Yazar ve hukuk bürosu hakkında
Avukat Emirhan Keskin
Türkiye’deki hukuki süreçlere ilişkin içerikler hazırlar ve Mersin’den hukuki hizmet sunar. Yayınlar güncel resmî kaynaklar üzerinden denetlenir.
Hukuki bilgilendirme
Bu yayın, belirtilen kontrol tarihi itibarıyla Türk hukuku hakkında genel bilgi verir. Avukat–müvekkil ilişkisi kurmaz; belge, süre, görev, yetki ve güncel mevzuat somut dosyada ayrıca incelenir.
İletişime geçinYabancı eş evlendikten sonra pasaportunda bekârlık soyadını kullanmaya devam ediyorsa aile ikamet başvurusu sırf iki soyadı farklı diye otomatik reddedilmemelidir. Pasaportu düzenleyen devletin soyadı kuralları, evliliğin nerede yapıldığı ve Türkiye’de hangi kayıtla tescil edildiği incelenir. Esas soru, pasaporttaki kişi ile evlilik belgesindeki ve ikamet başvurusundaki kişinin aynı kişi olduğunun resmî belgelerle gösterilip gösterilemediğidir.
Pasaport soyadı neden değişmemiş olabilir?
Bazı ülkelerde evlenmek soyadını kendiliğinden değiştirmez; bazı kişiler de önceki soyadını korur. Pasaportun yenileme tarihi evlilikten önceyse eski bilgi bulunabilir. Ayrıca yabancı evlilik belgesinde birden fazla ad, çift soyadı veya farklı Latin harfli yazım yer alabilir. Türkiye’deki evlenme kaydıyla pasaport arasında fark görülmesi tek başına sahte belge kanıtı değildir; ama bağlantının açıklanmasını gerektirir.
Başvurucu, pasaportun ilgili sayfaları, evlilik cüzdanı veya yabancı evlilik belgesi, Türk vatandaşı eşin tam nüfus kayıt örneği ve varsa aynı kişi/isim değişikliği belgesini birlikte sunmalıdır. Yabancı belge için apostil veya uygun tasdik ile noter onaylı Türkçe çeviri gerekebilir. Göç İdaresi’nin istenen belgeler sayfası ve başvuruya özel açıklamalar, o günkü evrak listesinin kontrol noktasıdır.
Türk vatandaşı eşin kaydı bağlantıyı nasıl kurar?
Türkiye’de yapılmış evlilik nüfus kayıtlarına yansımışsa eşin vukuatlı kayıt örneği, evlilik olayıyla yabancı eşin bilgilerini gösterebilir. Yurt dışındaki evlilik Türkiye’de henüz işlenmemişse önce dış temsilcilik veya nüfus makamları üzerinden tescil durumunu araştırın. Göç İdaresi’nin aile ikameti başvuru formu, evlilik cüzdanı ve Türk eşiyle evli olunduğunu kanıtlayan nüfus kaydı gibi belgeleri işaret eder. Yalnızca fotoğraf veya mesaj geçmişi resmî evlenme belgesinin yerini tutmaz.
Evlilik belgesinde ilk soyadı, pasaportta ilk soyadı, Türk kaydında evlilik sonrası soyadı varsa belgelerin zinciri yazılı açıklanır. Pasaportta farklı doğum tarihi ya da farklı ana baba adı da varsa yalnızca soyadı açıklaması yetmez. O durumda kaynak doğum belgesi ve kayıt düzeltme işlemi ayrıca gerekebilir.
Konsolosluk yazısı her durumda gerekli mi?
Yabancı ülkenin soyadı hukukunu gösteren konsolosluk yazısı veya aynı kişi belgesi, özellikle Türk makamının kayıtları birleştiremediği hâllerde yardımcı olabilir. Ancak hiçbir mevzuat kontrolü yapmadan herkesin mutlaka pasaportunu değiştirmesi gerektiği söylenemez. Yabancı devlet pasaporttaki adı yalnızca kendi hukukuna göre günceller; Türkiye’deki idare bu devletin pasaportunu resen değiştiremez. Eksiklik bildirimi gelmişse hangi bağlantının istenildiğini ve kabul edilecek belge türlerini yazılı sorun.
5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk Kanunu yabancılık unsurlu kişi hâlleri ve evlilik ilişkilerinde uygulanacak hukukun saptanması bakımından önem taşır. 5490 sayılı nüfus kuralları da Türkiye’deki olay kaydını düzenler. İkamet dosyasındaki kimlik eşleştirmesi için her zaman mahkeme davası gerekmez; buna karşılık resmî kaydın esaslı düzeltilmesi yalnızca bir dilekçeyle sonuçlanmayabilir.
Adların farklı alfabelerde yazılması
Kiril, Arap veya başka alfabelerden Latin harflerine aktarımda birden fazla yazılış bulunabilir. Evlilik belgesindeki ad ile pasaporttaki ad arasında yalnız harf farkı varsa onaylı çeviri, önceki pasaport, konsolosluk yazısı ve evlilik tescil kaydı bağlantı kurabilir. Bir kişi için iki farklı yabancı kimlik numarası oluşmuşsa göç idaresinden mükerrer kayıt incelemesi istenir. Yalnız çevirmenin adı isteğe göre yeniden yazması devlet kayıtlarını değiştirmez.
Türkiye'deki Türk vatandaşı eşin kaydında yabancı eşin yalnız ilk adı görünüyorsa, tam nüfus kayıt örneğinin açıklamalarını ve evlenme bildiriminin asıl formunu isteyin. Evlilik yabancı ülkede yapılmışsa belgenin doğru tasdiki ve Türkçe çevirisi tescilin temelidir. Eşlerin Türkiye'de aynı adreste yaşaması aile ikameti açısından ayrıca incelenebilir; soyadı bağlantısını göstermek bu başka şartı tamamlamaz.
Eksiklik kararı ile ret kararını ayırın
İl göç idaresi yalnız ek belge istemişse belirtilen süre içinde evrakı teslim edip alındı alın. Ret tebliğ edilmişse ret gerekçesinde yalnız soyadı mı, yoksa destekleyicinin gelir veya adres koşulları da mı var kontrol edin. İdareye “pasaport soyadını değiştiririz” demek, eksik belgenin teslim süresini kendiliğinden uzatmaz. Pasaport yenilenirse eski pasaport ile yeni pasaportu aynı dosyada gösterin; önceki giriş damgası ve ikamet kaydı yeni numarayla ilişkilendirilmelidir.
Evlilik belgesi yabancı ülkeden geliyorsa
Belgenin düzenlendiği ülkenin apostil sözleşmesine taraflığı veya konsolosluk tasdik yolu önceden kontrol edilir. Noter çevirisinde evlilik öncesi soyadı ile sonradan kullanılan soyadı aynı kişiye bağlanmalıdır. Yabancı eşin Türkçe karakter kullanımı ile pasaportun Latin harfleri arasında fark olması hâlinde hem asıl yazım hem çeviri korunur. Belgelerden birinin süresi dolmuşsa güncel örnek istenebilir. E-ikamet formundaki bilgileri pasaporttan farklı biçimde sessizce girmek, sonraki kayıt uyuşmazlığını büyütür.
Ret halinde başvuru türü ve ret gerekçesi somut olarak okunmalıdır. Yalnız ad farkı giderilse bile geçerli pasaport, evliliğin tescili ve destekleyici eşin şartları ayrı değerlendirilir. Eski soyadındaki banka veya tapu kaydı varsa aile ikameti dosyasına gereksizce tüm varlık belgelerini yığmak yerine istenen kimlik zincirini açık gösterin.
Başvuruda süre ve tebligat
Aile ikameti başvurusu, pasaport geçerliliği, kalış süresi ve destekleyici eşin koşulları bakımından da değerlendirilir. Soyadı için beklerken mevcut yasal kalış süresini kaçırmayın. Başvuru yapılmış olması, tüm eksiklerin kabul edildiği veya oturma izninin verildiği anlamına gelmez. Evrak tamamlama bildiriminin tarihini, verilen süreyi ve teslim alındısını saklayın. Ret kararı verilirse gerekçeli karar ve tebliğ örneği üzerinden idari başvuru veya dava seçeneği belirlenir.
- Pasaport ve önceki pasaportlar; ad yazımını karşılaştırın.
- Usulüne uygun evlilik belgesi ve Türk eşin nüfus kayıt örneği.
- Gerekirse konsolosluk soyadı/aile hâli veya aynı kişi açıklaması.
- İl göç idaresinin eksiklik veya ret yazısı ve teslim tarihleri.
Başvuru bir ilde, eş başka ilde yaşıyorsa gerçek ortak yaşam ve adres koşulları ayrıca gündeme gelir. Türkiye’nin herhangi bir ilinden belgeler uzaktan incelenebilir; belge zincirini ve eksiklik yazısını paylaşarak hangi bağlantının eksik olduğunu belirleyin.
İlgili okumalar
Dosyanın bağlantılı yönlerini aile ikamet izni başvurusu ve yabancı belgeler ile Türk kayıtlarındaki isim farkı yazılarında inceleyebilirsiniz.
Resmî kaynaklar: Türk Borçlar Kanunu (6098)