Alacaklı Kefilin Ödemesini Kabul Etmezse Kefalet Biter mi?

Kefil, vadesi gelmiş borcu ödemek istediği hâlde alacaklı bu ödemeyi haklı sebep olmadan kabul etmezse kefalet bakımından önemli bir sonuç doğar. Türk Borçlar Kanunu’nun 593. maddesi, kefilin alacaklıdan ödemeyi kabul etmesini isteyebileceğini düzenler. Haksız ret hâlinde kefil borcundan kurtulur; birlikte müteselsil kefalette ise kanundaki paya bağlı azalma kuralı uygulanır. Ancak her ödeme görüşmesinin sonuçsuz kalması bu sonucu doğurmaz.

Borç muaccel olmalı

Muacceliyet, alacaklının borcun yerine getirilmesini isteyebileceği zamanı ifade eder. Kefilin gelecekteki bir taksiti erken kapatmak istemesiyle vadesi gelmiş borcu ödemeyi önermesi farklıdır. Borç, asıl borçlunun iflası nedeniyle muaccel olmuşsa da 593. maddede öngörülen ödeme hakkı kullanılabilir. Önce hangi borcun, hangi tarihte muaccel olduğu belirlenir.

Vadesinden önce ödeme konusunda alacaklının rızası ayrıca önemlidir. Erken ödeme kabul edilmiş olsa bile kefil, bu sebeple asıl borçluya karşı rücu hakkını borcun vadesinden önce kullanamaz. Dolayısıyla alacaklıya ödeme yapabilmek ile aynı gün borçludan geri istemek eş anlamlı değildir. Bu ayrım, kefilin kendi ödeme planını kurarken gözden kaçırılmamalıdır.

Ret gerçekten haksız mı?

Kanunun sonucu, haklı sebep olmaksızın kabulden kaçınmaya bağlanmıştır. Önerilen tutarın hangi borca ait olduğu belli değilse, ödemenin yerine getirilmesi mümkün değilse veya gerekli borç miktarı eksik bırakılmışsa somut teklif ayrıca incelenir. Sadece “isterseniz bir miktar yatırırım” mesajı, muaccel borcun usulüne uygun ifa teklif edildiğini her durumda göstermez.

Ödeme teklifinin miktarı, tarihi, yöntemi ve dayandığı hesap açık tutulmalıdır. Alacaklının cevabı da saklanmalıdır. Güncel hesap uyuşmazlığı varsa kabul edilen ve itiraz edilen kalemler ayrılır. Kefilin teklifine iliştirdiği yeni şartlar, teklifin niteliğini etkileyebilir. Alacaklıdan borçla ilgisiz başka bir hakkından vazgeçmesini isteyen bir metin, sıradan ödeme teklifinden farklı değerlendirilir.

Birden fazla kefil varsa

Aynı borca birden çok kişi kefil olduğunda alacaklı, teklif eden kefile düşen paydan az olmayan kısmi ödemeyi kabul etmek zorundadır. Buradaki pay, kefilin rastgele seçtiği rakam değildir. Kefaletlerin yapısı, üst sınırları ve kefiller arasındaki ilişkinin niteliği incelenerek belirlenir. Bir kefilin tüm borçtan dış ilişkide sorumlu olması da kanundaki kısmi ödeme düzenlemesini yok saymayı haklı kılmaz.

Birlikte müteselsil kefalette haksız ret, kefillerin sorumluluğunu kendilerine düşen pay miktarınca azaltır. Bu nedenle bir kişinin payını ödeme önerisi reddedildi diye her kefilin bütün borçtan otomatik kurtulduğu söylenemez. Kimin teklif yaptığı, teklifin hangi payı karşıladığı ve ret koşulları dosyada ayrı ayrı gösterilmelidir. Birlikte kefaletle birbirinden bağımsız kefaletlerin aynı kabul edilmesi yanlış hesap doğurabilir.

Ret ve sonraki takip nasıl değerlendirilir?

Ödeme teklifinin gönderildiğini ve alacaklıya ulaştığını gösteren kayıtlar, banka işlemleri ve açık ret yazısı savunmanın temel belgeleridir. Alacaklı hesabını sonradan değiştirmişse önceki teklif tarihi itibarıyla borç dökümü korunmalıdır. Telefon görüşmesiyle sınırlı kalan bir öneride teklifin içeriği ve ret sebebi tartışmalı olabilir. Belge düzeni, kanunun şartlarının gerçekten gerçekleşip gerçekleşmediğini değerlendirmeyi sağlar.

Alacaklı sonradan icra takibi başlatırsa haksız ret olgusu uygun başvuru içinde ileri sürülmelidir. Önce borçluya başvurma savunmasıyla ödeme teklifinin reddi birbirinden farklıdır: birincisi takip sırasını, ikincisi alacaklının somut ödeme teklifine davranışını ilgilendirir. TBK 593’teki sonuç, kefilin yalnız ödeme yapmak istediğini söylemesinden değil, gerekli şartları taşıyan teklifin haklı sebep olmadan reddedilmesinden doğar.

Bağlantılı konular

Kefil Hakkında İcra Takibi ve Kefilin Savunma Hakları; Kefile Karşı İcra Takibinde Önce Asıl Borçluya Başvuru Kuralı.

Resmî kaynaklar: Türk Borçlar Kanunu (6098)

Resmî kaynak

• 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu — Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı: TBK m.593. Kontrol tarihi: 2026-10-02.