Miras Payı Üçüncü Kişiye Devredilirse Diğer Mirasçıların Onayı Gerekir mi?

Bir mirasçı payını miras ortaklığı dışındaki kişiye devretmeyi kararlaştırabilir. Ancak sözleşmenin şekli ve devralanın neyi isteyebileceği, mirasçılar arasındaki devre göre farklıdır.

Kısaca bu yazıda

Aşağıdaki maddeler, yazıda ayrıntılı olarak ele alınan başlıca noktaları özetler. Somut durumunuzda hangi kuralın uygulanacağı, olayın ayrıntılarına ve belgelere göre değişebilir.

• Diğer mirasçılar imzalamadan devir yapılabilir mi: Miras açıldıktan sonra bir mirasçının kendi miras payı üzerindeki hakkını üçüncü kişiyle sözleşmeye konu etmesi için kural olarak diğer mirasçıların onayı şart değildir.
• Üçüncü kişiye yapılan sözleşmenin şekli nedir: Türk Medenî Kanunu m. 677, mirasçılar arasında miras payı devrinin yazılı şekle; mirasçının üçüncü kişiyle yaptığı devir sözleşmesinin ise noterlikçe düzenleme şekline bağlı olduğunu söyler.
• Devralan mirasçılarla birlikte paylaşmaya katılır mı: Hayır. Kanun, üçüncü kişiyle sözleşmenin devralana miras paylaşmasına katılma yetkisi vermeyeceğini açıkça düzenler.
• Daha önce devir yapıldıysa ne kontrol edilir: Noterdeki düzenleme senedinin tarihi, paylaşma yapılmış olup olmadığı, devredenin gerçek miras payı ve sözleşmede kapsam dışı bırakılan mallar incelenir.
• Hukuki dayanak: İlgili konular için Miras Hukuku yayınlarını inceleyebilirsiniz.

Diğer mirasçılar imzalamadan devir yapılabilir mi?

Miras açıldıktan sonra bir mirasçının kendi miras payı üzerindeki hakkını üçüncü kişiyle sözleşmeye konu etmesi için kural olarak diğer mirasçıların onayı şart değildir. Burada önemli sınır, bir mirasçının bütün tereke adına veya diğer mirasçıların payları için taahhüt verememesidir. Satışta belirli bir taşınmazın bağımsız payı varmış gibi davranmak da yanıltıcı olabilir: paylaşmadan önce mirasçılar tereke mallarına elbirliğiyle sahiptir. Sözleşmenin konusu tek bir evin doğrudan tapu devri mi, yoksa paylaşma sonucunda mirasçıya düşecek değer mi, açıkça belirlenmelidir. Fiilen taşınmaz devri isteniyorsa ayrı tapu ve paylaşma kuralları gündeme gelir.

Üçüncü kişiye yapılan sözleşmenin şekli nedir?

Türk Medenî Kanunu m. 677, mirasçılar arasında miras payı devrinin yazılı şekle; mirasçının üçüncü kişiyle yaptığı devir sözleşmesinin ise noterlikçe düzenleme şekline bağlı olduğunu söyler. Sıradan imzalı belge, banka havalesi veya mesajlaşma, üçüncü kişiyle kurulan bu sözleşmenin zorunlu noterlik şeklinin yerine geçmez. Taraflar payın kapsamını, bedeli, borçların etkisini ve paylaşma sonucunda hangi değerin teslimini beklediklerini düzenleme senedine açıkça yazmalıdır. Mirasçılık belgesi, tapu ve tereke borçları görülmeden yalnızca oran üzerinden bedel belirlemek ciddi uyuşmazlık yaratabilir.

Devralan mirasçılarla birlikte paylaşmaya katılır mı?

Hayır. Kanun, üçüncü kişiyle sözleşmenin devralana miras paylaşmasına katılma yetkisi vermeyeceğini açıkça düzenler. Devralanın hakkı, paylaşma sonunda sözleşmeyi yapan mirasçıya özgülenen payın kendisine verilmesini istemeye yöneliktir. Bu kişi sırf sözleşmeyi göstererek diğer mirasçıların imzasını ikame edemez, tereke hesabını tek başına yönetemez veya her taşınmazda doğrudan tescil talep edemez. Mirasçı ile üçüncü kişi arasındaki alacak ve teslim tartışması, tereke ortaklığındaki paylaşma tartışmasından ayrılmalıdır. Somut davanın tarafları ve istenecek hukuki koruma da bu ayrımdan etkilenir.

Daha önce devir yapıldıysa ne kontrol edilir?

Noterdeki düzenleme senedinin tarihi, paylaşma yapılmış olup olmadığı, devredenin gerçek miras payı ve sözleşmede kapsam dışı bırakılan mallar incelenir. Miras bırakan henüz hayattayken yapılan miras beklentisi sözleşmeleri için farklı kurallar bulunduğundan ölüm tarihi temel bir veridir. Ardından terekeye giren mallar, borçlar ve varsa vasiyetname listelenir; devralanın muhatabının hangi mirasçı olduğu belirlenir. Bir mirasçının devrine itiraz etmek isteyen diğerleri, salt “izin vermedik” savunması yerine kendi paylarına müdahale, şekil eksikliği veya geçersiz tasarruf gibi somut sebebi ortaya koymalıdır. Bedel ödenmişse dekont ve sözleşme birlikte okunmalıdır.

Örneğin üç kardeşten biri payını noterlikçe düzenlenen sözleşmeyle bir yatırımcıya devretmişse, diğer iki kardeş sırf satışa katılmadıkları için sözleşmenin tarafı olmaz. Yatırımcı, paylaşma masasında üçüncü bir mirasçı gibi oy kullanacağını da varsayamaz. Ancak devredenin paylaşma sonunda elde ettiği hakkı sözleşmesine göre istemesi mümkündür. Sözleşmede belirli ev yazıyorsa, o evin devredene düşmemesi ihtimali de hesaplanmalıdır. Bu nedenle devir bedelinin, kapsamın ve paylaşma gerçekleşmezse taraflar arasındaki iade ya da ifa düzeninin açık yazılması uyuşmazlık riskini azaltır.

Devirden sonra paylaşımın nasıl yürütüleceğini anlamak için miras ortaklığının giderilmesi hakkındaki açıklama da yararlıdır; üçüncü kişinin hakları devir metnine göre belirlenir.

Hukuki dayanak

• Türk Medenî Kanunu (4721), m. 640, 677 ve ölüm öncesi işlemler bakımından m. 678.

İlgili konular için Miras Hukuku yayınlarını inceleyebilirsiniz.

Resmî kaynaklar: Türk Borçlar Kanunu (6098)