Karşılıklı Kavga Dosyasında Hem Sanık Hem Şikâyetçi Olan Kişinin Hakları

Karşılıklı kavga dosyasında bir kişi aynı anda hem suçlanan hem de diğer tarafın eylemi nedeniyle zarar gören konumunda olabilir. Bu durum, kendi hakkındaki suçlamayı savunması ile karşı tarafın cezalandırılmasını istemesinin ayrı haklar olduğunu gösterir. Bir taraftan şikâyetçi olmak, diğer taraftan sanık sıfatını veya savunma haklarını ortadan kaldırmaz.

Dosyada “müşteki sanık” veya “katılan sanık” gibi sıfatlar görülebilir. Bu ifadeler mahkûmiyetin kesinleştiğini göstermez. Hangi fiil bakımından kimden şikâyetçi olunduğu ve hangi fiilin size isnat edildiği açıkça belirlenmelidir. Tek bir olay başlığının altında farklı kişiler ve farklı eylemler bulunabilir.

İfadede hangi sıfatla dinlendiğiniz neden önemlidir?

Şüpheli veya sanık olarak dinlenmede CMK 147 ve ilgili hükümler çerçevesindeki haklar dikkate alınır. Mağdur veya şikâyetçi sıfatına ilişkin haklar ise 234. maddede düzenlenir. Olayın iki yönü bulunduğunda hangi sorunun kendi hakkınızdaki isnada, hangisinin zarar gördüğünüz fiile ilişkin olduğu önem taşır.

Kişi kendi aleyhine suçlayıcı açıklama vermeye zorlanamaz. Şikâyetçi olması nedeniyle bütün olay hakkında savunma haklarından vazgeçtiği varsayılamaz. Buna karşılık bildiği olayları yanlış gösterme veya sahte delil sunma hakkı da yoktur. İfade öncesinde dosya numarası, isnat ve taraf sıfatlarının anlaşılması yararlıdır.

Her yaralanma ayrı değerlendirilir mi?

Her kişinin eylemi, yaralanmanın niteliği, kullanılan araç ve olayın sırası ayrı incelenir. Bir tarafın da yaralanmış olması, diğer tarafa yönelik davranışının otomatik olarak hukuka uygun olduğunu göstermez. Adli rapor, kamera ve tanık anlatımları birlikte ele alınmalıdır. Raporun yalnız varlığı kavgayı kimin başlattığını tek başına kanıtlamaz.

Kişinin kim tarafından ve hangi aşamada yaralandığı önemlidir. İlk saldırı, saldırının sürüp sürmediği ve sonradan gerçekleşen davranışlar ayrılır. Birden fazla kişinin bulunduğu olayda yaralanmanın belirli kişiye isnadı ayrıca araştırılır. “Herkes kavga etti” şeklindeki genel anlatım bireysel eylem incelemesinin yerine geçmez.

Meşru savunma ve haksız tahrik aynı mı?

Türk Ceza Kanunu’nun 25. maddesindeki meşru savunma ile 29. maddesindeki haksız tahrik farklı şartlara ve sonuçlara sahiptir. Devam eden haksız saldırıya karşı gerekli savunma değerlendirmesiyle, haksız fiilin yarattığı etki altında suç işleme iddiası aynı hukuki açıklama değildir. Her kavga için iki hükümden biri otomatik olarak uygulanmaz.

Olayın zaman sırası, saldırının devamı, kullanılan güç ve diğer koşullar incelenmelidir. Karşı tarafın önce hakaret ettiğini söylemek, sonradan yapılan her eylemi meşru savunma hâline getirmez. Şiddet sona erdikten sonra gerçekleşen ayrı davranış da kendi koşullarıyla değerlendirilir. Savunma hukuki kalıp yerine gerçek olay üzerine kurulmalıdır.

Şikâyetten vazgeçmek kendi dosyanızı da kapatır mı?

Hayır. Bir kişinin diğer taraftan şikâyetinden vazgeçmesi, kendi hakkındaki suçlamayı her durumda sona erdirmez. Her fiilin şikâyete bağlı olup olmadığı ve diğer tarafın beyanı ayrı değerlendirilir. Nitelikli yaralama veya başka suçlar bakımından kamu adına takip koşulları farklı olabilir. Güncel suç niteliği dosyadaki rapor ve olay bilgilerine göre belirlenir.

Karşılıklı vazgeçme metninde hangi fiiller ve kişiler bakımından açıklama yapıldığı açık olmalıdır. “Barıştık” demek bütün hukuki sonuçları aynı anda kaldırmaz. Uzlaştırma kapsamı da suç ve koşullara göre ayrıca incelenir. Kişinin geçerli savunma ve delil taleplerini sürdürmesiyle şikâyetten vazgeçmesi farklı işlemlerdir.

Duruşmada hem savunma hem talep sunulabilir mi?

Kişi kendisine yöneltilen isnat için savunma yapabilir; zarar gördüğü fiil bakımından delil sunup koşulları varsa katılma talebinde bulunabilir. Katılma, karşı taraf hakkında devam eden kamu davasıyla bağlantılı değerlendirilir. Kendi suçlamasıyla ilgili beraat talebi ile diğer tarafın eylemine ilişkin talep açık biçimde ayrılmalıdır.

Avukatın dosyada hangi sıfatlarla görev yaptığı ve taleplerin hangi kişiye yöneltildiği önemlidir. Tanığa soru yöneltme ve rapora itiraz gibi işlemlerde olayın iki yönü birlikte dikkate alınır. Bir kişinin aynı dosyada zarar görmüş olması, kendi hakkındaki bütün delillerin tartışma dışı kalmasını sağlamaz.

Hangi deliller korunmalıdır?

• Yaralanma fotoğrafları, ilk muayene ve adli raporlar; tarihleriyle birlikte.
• Olayın tamamını kapsayabilecek kamera yerleri ve ilgili saat aralığı.
• Olayı doğrudan gören tanıkların bilgileri ve nerede bulundukları.
• Kavga öncesi ve sonrasındaki hukuka uygun yazışmalar ve çağrı kayıtları.
• Önceki şikâyet, ifade ve karşı tarafın beyanlarının tam örnekleri.
• Varsa vazgeçme, uzlaşma ve ödeme belgeleri; kapsamı açık biçimde.

Görüntünün yalnız size yönelik saldırıyı gösteren kısmını sunup sonraki bölümünü saklamak dosyanın değerlendirmesini eksiltir. Tam kayıt korunmalı, seçilen bölümün hangi zamanı gösterdiği açıklanmalıdır. Sağlık raporunda eksik veya yanlış bilgi bulunduğu düşünülüyorsa bunu somutlaştıran tıbbi belgeler hazırlanabilir; kendi yorumunuz rapor yerine geçmez.

Örnek: Aynı olayda iki ayrı darp iddiası

İki kişi karşılıklı olarak birbirini yumruklamakla suçlayabilir. Birinin raporu bulunurken diğerinin görüntü ve tanık delili olabilir. Mahkeme her isnadı kendi delilleriyle değerlendirir. İki tarafın da yaralı olması ikisinin mutlaka aynı cezayı alacağını göstermez. Her kişinin eylemi, savunması ve uygulanabilecek hukuki nedenler ayrı belirlenir.

Kavga sonrasında yapılan ödeme veya özür yazışması da dikkatle okunmalıdır. Tedavi masrafına yardımcı olmak için gönderilen para, metnin ve diğer delillerin incelenmesi olmadan bütün suçlamayı kabul anlamına getirilmemelidir. Öte yandan açık bir eylem kabulü varsa bunun hangi davranışa ilişkin olduğu değerlendirilir. Bir tarafın yakınları arasındaki pazarlık, tarafın kendi usul beyanı yerine otomatik geçmez. Anlaşmada hangi zarar kaleminin karşılandığı, hangi kişilerin taraf olduğu ve hangi açıklamanın yapıldığı açık biçimde gösterilmelidir. İmzalanan belgenin eksiksiz örneği korunmalıdır.

İlgili hukuki bilgiler

Ceza Davasında Mağdurun Zararını Ödemek Cezayı Nasıl Etkiler?; Ceza Davasında Mağdurun Katılma Talebi Ne Zaman Yapılır?.

Resmî kaynaklar

• Ceza Muhakemesi Kanunu: ifade, mağdur hakları ve katılma; 147, 234 ve 237. maddeler
• Türk Ceza Kanunu: meşru savunma ve haksız tahrik, 25 ve 29. maddeler

Dosyanın değerlendirilmesi

Keskin Hukuk Bürosu’nun ofisi Mersin’dedir. Türkiye’nin farklı illerindeki ceza dosyaları, soruşturma veya mahkeme numarası ve mevcut belgeler üzerinden uzaktan ön değerlendirmeye alınabilir. İfade, duruşma ve diğer işlemlerin nasıl yürütüleceği dosyanın bulunduğu aşamaya göre belirlenir. Başvuruda olay tarihini, taraf sıfatınızı ve varsa tebligat tarihini belirtmeniz sürelerin incelenmesini kolaylaştırır. İletişim ve randevu bilgileri üzerinden dosya değerlendirmesi talep edebilirsiniz.

Resmî kaynaklar: Türk Ceza Kanunu (5237)