Mirastan Feragat Karşılığında Verilen Ev veya Para Geri İstenebilir mi?

Feragat bedeli her koşulda dokunulmaz değildir

Bir mirasçı anne veya babasıyla usulüne uygun bedelli mirastan feragat sözleşmesi yapıp ev veya para almış olabilir. Bu kişi mirasçılık sıfatını kaybetse de aldığı karşılığın her koşulda diğer mirasçıların ve tereke alacaklılarının taleplerinden tamamen bağımsız olduğu söylenemez. Türk Medenî Kanunu 573-574 diğer mirasçıların tenkis talepleri ve geri verme seçenekleri için özel hükümler içerir.530 ise belirli şartlarda tereke alacaklılarının korunmasını düzenler.

Bu taleplerin dayanakları farklıdır. Bir kardeşin saklı payının ihlal edildiğini söylemesiyle bankanın ölenin borcunun karşılanmasını istemesi aynı hesap değildir. Feragat sözleşmesinin geçerliliği ve kapsamı önce doğrulanır. Ardından verilen karşılık, ölüm anındaki tereke, diğer mirasçılar ve borçlar araştırılır. “Noterde yapıldı, kimse hiçbir şey isteyemez” veya “bedel aldı, tamamını mutlaka geri verir” şeklindeki iki genel sonuç da doğru inceleme yerine geçmez.

Sözleşme ölümden sonra paylaşım belgesi değildir

528 mirasbırakanın bir mirasçısıyla karşılıksız veya karşılık sağlayarak mirastan feragat sözleşmesi yapabilmesini düzenler. Sözleşme mirasbırakan hayattayken onunla yapılır. Ölüm sonrasında kardeşlerin kendi aralarında miras payını devretmesi veya paylaşım belgesi imzalaması aynı hukuki işlem değildir. Bedelli feragat için miras sözleşmesinin gereken şekil koşulları ayrıca korunmalıdır. Basit bir borç senedinde “miras hakkımı aldım” yazması her durumda geçerli feragat oluşturmaz.

Sözleşmenin tarafları, tarih, lehtar ve kapsam kontrol edilir. Bütün mirastan mı belirli hak veya kısım bakımından mı vazgeçildiği belirlenir. Karşılığın hangi tarihte, hangi mal veya para olarak verileceği incelenir. Tapu devri tamamlanmış mı, yalnız vaat mi bulunuyor ve para gerçekten ödenmiş mi araştırılır. Geri verme tartışması için ilk koşul hangi geçerli sözleşmenin hangi gerçek ifasının mevcut olduğunu anlamaktır.

Diğer mirasçıların tenkis hakkı hangi şartta doğar?

573 mirasbırakanın feragat eden mirasçıya sağlığında tasarruf edilebilir kısmı aşan edimlerde bulunması hâlinde diğer mirasçıların tenkis istemesine olanak tanır. Aynı hükümde feragat edenin sadece saklı payını aşan miktarın tenkise tabi olması ve edim değerlerinin denkleştirme kurallarına göre mahsubu düzenlenir. Bu özel hesap, verilen bütün bedelin basitçe yarısını geri istemek biçiminde kurulamaz.

Önce diğer mirasçıların sıfatları ve saklı payları belirlenir. Net tereke ve gerekli kazandırmalar hesaba katılır. Feragat edenin aldığı karşılık ve kendi saklı payı yönünden özel düzenleme incelenir. Bir kardeşin daha az mal almış olması tek başına bütün tenkis koşullarını otomatik göstermez. Tasarruf edilebilir kısım ve ihlal somut değerlerle ortaya konmalıdır. Uzman incelemesi, doğru hukuki sorularla yapılan hesapta yardımcı olabilir.

Feragat edenin 574 kapsamında iki seçeneği

574, tenkis nedeniyle bir mal veya değeri terekeye geri vermekle yükümlü olan feragat edene seçim tanır. Kişi tenkise tabi değeri geri verebilir; yahut aldıklarının tamamını terekeye geri vererek feragat etmemiş gibi paylaşmaya katılabilir. Bu iki seçenek aynı ekonomik sonuç değildir. Birincisinde özel geri verme ile feragatin etkisi sürerken ikincisinde tam iade ve yeniden paylaşmaya katılım değerlendirilir.

Seçenekleri kullanmadan önce bütün aldığı değerlerin kapsamı belirlenmelidir. Sadece evin geri verilmesi ama yanında alınan nakdin saklanması, tamamını geri verme seçeneğiyle otomatik uyumlu değildir. Terekenin borçları ve diğer mirasçılarla pay hesabı da önemlidir. Hangi seçeneğin daha uygun olduğu yalnız bugün evin fiyatına bakılarak belirlenmez. Sözleşme, ödeme belgeleri ve net tereke birlikte hesaplanmalıdır.

Verilen evin değeri nasıl araştırılır?

Feragat karşılığı taşınmaz devredilmişse tapu işlem tarihi, bedel açıklaması ve gerçek karşılık ilişkisi incelenir. Tapuda düşük bir işlem değeri yazılması her dosyada gerçek ekonomik değerin bu tutar olduğu anlamına gelmez.573’ün yaptığı denkleştirme atfı ve ilgili değerleme kuralları uygun biçimde değerlendirilir. Konut üzerinde ipotek, intifa veya kullanım hakkı bulunması ekonomik hesabı etkileyebilir. Eksik tapu sayfası yerine kayıt ve işlem belgeleri alınır.

Taşınmaz daha sonra satılmış, yıkılmış veya önemli ölçüde yenilenmiş olabilir. Sonraki değişikliklerin kim tarafından karşılandığı açıklanır. Feragat edenin kendi parasıyla yaptığı iyileştirmelerle mirasbırakanın başlangıç kazandırması aynı kalem değildir. Sadece bugünkü ilan fiyatını kullanarak kesin tenkis borcu hesaplanmamalıdır. Değer ve kullanım sonuçları için gerektiğinde uygun uzman incelemesi yapılır. Geri verme talebinin aynen veya değer üzerinden hangi kapsamda olduğu netleştirilir.

Nakit, döviz ve birden fazla ödeme

Karşılık peşin nakit, taksit, döviz veya birden fazla maldan oluşabilir. Her ödeme için tarih, kaynak, miktar ve sözleşmeyle bağlantı gösterilir. Anne veya babanın yıllar içinde yaptığı bütün transferler otomatik feragat karşılığı sayılmaz. Bazısı borç iadesi, eğitim desteği veya ayrı bağış olabilir. Sözleşme ile banka kayıtları eşleştirilerek gerçek feragat bedeli belirlenmelidir.

Döviz ödemelerinde hangi hukuk talebi ve değerleme kuralının uygulanacağı belirlenmeden yalnız güncel kurla kesin sonuç kurulamaz. Banka transferi üçüncü kişi tarafından yapılmışsa onun sıfatı ve ödeme sebebi açıklanır. Ödenmemiş vaat ile alınmış değer ayrı tutulur. Taksitler tamamlanmamışsa sözleşmenin ifa ve sonuç hükümleri ayrıca incelenir. Geri verme dosyasındaki toplam, yalnız yazılı sözleşmede belirtilen en yüksek rakam değil gerçekte sağlanan karşılıkla bağlantılı olmalıdır.

Tereke alacaklılarının 530 kapsamındaki korunması

530 uyarınca miras açıldığında tereke borçları karşılayamıyor ve borçlar mirasçılar tarafından da ödenmiyorsa feragat eden ve onun mirasçıları bakımından özel sorumluluk gündeme gelebilir. İnceleme mirasbırakanın ölümünden önceki beş yıl içinde feragat için alınan karşılığı ve mirasın açıldığı andaki zenginleşmeyi kapsar. Bu hüküm sırf feragat sözleşmesinin eski veya yeni tarihli olmasına bakarak uygulanmaz; karşılığın ne zaman alındığı önemlidir.

Alacaklı terekenin borca yetmediğini ve diğer koşulları gösteren incelemeyi yapmalıdır. Feragat edenin bütün kişisel servetinin her koşulda sınırsız sorumluluk konusu olduğu sonucu çıkarılamaz. Aynı şekilde mirasçı sıfatından çıkmış olması bu özel talebi otomatik engellemez. Sözleşme karşılığının ölümden önceki beş yıllık dilimdeki gerçek ifası ve ölüm anında kalan zenginleşme belgelenir. Alacaklı talebiyle diğer mirasçıların tenkis talebi ayrı hesaplarda tutulur.

Beş yıllık süre yanlış yorumlanmamalı

530’daki beş yıl, feragat için alınmış karşılığın ölümden önceki dönemiyle ilgilidir. Bu süreyi her alacaklı davasının genel zamanaşımı veya feragat sözleşmesinin geçerlilik süresi gibi anlatmak doğru değildir. Sözleşme on yıl önce yapılmış ama karşılık ölümden iki yıl önce ödenmiş olabilir. Hangi ödeme dönemi ve zenginleşme dikkate alınacağı somut kayıtlarla değerlendirilir. Hukuki talebin başvuru süreleri ayrıca kontrol edilir.

Mirasbırakanın ölümü, bedel alınması ve davanın açılması üç ayrı tarihtir. Dosyada bu tarihler yan yana gösterilir. Kardeşlerin tenkis hakkı bakımından farklı süre ve başlangıçlar bulunabileceğinden 530’daki dönem onların bütün taleplerine otomatik uygulanmaz. İlgili tebligat, öğrenme ve tasarruf belgeleri saklanır. Günlük dilde “beş yıl geçti, hiçbir talep kalmadı” denmesi hak değerlendirmesini gereğinden fazla basitleştirir.

Karşılık harcanmışsa zenginleşme nasıl incelenir?

530 bakımından ölüm anındaki zenginleşme önemli olduğundan alınan karşılığın nereye gittiği araştırılabilir. Para başka taşınmaza dönüşmüş, borç kapatmış veya harcanmış olabilir. Bu işlemler farklı ekonomik sonuçlar taşır. Sırf banka bakiyesi kalmamış olması zenginleşmenin bütün biçimleriyle yok olduğunu otomatik göstermez. Ödeme zinciri ve yerine geçen değerler somutlaştırılır; ilgili hukuki değerlendirme yapılır.

Buna karşılık alınan her karşılığın ölüm anında aynı nominal tutarda elde bulunduğu da varsayılmaz. Gerçek mali belgeler gerekir. Kendi gelirinden yapılan harcamalarla feragat karşılığı karışmışsa kaynak tablosu hazırlanır. Alacaklı ve feragat eden taraf hangi olguları ileri sürüyorsa belgeleri gösterir. Bu inceleme borçlu tereke durumuna ilişkin özel talep içindir;574 kapsamında mirasçıların tenkis ilişkisiyle bütün unsurları aynı değildir.

Feragat edenin çocukları ve mirasçıları

Bedelli feragat 528 uyarınca sözleşmede aksi öngörülmedikçe feragat edenin altsoyu için de sonuç doğurabilir. Ancak 530’daki feragat edenin mirasçılarının sorumluluğu ile altsoyun mirasçılık sıfatına etkisi aynı konudur denilemez. Sözleşme hükümleri, ölüm sırası ve aile bağı kayıtları incelenir. Kişinin kendisi mirasbırakandan önce ölmüşse karşılık ve sonraki mirasçılar yönünden özel durum doğabilir.

Bir feragat bütün aile bireylerinin her türlü şahsi alacağını yok etmez. Çocukların mirasbırakana karşı bağımsız alacakları veya başka tasarruflarla sağlanan haklar varsa ayrı değerlendirilir. Sözleşmenin kim lehine yapıldığı ve lehtarın mirasçı olamaması 529 kapsamında etkili olabilir. Aile ağacı ve belgeler görülmeden sonraki kuşağın tamamen hak sahibi veya tamamen hak dışı olduğu söylenmemelidir. Talep doğru kişi ve sıfatlara yöneltilmelidir.

Diğer mirasçılar hesap için hangi bilgileri toplar?

Ölüm tarihi ve mirasçılık belgesiyle başlanır. Feragat sözleşmesinin tam örneği alınır. Verilen karşılıklar tarihli listeye dönüştürülür. Net tereke için malvarlığı ve borçlar araştırılır. Saklı pay veya alacaklı talebinin hangisi olduğu belirlenir. Başvuruda sadece verilen evin fotoğrafı değil sözleşme, tapu, banka ve ölüm anındaki değerler gösterilmelidir. Dava türü ve hukuki sonuç uygun hesapla bağlantılı olmalıdır.

Ailenin kendi aralarında yaptığı paylaşımda bu karşılık zaten hesaba alınmış olabilir. Önceki yazılı mutabakatların kapsamı ve bağlayıcılığı incelenir. Bir tarafın eksik bilgiyle hesabı kabul etmiş olması başka uyuşmazlık doğurabilir. Müzakere sırasında 574 seçeneklerini karşılaştıran tablo hazırlanması karar vermeye yardımcı olur. Ancak mahkeme incelemesinin yerine geçecek kesin sonuç vaat edilmez. Talep tutarının hangi varsayımlarla hesaplandığı görünür olmalıdır.

Feragat belirli kardeş lehine yapılmışsa

Sözleşme belirli kişi lehine yapılmış ve o kişi herhangi bir nedenle mirasçı olamamışsa 529 kapsamında feragatin hükümden düşmesi değerlendirilir. Bu durum 573 tenkis hesabından farklı bir başlangıç sorunudur. Lehtarın ölüm, red veya başka nedenle hangi sıfatı kazandığı kayıtlarla belirlenir.

Karşılığın ne olacağı yalnız sözleşmedeki genel feragat sözcüğünden çıkarılmaz. Hükümden düşme, ifa ve geri verme ilişkileri uygun hukuki dayanakla incelenir. Diğer mirasçıların talep ettiği sonucu açıklamak için lehtara ilişkin belgeler dosyaya eklenir. Böylece geçerli biçimde süren feragat karşılığının tenkisiyle feragatin etkisinin sona erdiği bir olayın hesapları birbirine karıştırılmaz.

Uzlaşma veya dava için uygulanabilir plan

Uyuşmazlığın konusu belirlenince feragat edenin kısmi tenkis iadesi ile tümünü verip paylaşmaya katılma seçenekleri ayrı hesaplanır. Tereke alacaklısı talebi varsa 530 koşulları ayrıca gösterilir. Malın hâlen elde bulunup bulunmadığı ve devredilme riski değerlendirilir. Gereken koruma önlemi somut olaya uygun talep edilir. Aynı mal üzerinde birbirinden farklı hak sahipleri bulunabileceği için taraf ve temsil sorunları baştan çözülmelidir.

Belgelerin başka illerde bulunması sürecin koordinasyonunu etkileyebilir. Mirasbırakanın yerleşim yeri, taşınmaz kayıtları ve talebin niteliği doğru mahkemenin belirlenmesinde dikkate alınır. Mersin merkezli bürodan Türkiye’nin farklı yerlerindeki belge ve dava işlemleri planlanabilir; ancak her dosyanın yetki kuralları korunur. İlk görüşmeye yalnız feragat edenin aldığı rakam değil net tereke ve borç bilgileri de getirilmesi kapsamın doğru belirlenmesini sağlar.

Başvuru öncesinde hazırlanacak belgeler

• Mirastan feragat sözleşmesinin tarihli tam ve usulüne uygun örneği.
• Ev, para ve diğer karşılıkların gerçek teslim veya ödeme belgeleri.
• Ölüm kaydı, mirasçılık belgesi ve lehtarın durumuna ilişkin kayıtlar.
• Ölüm anındaki net tereke, borçlar ve diğer kazandırma belgeleri.
• Karşılığın sonraki satış, dönüşüm veya harcanma kayıtları.

Sık sorulan sorular

Noterde bedelli feragat yapıldıysa bedel asla geri istenemez mi?

Geçerli sözleşme bulunması bütün özel talepleri ortadan kaldırmaz.573-574 kapsamında tenkis ve geri verme,530 kapsamında belirli tereke alacaklısı talepleri incelenebilir. Her biri farklı şart ve hesaplara dayanır. Bedelin tamamının otomatik geri alınacağı sonucu da kurulamaz.

Diğer kardeşler evin yarısını hemen isteyebilir mi?

Otomatik yarı hesabı yoktur. Saklı paylar, tasarruf edilebilir kısım, net tereke ve feragat edenin özel hesap durumu belirlenir.573 sadece saklı payı aşan miktarın tenkisini düzenler. Talep tutarı belge ve uygun değerlemeyle somutlaştırılmalıdır.

574 kapsamındaki seçimler nelerdir?

Tenkise tabi değer geri verilebilir veya alınanların tamamı terekeye iade edilerek feragat edilmemiş gibi paylaşmaya katılma seçeneği değerlendirilebilir. İki sonuç ekonomik olarak aynı değildir. Bütün karşılıklar ve tereke borçları bilinmeden uygun tercih belirlenmemelidir.

Sadece evi iade ederek tekrar mirasçı olur muyum?

Tam iade seçeneğinde alınanların tamamının kapsamı belirlenir. Yanında nakit veya başka karşılık da verilmişse yalnız evin iadesi bütün şartları otomatik sağlamaz.574 kapsamında seçimin sonucu sözleşme ve net tereke hesabıyla birlikte incelenmelidir.

Banka feragat eden kişiden ölenin borcunu isteyebilir mi?

530’un özel koşulları varsa değerlendirme yapılabilir. Terekenin borçlara yetmemesi, mirasçıların ödememesi ve ölümden önceki beş yılda alınan karşılıkla ölüm anındaki zenginleşme önemlidir. Mirasçı sıfatının kaybı bu hükmü otomatik devre dışı bırakmaz.

Beş yıl feragat sözleşmesinin tarihinden mi sayılır?

530 bakımından ölümden önce alınan karşılığın dönemi esas alınır. Sözleşme tarihi ile gerçek ödeme tarihi farklı olabilir. Bu beş yıl genel dava zamanaşımıyla aynı şey değildir. Ölüm, ödeme ve başvuru tarihleri ayrı incelenmelidir.

Feragat bedelini harcadım, sorumluluk biter mi?

Ölüm anındaki zenginleşme ve paranın yerine geçen değerler incelenir. Bankada para kalmaması tek başına bütün ekonomik kazancın yok olduğunu göstermez. Ancak alınan değerin her durumda aynı tutarda korunmuş olduğu da varsayılmaz. Gerçek işlem kayıtları gerekir.

Döviz bedelini bugünkü kurla mı geri veririm?

Talebin türü ve ilgili değerleme kuralları belirlenmeden tek kur yöntemi verilmez. Ödeme tarihi, para birimi ve gerçek karşılık belgelenir. Tenkis mahsubu ile 530 özel alacaklı hesabı birbirinin yerine kullanılmamalıdır. Uygun hesap gerektiğinde uzmanla değerlendirilir.

Ölüm sonrası kardeşlerle imzalanan belge feragat mi?

Mirasbırakanla hayattayken yapılan mirastan feragat sözleşmesiyle ölüm sonrası pay devri veya paylaşım farklı işlemlerdir. Belgenin adı değil içeriği, tarafları ve şekli önemlidir.573-574 sonuçları her paylaşım belgesine otomatik uygulanmaz.

Feragat edenin çocukları her durumda miras dışında mı?

Bedelli feragat sözleşmede aksi yoksa altsoy için de sonuç doğurabilir. Ancak kapsam, lehtar, ölüm sırası ve diğer haklar incelenir.530’daki mirasçılara ilişkin sorumluluk farklı meseledir. Aile ağacı ve sözleşme görülmeden bütün çocuklar için tek sonuç kurulmaz.

İlgili hukuki rehberler

• Mirastan Feragat Sözleşmesi: Şartları ve Hukuki Sonuçları
• Mirastan Feragat Eden Mirasçının Çocukları Mirasçı Olur mu?
• Tenkis Davası ve Saklı Pay: Miras Payı Nasıl Korunur?

Resmî kaynaklar ve güncellik

Bu içerik 30 Eylül 2026 tarihinde erişilen resmî mevzuat metinleri esas alınarak hazırlanmıştır. İlk kabul metinleri sonradan değişen hükümler bakımından ayrıca kontrol edilmelidir. Somut uyuşmazlıkta kararın hüküm fıkrası ve belgeler birlikte değerlendirilir.

• 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu: ilgili madde metinleri

Uyuşmazlığınıza ilişkin belgelerle hukuki değerlendirme talep etmek için iletişim sayfasından büromuza ulaşabilirsiniz. Mersin merkezli büromuz, farklı şehirlerdeki dosyaların takibini yetkili mahkeme ve başvuru usullerine göre planlar.