Özel Hastane Acil Tedavi Öncesi Boş Senet İsterse Hasta Ne Yapabilir?

Kısaca bu yazıda

Acil tedavi öncesinde özel hastanenin hastadan teminat olarak boş senet istemesi, acil hâllerde ücret talep etme yasağına aykırıdır. Aşağıdaki maddeler, yazıda ayrıntılı olarak ele alınan başlıca noktaları özetler. Somut durumunuzda hangi kuralın uygulanacağı, olayın ayrıntılarına ve belgelere göre değişebilir.

• Acil müdahale ödeme belgesine bağlanabilir mi: Acil Sağlık Hizmetleri Yönetmeliği’ne göre özel ve kamu hastanelerinin acil birimleri başvuruları ayırım yapmadan kabul eder, değerlendirme ve gerektiğinde stabilizasyon sağlar.
• O anda nasıl hareket etmeli: Öncelik tedavinin gecikmemesidir.
• Senet imzalandıysa ve ödeme istendiyse: Boş veya sonradan doldurulduğu ileri sürülen senedin icraya konulması hâlinde takip türüne göre kısa itiraz süreleri söz konusu olabilir.
• Boş belgeye karşı somut kayıt: Hasta yakınına üzerinde tutar ve vade olmayan bir senet uzatıldığını düşünelim.
• Hukuki dayanak: Acil Sağlık Hizmetleri Yönetmeliği; SGK acil hizmet açıklaması; Hasta Hakları Yönetmeliği; 5510 sayılı Kanun.

Acil müdahale ödeme belgesine bağlanabilir mi?

Acil Sağlık Hizmetleri Yönetmeliği’ne göre özel ve kamu hastanelerinin acil birimleri başvuruları ayırım yapmadan kabul eder, değerlendirme ve gerektiğinde stabilizasyon sağlar. SGK’nın açıklamasına göre acil hâl kapsamında sunulan acil sağlık hizmetlerinden, sözleşmeli veya sözleşmesiz sağlık sunucusunda katılım payı ve ilave ücret alınmaz. Hangi işlemin acil hâl içinde kaldığı ve acil hâlin ne zaman sona erdiği tıbbi kayda göre belirlenir.

Bu kurallar, acil hâl bittikten sonraki bütün isteğe bağlı hizmetlerin mutlaka ücretsiz olduğu anlamına gelmez. Ancak yaşamı veya sağlığı acilen ilgilendiren değerlendirme için boş senet ya da açık uçlu borç taahhüdü istenmesi ciddi bir hukuki sorundur. Hasta veya yakını belgeyi anlamadan boş bırakılmış alanları imzalamamalıdır.

O anda nasıl hareket etmeli?

Öncelik tedavinin gecikmemesidir. Görevliye acil kaydının açılmasını ve hekim değerlendirmesini isteyin. İstenen ödeme belgesinin tutarını, hizmet kalemini ve hukuki nedenini yazılı sorun; dolu ve imzalı örneğin suretini alın. Boş senet verilmemişse bu durum tarih, saat, görevli bilgisi ve mümkünse tanıkla kayda geçirilebilir. Hasta tedavisiz gönderiliyorsa 112 ve ilgili sağlık idaresine acil bildirim yapılması değerlendirilir.

Müdahale sonrası ayrıntılı fatura ve hasta dosyası istenmelidir. Hastanın acil kodu veya triyaj sınıfı, yapılan işlem ve stabilizasyon zamanı ücret tartışmasında önem taşır. Tedavi baskısı altında imzalanmış senet varsa aslını kimin sakladığı, doldurma tarihi ve icra takibi başlatılıp başlatılmadığı ayrı incelenir.

Senet imzalandıysa ve ödeme istendiyse

Boş veya sonradan doldurulduğu ileri sürülen senedin icraya konulması hâlinde takip türüne göre kısa itiraz süreleri söz konusu olabilir. Hastane faturası, acil kayıt, senet sureti ve yazışmalar hemen birlikte incelenmelidir. “Acilde hiçbir ücret alınamaz” cümlesini tıbbi değerlendirme olmadan her özel işlem için ileri sürmek de yanlıştır; gerçek acil hizmet ile sonraki tercihli işlem ayrımı yapılır.

Hasta hakları birimine, il sağlık müdürlüğüne ve SGK’ya konuya uygun yazılı başvuru yapılabilir. Bu başvurular icra takibindeki süreleri kendiliğinden durdurmaz. Senetteki boşlukların sonradan doldurulduğu iddiası delille araştırılır; kişisel veriler ve tıbbi dosya yalnız gerekli mercilere sunulmalıdır. Tedaviyi yapan kurumun sözleşme durumu, acil kodları ve hangi kalem için bedel istendiği yazılı belgelerde gösterilmelidir.

Boş belgeye karşı somut kayıt

Hasta yakınına üzerinde tutar ve vade olmayan bir senet uzatıldığını düşünelim. Belgenin ne amaçla istendiğini ve hizmetin acil kodunu yazılı sorun; çalışanların adını, saati ve yanında bulunan tanığı not edin. Belge imzalanmışsa kendinizdeki fotoğrafı, örneği veya mesajı silmeyin. Hastane sonradan 50.000 TL yazıp ödeme isterse acil başvuru kaydı ve fatura ile senedin düzenlenme öyküsü birlikte incelenir. Aynı gün şikâyet kaydı açılması olayın ispatını kolaylaştırabilir. Ancak şikâyet etmek senedin icra takibinde yapılması gereken ayrı itirazın yerine geçmez. Hastanenin sunduğu hizmetin gerçekten acil kapsamından çıkmış bir tercihli işlem olduğu iddiası da tıbbi dosyadaki saatlerle karşılaştırılır. Aile, tedavinin gerçekleşmediğini söylemek yerine hangi işlemin yapıldığını ve hangi bedelin hukuki dayanaktan yoksun olduğunu açıkça ayırmalıdır.

Acil tedavide ücret ve teminat istenebilir mi?

Sağlık mevzuatı, acil hâllerde özel hastanelerin hastadan herhangi bir ücret veya teminat talep etmeden gerekli tedaviyi yapmasını öngörür. Acil tedavi gerektiren hastaya boş senet imzalatılması, hem mevzuata aykırıdır hem de senedin geçerliliği bakımından tartışma doğurur. Böyle bir durumla karşılaşan hasta veya yakını, durumu SABİM hattına ve il sağlık müdürlüğüne bildirebilir. Acil tedavi kapsamında alınan ücretlerin iadesi de talep edilebilir.

Hukuki dayanak

Acil Sağlık Hizmetleri Yönetmeliği; SGK acil hizmet açıklaması; Hasta Hakları Yönetmeliği; 5510 sayılı Kanun. İlgili hükümler olayın tarihindeki yürürlük durumuyla birlikte değerlendirilmelidir.

İlgili konular için Sağlık Hukuku yayınlarını inceleyebilirsiniz.

Resmî kaynaklar: Türk Borçlar Kanunu (6098)