Konkordato Dosyasında Alacak Bildirilmezse Tahsil Hakkı Kaybolur mu?

Kısa cevap

Konkordato sürecinde alacak bildirimini kaçıran kişi için “alacak kesin olarak yok oldu” demek doğru değildir. Ancak alacağın komiser nezdinde zamanında ve belgeli bildirilmemesi, alacaklılar toplantısında oy, projenin değerlendirilmesi ve ödeme planının uygulanması bakımından ciddi güçlük çıkarabilir. Konkordato geçici veya kesin mühleti ile iflas tasfiyesi aynı işlem değildir. Bu nedenle önce dosyanın mahkemesini, mühlet kararını, ilan edilen bildirim çağrısını ve alacağın doğduğu tarihi belirlemek gerekir. İİK 299 ve devamındaki sistem, alacaklıların alacaklarını bildirmesi ve borçlunun bu talepler hakkındaki beyanının alınması üzerine kuruludur.

Alacak hangi belgelerle bildirilir?

Sözleşme, fatura, sevk irsaliyesi, banka dekontu, mutabakat, cari hesap dökümü ve varsa kesinleşmiş hüküm bir araya getirilir. Bildirimde anapara, talep edilen faiz ve teminat ayrı gösterilir; aynı alacağın birden çok kalem olarak iki kez yazılmamasına dikkat edilir. Alacağın dava konusu olması veya borçlu tarafından inkâr edilmesi bildirimden vazgeçme sebebi değildir. Rehinli alacak, işçilik alacağı ve mühlet sonrasında doğan borç için farklı değerlendirme gerekebilir. Komiserin duyurusundaki dosya numarası, teslim yöntemi ve tarih esas alınmalıdır; şirketin muhasebe birimine gönderilen e-posta tek başına komiser bildirimi sayılmayabilir.

Geç bildirimin ve itirazın etkisi

İlanı ve komiser raporunu görmeden “oy kullanamaz” veya “plan dışında kalır” biçiminde otomatik sonuç çıkarmak sakıncalıdır. Alacağın kaydedilmemesi, çekişmeli olması ve geç bildirilmesi birbirinden farklı durumlardır. Borçlunun alacağa itirazı varsa, konkordato projesindeki oy ve tasdik yargılamasında bunun ne ölçüde dikkate alınacağı kanun ve mahkeme kararlarına göre belirlenir. İİK 308/b’de çekişmeli alacaklara ilişkin ayrıca dava yolu öngörülür. Dava ve bildirim sürelerinin hangi ilan veya tebligatla başladığı, somut dosyanın evrakından kontrol edilmelidir.

Örnek olay

Tedarikçi, teslim ettiği malın bedeline ilişkin faturayı gönderir; alıcı konkordato talep edince tedarikçi bunu yalnız şirket muhasebesine e-postayla hatırlatır. Komiser ilanından haberdar olduğunda bildirim süresi geçmiş görünmektedir. Tedarikçi elindeki teslim belgelerini ve önceki başvurusunu dosyaya sunup kayıt durumunu sorar; alacağın reddi veya çekişmeli sayılması hâlinde uygun dava yolunu ayrıca değerlendirir. Bu olayda faturanın kesilmiş olması tahsil edilebilir miktarı kendiliğinden belirlemez; teslim, ödeme ve mahsup kayıtları da incelenir.

İlan ve dosya takibi

Konkordato kararı ticaret sicili ve ilgili resmî ilanlarda duyurulur; alacaklı yalnız borçlunun kendisine ayrıca haber vermesini beklememelidir. İlanın ekran görüntüsü, komiserin çağrısı ve başvurunun teslim kanıtı dosyalanır. Grup şirketlerinden yalnız biri başvurmuşsa her şirketin borçları ve komiser bilgisi ayrı belirlenir. Aynı mal teslimine hem kefil hem asıl borçlu üzerinden hak arama imkânı varsa tahsil edilen paranın mahsup edilmesi gerekir; iki kez tahsil hedeflenmez. Proje alacaklıya anapara taksitleri öneriyorsa faiz, teminat ve rehin hakkının nasıl etkilendiği karar metninden ayrıca incelenir.

Çekişmeli alacağın hesabı

Borçlu alacağın bir kısmını kabul edip kalanına iade veya ayıp nedeniyle karşı çıkabilir. Bu durumda komiser kayıtlarında kabul edilen ve çekişmeli kalan kısmı ayırmak gerekir. Cari hesap mutabakatında açık çeklerin, avansların ve döviz ödemelerinin TL karşılığının hangi tarihten hesaplandığı da önem taşır. Alacaklı toplantısında kullanılacak oy hakkıyla sonradan açılacak eda veya tespit davasının konusu bire bir aynı olmayabilir. Tasdik kararından sonra İİK 308/b kapsamında açılabilecek dava süresi, ilan veya bildirim ve projenin içeriğine göre değerlendirilir. Bu nedenle “nasıl olsa normal takibe devam ederim” düşüncesiyle tasdik ve kayıt aşamasını izlememek tahsil olanaklarını daraltabilir.

Dosyada ayrıca değerlendirilecek nokta

Alacaklı gerçek kişi değil bir şirketse başvuruyu kimin imzaladığı, vekâlet ve temsil belgeleri de eklenir. İhtilaflı fatura için daha önce arabuluculuk veya dava açılmış olması komiser bildiriminin yerine otomatik geçmez. Komiser raporu ve tasdik duruşması tarihleri izlenerek alacağın projede ne şekilde görüldüğü saptanır. Alacaklının teslim etmeye devam ettiği mallar, mühlet öncesi borçla birlikte tek kalemde tutulmamalı; yeni sevkiyatın ödeme güvencesi ve sözleşme şartları ayrı değerlendirilmelidir.

Sık sorulan sorular

Konkordato mühletinde mevcut haczi sürdürebilir miyim? Takip ve haciz etkisi mühlet hükümlerine bağlıdır; mühlet ve rehinli alacak ayrımına bakılmalıdır.
Alacağım borçlu tarafından reddedilirse bitti mi? Hayır. Çekişmeli alacak ve mahkemece tanınan haklar ayrıca değerlendirilir. Mühlet sırasındaki yeni teslim ise başka risk doğurur.

Sonuç

Konkordato ilanı, komiser çağrısı, alacak belgeleri ve borçlunun kayıt cevabı tek dosyada tutulmalı; geç kalınmışsa bunun sonucu varsayılmadan somut proje ve yargılama incelenmelidir.

Resmî kaynaklar: İcra ve İflas Kanunu (2004)

İlgili yazılar

• Konkordato Mühletinde Haciz, Takip ve Rehinli Alacaklar
• Konkordato Başvuran Müşteriye Mal Teslim Etmek Zorunda mıyım?

Hukuki kaynaklar

• İcra ve İflâs Kanunu — Adalet Bakanlığı