakınla yapılan konuşma da aynı usul durumunu göstermeyebilir. Tutanakta yanlış kayıt bulunduğu ileri sürülüyorsa düzeltme talebi gecikmeden ve somut gerekçeyle sunulur. Kişi imzalamadan önce tutanağı okumalı, anlamadığı hukuki sonucun açıklanmasını istemelidir. Bir başkasının onun adına vazgeçtiği iddiasında temsil yetkisi ve beyanın kapsamı araştırılır. Önce belge görülmeden “yeniden şikâyet yolu kesin açıktır” sonucu çıkarılamaz.

Şartlı beyan ve ödeme yapılmaması

Mağdur bazen ödeme sözüne güvenerek şikâyetten vazgeçer. Ödeme yapılmaması üzerine aynı olay için yeniden şikâyet etmek istemesi ayrı hukuki tartışma yaratır. Geçerli ve koşulsuz vazgeçme yapılmışsa, özel anlaşmanın ihlal edilmesi önceki şikâyeti her durumda diriltmez. Alacağın veya anlaşma koşulunun takibi ayrı bir özel hukuk yolu gerektirebilir. Beyanda şart bulunduğu ileri sürülüyorsa bunun geçerliliği ve gerçek irade ayrıca incelenir.

“Önce vazgeç, sonra paranı gönderirim” yaklaşımı bu nedenle geri dönebileceği varsayılan basit bir formalite olarak görülmemelidir. Zararın giderilmesi, sulh anlaşması, uzlaştırma ve şikâyetten vazgeçme farklı mekanizmalardır. Uzlaştırma sürecinde düzenlenen belgenin özel kanuni sonuçları bulunabilir; sıradan bir barış yazısıyla aynı değerlendirilmez. Taraflar bir ödeme planı yapıyorsa borcun tutarı, vadesi, belge niteliği ve yerine getirilmemesi hâlindeki yol açıklaştırılmalıdır. Şikâyet hakkı özel borcu tahsil etmek için sınırsız tekrar kullanılabilir bir araç değildir.

Baskı veya tehdit altında vazgeçildiyse

Vazgeçme beyanının tehdit, zorlama veya başka irade sakatlığıyla verildiği ileri sürülüyorsa, yalnızca “fikrimi değiştirdim” demek yerine somut olay ve deliller ortaya konulmalıdır. Kimin, hangi tarihte, ne söylediği; mesaj, arama veya tanık gibi kayıtların bulunup bulunmadığı açıklanır. Beyanın geçerliliği yetkili makam tarafından değerlendirilir. Her ödeme vaadi veya duygusal ikna otomatik olarak hukuken geçersiz irade oluşturmaz.

Baskı yeni bir suç teşkil ediyorsa bunun ayrıca bildirilmesi gerekebilir. Mağdur güncel güvenlik ihtiyacı varsa ilgili koruma tedbirlerini de değerlendirebilir; özellikle aile içi şiddet bağlamında ceza şikâyetiyle koruma yolları aynı koşullara bağlı değildir. Önceki vazgeçme, yeni bir tehdit veya takip davranışının araştırılmasını peşinen engellemez. Deliller korunurken karşı tarafla çatışmayı artıran veya hukuka aykırı kayıt üretmeye yönelik yöntemler kullanılmamalıdır. Yeni olayın tarihi ve önceki beyanla bağlantısı açık gösterilmelidir.

Resen takip edilen suç ve sanığın kabulü

Suç şikâyete bağlı değilse mağdurun vazgeçmesi soruşturmayı veya davayı kendiliğinden sona erdirmez. Bu durumda sonradan “şikâyetim devam ediyor” denmesi de yeniden dava yaratmaktan çok mevcut dosyadaki irade açıklaması olarak değerlendirilebilir. Suçun şikâyete bağlılığı, isnat edilen fiilin doğru hukuki niteliği üzerinden belirlenir. Aynı olayda biri şikâyete bağlı, diğeri resen takip edilen birden fazla suç bulunabilir.

TCK 73. madde, kanunda aksi yazılı olmadıkça vazgeçmenin bunu kabul etmeyen sanığı etkilemeyeceğini düzenler. Sanığın kabulü veya kabul etmemesi, özellikle kovuşturma aşamasındaki sonuç bakımından incelenir. Bu koşul mağdura aynı şikâyeti sınırsız tekrar verme hakkı şeklinde sunulamaz. İştirak hâlindeki suçta sanıklardan biri yönünden vazgeçmenin diğerlerine etkisi de kanunda düzenlenmiştir. Kişi sadece bir kişiyle barıştığını söylemişse beyanın kapsamı ve kanuni sonuç dikkatle araştırılır.

Yeni olay için şikâyet süresi ayrıca değerlendirilir

Sonradan gerçekleşen ayrı fiil bakımından kendi şikâyet koşulları ve süresi incelenir. TCK 73. maddede genel şikâyet süresi, zamanaşımını geçmemek üzere fiil ve failin öğrenilmesinden itibaren altı aydır; ilgili suç için özel düzenleme bulunabilir. Önceki olayın tarihini yeni olayın başına taşıyarak bütün fiilleri tek süre içinde değerlendirmek doğru değildir. Her olayın tarih, içerik ve faili ayrı kaydedilmelidir.

Kesinleşmiş hükümden sonra yapılan vazgeçme cezanın infazını engellemez. Şikâyetten vazgeçme sırasında şahsi haklardan da açıkça vazgeçilmişse tazminat davası bakımından 73. maddedeki özel sonuç araştırılır. Yalnız ceza şikâyetinden vazgeçme ile bütün maddi ve manevi taleplerden feragat aynı beyan değildir. Mağdurun imzaladığı metnin “her türlü hakkımdan” ifadesi içerip içermediği bu nedenle önemlidir. Özel hukuk alacağı ile ceza dosyasının sona ermesi ayrı planlanmalıdır.

Varsayımsal barışma ve yeni tehdit

Varsayımsal örnekte mağdur şikâyete bağlı bir olay için usulüne uygun biçimde vazgeçmiş ve bunu sonradan pişmanlıkla geri almak istemiştir. Salt pişmanlık önceki şikâyeti otomatik canlandırmaz. Fakat karşı taraf vazgeçmeden sonra yeni bir tehdit mesajı göndermişse bu, tarihi ve içeriği ayrı olan yeni fiil olarak araştırılabilir. Önceki dosya belgesi ile yeni mesaj birlikte sunulurken olayların ayrılığı açıkça gösterilir. Suç niteliği ve şikâyet şartları yetkili makamca değerlendirilir.

İnceleme dosyasında ilk şikâyet, vazgeçme tutanağı veya dilekçesi, sanığın ilgili beyanı, verilen karar ve varsa anlaşma belgesi bulunmalıdır. Baskı iddiası varsa buna ait deliller, yeni fiil varsa onun tarihli kayıtları eklenir. Kişi belgeyi anlamadığı veya yanlış kayda geçtiği iddiasını hangi somut nedenle ileri sürdüğünü açıklamalıdır. Tutanakta yazanlarla daha sonra verilen açıklama arasındaki fark belirsiz bırakılmamalıdır. Hukuki yol beyanın geçerliliği, suçun niteliği ve yeni olay bulunup bulunmamasına göre belirlenir.

Birden fazla mağdurun bulunduğu olayda kişilerin beyanları birbirinin yerine geçmez. Şikâyet hakkının sahibi, temsil yetkisi ve beyanın hangi kişi veya fiil için verildiği dosyadan incelenir. Vazgeçme belgesindeki olay tarihi ile sonradan başvurulan olay tarihi farklıysa başvuru sahibi bu farkı açıklamalıdır. Yeni dilekçeyi yalnızca önceki dilekçenin başlığıyla sunmak, yeni fiilin incelenmesini güçleştirebilir.

Şikâyetten vazgeçme sonrası yeniden şikâyet mümkün mü?

Türk Ceza Kanunu’nun 73. maddesi uyarınca şikâyetten vazgeçme, vazgeçilen fiil bakımından kesin sonuç doğurur. Şikâyetten vazgeçme, şüpheli veya sanık tarafından kabul edilmedikçe hüküm doğurmaz. Vazgeçme bir kez geçerli hâle geldiğinde, aynı fiil için yeniden şikâyette bulunmak sonuç doğurmaz. Ancak fiil şikâyete bağlı değilse, şikâyetten vazgeçme soruşturmayı sona erdirmez.

Sık sorulan sorular

Vazgeçtim, pişman oldum; aynı olay için yeniden şikâyet olur mu?

Geçerli vazgeçme sonrası salt pişmanlık aynı şikâyet hakkını yeniden doğurmaz. Beyanın niteliği ve geçerliliği ayrıca incelenir.

Yeni tehdit olursa tekrar şikâyet edebilir miyim?

Yeni ve ayrı fiilin şartları kendi tarihi ve içeriğiyle değerlendirilir; önceki vazgeçme gelecekteki bütün fiilleri kapsamaz.

Para sözü tutulmadığında eski şikâyet otomatik açılır mı?

Geçerli koşulsuz vazgeçmede böyle otomatik sonuç yoktur. Anlaşmanın ihlali ve alacak talebi ayrı araştırılır.

Barıştım demek kesin vazgeçme mi?

Tam beyan, sorunun içeriği ve tutanak değerlendirilir. Katılmadan vazgeçme ile şikâyetten vazgeçme farklıdır.

Şikâyetten vazgeçince bütün tazminat hakkı da biter mi?

Şahsi haklardan ayrıca vazgeçilip vazgeçilmediği ve beyanın kapsamı incelenir; iki işlem her zaman aynı değildir.

Resmî kaynaklar ve ilgili yazılar

• 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu: m.73.
• 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu: m.158,223,253.
• Adalet Bakanlığı: Şikâyet hükümlerine ilişkin resmî karar: şikâyet, vazgeçme ve sanığın kabulü.

Konuyla bağlantılı okumalar: Şikâyetten Vazgeçmenin Ceza Soruşturması ve Davasına Etkisi; Şikâyetçi Ceza Duruşmasına Gitmezse Dava Düşer mi?; Savcılığa Ek Delil Sonradan Nasıl Sunulur? Mesaj, Kayıt ve Tanık.

İlgili hukuk kategorisindeki diğer yazılar incelenebilir. Av. Emirhan Keskin’in ofisi Mersin’dedir. Türkiye’nin farklı illerindeki dosyaların yönetimi; dosyanın niteliği, görev ve yetki kuralları, gerekli vekâletname ve fiziki işlem ihtiyaçlarına göre değerlendirilir. Belgelerinizin incelenmesi ve başvuru yolunun belirlenmesi için iletişim sayfasından ulaşabilirsiniz. Bu yazı genel hukuki bilgilendirmedir; somut uyuşmazlıktaki belgeler ve özel hükümler sonucu değiştirebilir.